Plus

Chris Aalberts: 'Er valt weinig te kiezen bij de waterschappen'

Waterschappen zijn er voor schoon water en droge voeten. Maar verder? Journalist Chris Aalberts ging op onderzoek uit en zag hoe technisch en taai hun werk is. Bij verkiezingsdebatten draait het om onderwerpen die hen niet aangaan

Chris Aalberts. Beeld Ivo van der Bent

In theorie kloppen de waterschapsverkiezingen, vindt Chris Aalberts. Want: waar uit naam van de burger besluiten worden genomen, moet de burger invloed kunnen uitoefenen op het bestuur dat die besluiten neemt.

"Alleen blijkt het in de praktijk lastig om helder te krijgen waar je op stemt. Het waterschap is er voor schoon water en droge voeten. Daar is iedereen voor. De vraag blijft wat er nu precies valt te kiezen. Als je eerlijk bent, is het antwoord: weinig."

Aalberts weet waarover hij spreekt. Het afgelopen jaar heeft de journalist het bestuur van het waterschap Amstel, Gooi en Vecht op de voet gevolgd, net zoals hij in de afgelopen jaren het stadsdeelbestuur in Zuid, de gemeenteraad in Den Helder en het Europees Parlement in Brussel volgde.

"Ik heb een zwak voor oninteressante bestuurslagen," zegt hij over deze tour de force. "Ik heb heel veel avonden in zaaltjes doorgebracht. De conclusie is doorgaans toch dat de politiek weinig vermag."

Dat is voor Aalberts geen reden om bij de pakken neer te zitten. Zijn vaak hilarische verslagen op Twitter van vergaderingen worden goed gelezen. Stukken beter, stelt hij vast, dan de boeken die hij schrijft over de besturen.

Over zijn verblijf in Den Helder verscheen Palermo aan het Marsdiep en een bundel interviews met Europarlementariërs is in aantocht. Met dat Europees parlement is hij wel klaar. "Ik ben eerlijk gezegd opgelucht dat ik er niet meer heen hoef. Ik wil best nog een keer naar Straatsburg, maar dan alleen om een stukje door de stad te wandelen."

Twee zwevende kiezers
Terug naar de waterschapsverkiezingen van
20 maart. Vorige week was Aalberts aanwezig bij een verkiezingsdebat dat was georganiseerd door het waterschap.

"Er zaten twee zwevende kiezers in de zaal, de rest was aanhang. Dat zegt wel iets. Om het interessant te houden, worden er in de campagne ook onderwerpen aangesneden waar het waterschap helemaal niet over gaat, typerend voor een bestuurslaag die eigenlijk niet zo veel te vertellen heeft. Zo pleit de nieuwe partij Queer voor plekken voor naakt­recreatie met genderneutrale toiletten."

Dat geldt ook voor de maatregelen tegen de klimaatverandering, een belangrijk thema in de campagne. "Er worden allerlei maatregelen genoemd die nodig zijn om hemelwater op te vangen. Het niet betegelen van tuinen, het gebruik van daken als waterberging, de regenpijp die niet mag worden aangesloten op het riool, et cetera. Met alle respect, maar dat zijn toch echt beslissingen die huiseigenaren moeten nemen. Het waterschap gaat over het filteren van medicijnresten uit het afvalwater. Maar dat levert geen spannend debat op."

Een terugkerend onderwerp zijn de zogeheten geborgde zetels in het waterschapsbestuur voor landbouw, bedrijven en natuurbeheerders. Deze zeven zetels worden toegewezen om de belangen van deze sectoren veilig te stellen.

Aalberts: "Afgezien van CDA en VVD zijn alle partijen tegen die geborgde zetels omdat het weinig democratisch is om een aantal zetels weg te geven. Het punt is dat die systematiek is verankerd in de wet. Dus ook daar gaat het waterschap niet over."

Doorgaans saai
Tussen de verkiezingen is de agenda van het waterschapsbestuur doorgaans technisch en taai. "Er moet bijvoorbeeld een budget beschikbaar worden gesteld voor een nieuwe waterzuivering. Dan ligt er een notitie op de vergadertafel met allerlei ingewikkelde berekeningen die alleen door een afgestudeerd ingenieur zijn te begrijpen. De meeste gekozen bestuurders zijn geen ingenieur, dus die mensen zetten het licht op groen zonder zich in de materie te verdiepen."

