Chaos bij Amsterdamse huisartsenpraktijken door prikstop AstraZeneca: ‘Er is héél veel twijfel’

Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) besloot deze week dat Nederland niet meer het AstraZeneca-vaccin zal gebruiken voor mensen onder de 60. Beeld ANP
Demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) besloot deze week dat Nederland niet meer het AstraZeneca-vaccin zal gebruiken voor mensen onder de 60.Beeld ANP

Huisartsen zijn gefrustreerd en boos over alle verwarring rond het AstraZenecavaccin. Ze wensen 60-minners die dat willen toch met het vaccin te kunnen vaccineren.

De huisartsenactiegroep Het Roer Moet Om hing gisteren een Motie van Afkeuring op de deur van de Gezondheidsraad. Op advies van de Gezondheidsraad besloot demissionair minister Hugo de Jonge onlangs om het gebruik van het AstraZenecavaccin voor 60-minners te staken. Aanleiding zijn complicaties van de bloedstolling als een zeer zeldzame bijwerking (1 op 150.000).

Dit advies én slechte communicatie hebben volgens Het Roer moet Om het vertrouwen in dit en andere vaccins geschaad. ‘Met als dramatisch effect dat de laatste dagen veel 60-plussers zich niet meer door hun huisarts durven laten vaccineren. Terwijl juist zij een hoger risico lopen op ernstige ziekte of overlijden door COVID-19.’

De afgelopen week waren zo’n 450 Amsterdamse huisartsenpraktijken druk met alle voor­bereidingen om in totaal zo’n 46.000 patiënten tussen de 60 en 65 jaar uit te nodigen, die de ­afgelopen dagen en de komende week geprikt worden. “Een chaos,” zegt Stella Zonneveld, ­vicevoorzitter Crisisteam Huisartsen en medisch directeur van Roha, waarbij 200 Amsterdamse huisartsen zijn aangesloten. “Er is héél veel onduidelijkheid en heel veel twijfel.”

Chaotische toestanden

Volgens Bart Meijman van Het Roer moet Om, die praktijk houdt in Nieuw-West, kwam bij hem slechts 40 procent van de uitgenodigde patiënten tussen de 60- en 65 jaar opdagen. “De maatschappelijke gevolgen van traag vaccineren en vooral het forse verlies van vertrouwen in de vaccins zijn enorm,” zegt Meijman. Ook vindt Het Roer Moet Om dat een patiënt onder de 60, in overleg met zijn huisarts, ook AstraZeneca moet kunnen krijgen als hij dat wil.

Zonneveld vindt dat bij zo’n beslissing van de Gezondheidsraad om een streep door een vaccin te zetten voor iedereen onder de 60 ook hoort dat het vaccinatieschema direct wordt aangepast. “Ik zou zeggen: geef alle 60-plussers dan AstraZeneca. De Pfizer- en Modernavaccins kunnen dan aan mensen onder de 60 worden gegeven.” Zonneveld stelt voor dit via de GGD te laten lopen, waarbij de huisartsen kunnen ­helpen bij het oproepen van patiënten met een medische indicatie. “Zo is er geen vertraging van het proces.”

De afgelopen weken kregen de huisartsen te maken chaotische toestanden, zegt Zonneveld. Het begon al met verwarring over welke groepen zij nou eigenlijk konden uitnodigen voor een vaccin. In eerste instantie waren dat alleen de 63- en 64-jarigen, maar later kwam daar nog een hele bubs bij: iedereen tussen de 60 en 65 moest worden uitgenodigd, plus de 60-minners met een bmi van meer dan 40.

“Op het laatste moment werd het dus ineens een dubbele hoeveelheid patiënten. Bij veel huisartsen rees vervolgens de vraag: kan ik dat wel in mijn praktijk organiseren? Je moet de 1,5 metermaatregel aanhouden én bovendien moeten mensen die geprikt zijn een kwartier in observatie. Daar heb je ruimte voor nodig.” Veel huisartsen in Amsterdam zijn te krap behuisd en een aantal moest op zoek naar een andere locatie.

Schrijnende verhalen

Ook werden de praktijken platgebeld door bezorgde patiënten met vragen over AstraZeneca en moesten de huisartsen hun patiënten met een kwetsbare gezondheid onder de 60 afbellen. “Schrijnende verhalen. Gezinnen waarvan de kinderen niet naar school kunnen, omdat ze een kwetsbaar gezinslid hebben. Totaal ontwrichtend. Dat zijn mensen die reikhalzend naar een vaccin uitkijken.”

Volgens Zonneveld schort het aan snelle, eenduidige communicatie vanuit de overheid. “Dat is nu belangrijk. Ik merk dat mensen niet weten hoe klein het risico is. Omdat de bijwerkingen nu zoveel aandacht krijgen, wordt het ook nog groter gemaakt dan het is.”

Wat ook niet helpt, zegt Zonneveld, is dat de GGD uit logistieke overwegingen tijdelijk is gestopt met het prikken van het AstraZenecavaccin bij 60-plussers. Het zou nu anders om zulke lage aantallen gaan dat het risico op verspilling van beperkt houdbare vaccindoses groot is. Dat vindt Zonneveld begrijpelijk, maar er gaat ook een verkeerd signaal van uit.

Andere logistiek

Zonneveld pleitte er eerst voor alle patiënten die normaal ook worden opgeroepen voor de griepprik bij de huisartsenpraktijk te vaccineren, in plaats van deels bij de GGD. Daar komt ze nu op terug. “Het grootste obstakel is dat patiënten een kwartier na de prikken in de praktijk moeten blijven ter observatie. En we moeten ook de injectiespuiten zelf vullen met vaccins uit de flacons. Het is een totaal andere logistiek dan bij de griepprik, waar je zo hup, achter elkaar door de vaccins kan wegprikken. Maar gelukkig denkt de GGD mee. We zijn aan het bekijken of we de grote groep Amsterdammers tussen de 18 en de 60 jaar straks bij de prikstraat van de GGD kunnen vaccineren. Dan leveren wij artsen om te vaccineren en doet de GGD de logistiek. Dat zou een hoop chaos schelen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden