Amsterdam Bewaar

Chemobehandeling darmkanker kan vaak gehalveerd

Het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis is een van de ziekenhuizen waar de chemobehandeling waar mogelijk wordt ingekort
Het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis is een van de ziekenhuizen waar de chemobehandeling waar mogelijk wordt ingekort © Antoni van Leeuwenhoek

Enkele Nederlandse ziekenhuizen halveren de chemobehandeling van een groot aantal patiënten met darmkanker. In veel gevallen blijkt een chemobehandeling van drie maanden net zo effectief als een behandeling van zes maanden.

In Amsterdam zijn het AMC, OLVG en het Antoni van Leeuwenhoek de afgelopen weken begonnen chemokuren van sommige patiënten drastisch in te korten.
 
De Nederlandse artsen volgen hiermee een internationaal onderzoek onder patiënten die geopereerd waren aan darmkanker en bij wie lymfeklieren in de buurt van de tumor kankercellen bevatten. Daaruit is gebleken dat een behandeling van drie maanden vrijwel even effectief is als een behandeling van zes maanden.

Het beperken van de behandeling heeft grote gevolgen voor de patiënt. Die is drie maanden ziek van de chemo in plaats van een half jaar. De bijwerkingen die gedurende de behandeling opstapelen, worden door het bekorten van de behandeling meer dan gehalveerd. Bijvangst is dat de kosten per patiënt flink dalen.

Medisch directeur Emile Voest van het Antoni van Leeuwenhoek, tevens oncoloog, is blij, "want het betreft een zware behandeling met veel toxiciteit." En: "Die gaat nu van een half jaar naar drie maanden met dezelfde overlevingswinst."

Bijwerkingen verminderen
Ook Kees Punt, hoogleraar oncologie bij het AMC, is positief: "Een van de vervelendste bijwerkingen, pijnlijke tintelingen en een doof gevoel in handen en voeten, die ook nog tot functieverlies kunnen leiden, is door halvering van de kuur afgenomen."

Dit verschijnsel zal volgens Punt door het bekorten van de kuur dalen van 45 procent naar 15 procent van de behandelde patiënten.

Het gaat, stelt Voest, in Nederland om 13.000 patiënten met darmkanker, van wie de helft uitzaaiingen in de lymfeklieren of uitzaaiingen 'op afstand' heeft. Voest schat dat landelijk voor circa 5000 patiënten de helft aan chemotherapie bespaard kan worden.

De uitkomsten van het kankeronderzoek werden begin juni in Chicago aan artsen gepresenteerd op het jaarlijkse Asco-congres van kankerspecialisten. Oncoloog Timothy Iveson van University Hospital Southampton/NHS overtuigde de zaal ervan dat het bekorten van de chemobehandeling met pillen en infuus, of alleen infuus, niet minder effectief is. Op een recent congres in Madrid kwamen oncologen tot dezelfde conclusie.  

12.800 patiënten
Het percentage patiënten bij wie de darmkanker na drie jaar nog steeds niet was teruggekeerd bedroeg gemiddeld 74,6 procent voor mensen met een korte behandeling versus 75,5 procent bij patiënten die een half jaar lang chemo kregen.

Het onderzoek werd gedaan bij 12.800 patiënten in samenwerking met 244 kankerinstituten in 12 landen. Aanspreekpunt voor de nieuwe aanpak is Axel Grothey van Mayo Clinics in Rochester, Minnesota, tevens betrokken bij het Amerikaanse National Cancer Institute.

De studie is nog niet gepubliceerd. Een aanpassing van de Nederlandse richtlijn op dit onderwerp ligt momenteel ter goedkeuring bij de beroepsgroep. Het besluit van de Amsterdamse ziekenhuizen de chemokuren bij sommigen te bekorten, is genomen na regionaal overleg.

Behandelplannen
In Nederland is het AMC vorige maand begonnen de behandelplannen van sommige patiënten om te gooien. Het OLVG vertelde patiënten de afgelopen twee weken dat hun kuur is ingekort. Enkele patiënten met acht chemokuren van drie weken kregen te horen dat zij nog maar vier kuren krijgen.

Toekomstige patiënten uit de groep die voor de bekorte behandeling in aanmerking komt, weten straks niet beter dan dat de kuur drie maanden duurt. Maar momenteel zijn er patiënten die midden in een behandeling te horen krijgen dat zij een kortere kuur krijgen. Zij zijn blij.

Er zijn ook patiënten die met de huidige inzichten te lang zijn behandeld. Zij hebben langer dan nodig last van de bijwerkingen gehad, maar dat konden de artsen tot nog toe niet weten.

Lees verder: Bekorten chemokuur past in 'de-escalatiedenken' van oncologen

Greep uit de mogelijke bijwerkingen van de chemokuur:

- Tintelende voeten en vingers. Klachten kunnen blijvend zijn.
- Krampen in vingers, tenen en rond de mond.
- Last van koude en koude luchtstromen.
- Koude wind op de keel kan ervaren worden alsof de adem afgesneden wordt. Vermoeidheid, veranderende seksualiteit en obstipatie.
- Bloedarmoede, misselijkheid, braken, diarree, veranderde smaak, droge mond, minder eetlust, buikpijn, branderig gevoel in keel of mond, oogirritatie, loopneuzen, benauwdheid.
- Er zijn ook nog zeer zeldzaam voorkomende bijwerkingen.