In de afgelopen bestuursperiode heeft Aalberts één keer een politiek smakelijke kluif zien passeren: de problematiek van de bodemdaling in het veenweidegebied. "AGV heeft als enige waterschap in het land een duidelijk standpunt ingenomen. In 2030 moet het waterpeil omhoog om de bodemdaling tegen te gaan. Dat is een besluit met verstrekkende gevolgen voor de intensieve veeteelt. AGV kon dat besluit ook nemen omdat er in dit gebied relatief weinig boerenbedrijven zijn."

Alternatieven
Maar: het was in elk geval een keuze die gemaakt werd. "In feite zegt het waterschap tegen de veehouders in het gebied dat zij op de huidige manier niet verder kunnen. Er zijn ideeën voor alternatieven, zoals het werken met kleinere en lichtere koeien of een overstap naar de natte teelt van cranberry's of lisdodde. Bij de besluitvorming daarover komt de provincie weer in beeld. Die gaat over de aanwijzing van agrarisch gebied, niet het waterschapsbestuur."

Op de keper beschouwd ziet Aalberts twee smaken in het bestuur van het waterschap: duurzaam en diervriendelijk versus doelmatig en sober. Op de eerste flank bevinden zich Water Natuurlijk, de PvdA en de Partij voor de Dieren, op de tweede VVD en CDA. "Daartussendoor fladderen nog een aantal partijen die ook in het bestuur willen. Ik kan op basis van mijn ervaring volstrekt niet begrijpen waarom zij dat zouden willen. Zo leuk zijn die vergaderingen niet."

Taken bij provincies
Ondanks alle bezwaren gaat Aalberts wel gewoon stemmen. "Ik stem nooit op een partij, maar altijd op een man of vrouw die mij wel deskundig lijkt. Die moet er dan maar het beste van maken." Toch zou hij op 20 maart het liefst één keer stemmen.

"Het lijkt mij verstandig en praktisch om de taken van de waterschappen gewoon bij de provincies neer te leggen. Dat kan natuurlijk prima. Desnoods breid je het college uit met een paar gedeputeerden die verantwoordelijk zijn voor het waterbeheer. Het maakt de provincies meteen ook wat steviger."

De verkiezing van een nieuw waterschapsbestuur betekent ook het afscheid van Aalberts als vaste volger van het AGV. Het wordt tijd voor iets nieuws, zegt hij. "Ik ben niet geschikt voor een vast dienstverband, dus ik verkeer in de omstandigheid dat ik mijn interesses kan volgen. Ik ben eigenlijk de VPRO van vroeger."

Concrete plannen heeft hij nog niet, maar hij zou graag Forum voor Democratie gaan volgen, zowel in Den Haag als in de provinciebesturen. "Daar gaat het rommelen, dat kan niet anders."

Stemmen op drie waterschappen

Amsterdam stemt op 20 maart op drie verschillende waterschappen.

Hoogheemraadschap Rijnland heeft 1000 stemgerechtigden in Zuid en Nieuw-West, Hollands Noorderkwartier heeft er ruim 48.000 in Noord en het waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) heeft 600.000 Amsterdammers in het verspreidingsgebied.

AGV heeft voor de komende vier jaar 30 zetels te verdelen, waaronder 7 zogeheten geborgde zetels die rechtstreeks gaan naar voorgedragen vertegenwoordigers van bedrijfsleven, landbouw en natuurbeheer. 12 politieke partijen strijden om de andere 23 zetels via de stembus.

VVD, PvdA en Water Natuurlijk (een samenwerking van D66 en GroenLinks) kwamen vier jaar terug als grootste uit de stembus met respectievelijk 75.000, 69.000 en 62.000 stemmen. In het peloton zaten Partij voor de Dieren (44.000 stemmen), CDA (42.000), De Groenen (23.000) en 50Plus (18.000).

Opmerkelijk was in 2015 de gewonnen zetel van de Socialistische Waterschapsvereniging van Amsterdammer Wiljo van Bennekum. De SP tekende protest aan tegen deze misleidende naam - Van Bennekum is voorzitter van de Vereniging van Erfpachters, maar de SW doet dit jaar gewoon weer mee onder dezelfde naam.

Van Bennekum leerde de kneepjes van vriend Hans Bremer, met wie hij in 2014 deelnam aan de gemeenteraadsverkiezingen onder de vlag van de PVVA.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden