PlusTen slotte

Cas Enklaar (1943-2022) was een eigengereide en karakteristieke acteur

Cas Enklaar Beeld ANP
Cas EnklaarBeeld ANP

Cas Enklaar was een eigengereid en imposant acteur. Hij speelde bij het legendarische Werkteater, bij Toneelgroep Amsterdam, voor kleine gezelschappen als Nieuw-West en in films van Theo van Gogh.

Lorianne van Gelder

Hij had dit voorjaar in de vuilnisbak moeten zitten op het toneel in de Stadsschouwburg, maar Cas Enklaar was al vervangen door die andere theatergrootheid: Gerardjan Rijnders. Terwijl het zo’n heerlijke rol was voor de charismatische acteur: zittend in een vuilnisbak in Eindspel van Samuel Beckett, in de regie van Erik Whien. Maar Enklaar was niet meer fit genoeg om te spelen in de reprise van de voorstelling die jubelend werd ontvangen na de premiere in 2019. Woensdag overleed hij op 79-jarige leeftijd.

Enklaar was een jongen uit Den Helder die naar de toneelschool ging ‘omdat hij dacht dat hij geen emoties had’. Hij vroeg zijn vader om geld. Zijn vader dacht dat hij geld nodig had om naar de psychiater te gaan omdat hij homoseksueel was, vertelde hij in een interview in Theaterkrant. Dat was wel zo, maar dat geld had hij voor iets anders nodig: om acteur te worden.

Hij kwam terecht in het spannende theatercircuit vanaf de jaren zeventig en maakte in Amsterdam de interessantste gezelschappen mee. Enklaar hoorde bij de club die het Werkteater (expres zonder h geschreven) begon in 1970, samen met onder meer Jan Joris Lamers, Peter Faber en Shireen Strooker, en bleef er tot 1985 aan verbonden. Die groep brak met alles wat theater tot dan toe was geweest. Het collectief vertrok uit de schouwburgen, had geen regisseur, en speelde juist in verzorgingstehuizen, scholen, ziekenhuizen. Hun vaste stek stond aan het Kattengat in Amsterdam.

Zo echt mogelijk

Het Werkteater maakte voorstellingen over gewone, echte mensen, met herkenbare emoties. Thema’s als stervensbegeleiding, criminaliteit, oud worden en eenzaamheid kwamen voor het eerste heel direct op de planken. Enklaar was een man die dat op een indringende, eigenzinnige en heldere manier kon. ‘Jij bent altijd Cas als je speelt, je bent nooit een ander,’ zei actrice Oda Spelbos eens tegen hem. Hij kon de ‘echtheid van emotie’ nastreven, schreven recensenten. Hij had een diepe, sonore stem, een stem die heel ver droeg.

Toen hij bij het Werkteater vertrok, sloot hij zich aan bij Toneelgroep Baal om kort erna over te stappen naar Toneelgroep Amsterdam. Daar vond hij zijn draai niet, dus nam hij al gauw ontslag om als freelancer verder te gaan. In het vlakkevloertheatercircuit speelde hij regelmatig: bij het avantgardistische Nieuw-West, bij Theatergroep Carrousel, maar ook bij grotere commerciële producties.

Enklaar maakte ook deel uit van de vaste ploeg van filmregisseur Theo van Gogh, en speelde onder meer in Een dagje naar het strand, naar het gelijknamige boek van Heere Heeresma, waarin hij de alcoholische Bernd speelt. Het was een van zijn mooiste filmrollen.

In 2008 maakte Enklaar een ode aan de stad in de vorm van een boek: Huizen en herinneringen. Een zoektocht door meer dan 40 jaar Amsterdam, waarin hij foto’s combineerde met verhalen over zijn nachtelijke avonturen in de stad. De jongen uit Den Helder heeft Amsterdam nooit meer verlaten.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden