PlusAchtergrond

Buurttuinen verwerken groenafval tot compost: ‘We gooien elke dag iets waardevols in de prullenbak’

In grote delen van Amsterdam wordt nog geen gft opgehaald. Zes buurttuinen gaan daarom groenafval inzamelen om het ter plekke te composteren. ‘Het laat zien dat afval waarde heeft.’

Bart van Zoelen
In Bos en Lommer maken ze al sinds 2013 hun eigen compost bij buurttuin I can change the world with my two hands. Beeld Jakob van Vliet
In Bos en Lommer maken ze al sinds 2013 hun eigen compost bij buurttuin I can change the world with my two hands.Beeld Jakob van Vliet

De groente- en fruitresten die binnenkomen bij een buurttuin in Bos en Lommer komen soms helemaal uit de binnenstad of van voorbij de Sloterplas. Zo graag willen sommige Amsterdammers hun afval scheiden. “Dan komen ze helemaal uit het centrum fietsen met een zakje appelschillen,” zegt Thamar Zijlstra (40). “Een mooi idee.”

In Bos en Lommer maken ze hun eigen compost bij buurttuin I can change the world with my two hands. Zijlstra helpt daarbij als vrijwilliger, of zoals het hier heet: compostino. “Omdat het een enorm waardevolle grondstof is en belangrijk voor de biodiversiteit. En omdat het zonde is dat het in de verbrandingsoven belandt.”

Want daar komt het leeuwendeel van het Amsterdamse gft terecht sinds bijna alle stadsdelen twintig jaar geleden stopten met de gescheiden inzameling van dit groente-, fruit- en tuinafval. Inmiddels maakt de stad daarmee een frisse start (zie kader), maar duurzaamheidsorganisatie De Gezonde Stad doet er graag een schepje bovenop. Behalve bij deze buurttuin in Bos en Lommer gaan vrijwilligers op nog vijf plekken in de stad hun eigen groenafval composteren.

Slechts het begin

Ook even verderop bij buurtwerkplaats MidWest en stadsboerderij Zimmerhoeve wordt vanaf dit voorjaar groenafval verwerkt tot compost en hetzelfde geldt voor Stadsboerderij Osdorp, buurthuis De Meevaart in de Indische Buurt en het Koninklijk Instituut voor de Tropen bij het Oosterpark. En dat is nog maar het begin. De Gezonde Stad verwacht dat dit concept, Afval naar Oogst, bij nog honderd buurttuinen en stadslandbouwprojecten zou kunnen werken.

Daarmee is het geen alternatief voor de gft-bakken die Amsterdammers de komende jaren weer krijgen in de tuin of op de hoek van de straat. Op die manier kan nog veel meer groenafval worden ingezameld waardoor de impact des te groter is, erkent Aukje Ypma van De Gezonde Stad. Maar zover is het nog niet en in buurten rond het centrum – een kwart van de stad – gaat het er waarschijnlijk ook niet van komen dat de gemeente gft gaat ophalen. “Buurtbewoners hebben hier tenminste weer de mogelijkheid om het groenafval te scheiden.”

Het met veel zorg verwerkte compost is bovendien van veel betere kwaliteit. En het zorgt voor bewustwording over ons huisvuil, verwacht De Gezonde Stad. “Het laat zien dat afval waarde heeft,” zegt Ypma. “We gooien elke dag iets waardevols in de prullenbak terwijl daar planten van kunnen groeien.”

Na vier weken in afgesloten bakken in  gaat het composteren achterin de tuin door. 'Met veel bodemleven van pissebedden en wormen.' Beeld Jakob van Vliet
Na vier weken in afgesloten bakken in gaat het composteren achterin de tuin door. 'Met veel bodemleven van pissebedden en wormen.'Beeld Jakob van Vliet

Ongekookte etensresten

Voor de buurttuinen is het voordeel dat ze geen compost meer hoeven inkopen. Natascha Hagenbeek van I can change the world with my two hands schat dat de ecologisch beheerde binnentuin waar buurtbewoners op een eigen stukje tuin hun groenten verbouwen eerst 1500 liter compost per jaar insloeg. Nu komt twee keer zoveel compost binnen, genoeg om de vrijwilligers zelfs nog iets mee te geven voor hun balkon of tuin. Zijlstra gebruikt het voor een perkje in haar straat.

In Bos en Lommer zijn tien compostino’s er maar wat druk mee. Ze zorgen ervoor dat de ongekookte etensresten – vooral stikstofverbindingen – die zo’n honderd buurtbewoners in de toegangspoort naar de buurttuin afleveren, worden gemixt met koolstofrijk tuinafval. Des te vruchtbaarder wordt de meststof en dus de grond.

De buurttuin begon al in 2013 met de inzameling van groenafval voor compost. Eerst nog met een kliko achter een gat in de deur, sinds twee jaar wordt het groter aangepakt. Na vier weken in afgesloten trommels in de toegangspoort gaat het composteren achter in de tuin door. “Met veel bodemleven van pissebedden en wormen,” zegt Hagenbeek. “Leven, dat zegt het eigenlijk al.”

Viezig klusje

Ook Hagenbeek verwacht dat de eigen compost de buurt bewust zal maken van het belang van afvalscheiding. “Voorlichting door de gemeente wordt al snel zo Postbus 51-achtig. Wij vieren het echt met een opening van het seizoen en een oogstfeest.” Buurtbewoners kunnen de compost komen halen. “Dan zien ze dat er bloemen groeien op hun afval. Of ze krijgen bloemen, kruiden of thee gemaakt uit die kruiden in het Tuin Kafé. En dat raakt ze dan.”

Voor de compostino’s kan het wel een viezig klusje zijn, al bezweert Hagenbeek dat het groenafval niet hoort te stinken. Het is even doorbijten, zegt Zijlstra. “De eerste keer denk je wel: wat sta ik hier nou een bak met smurrie te scheppen, maar dat gevoel gaat snel weg.”

Amsterdam gaat weer afval scheiden

Zo’n tienduizend huishoudens in Zuidoost en Landelijk Noord krijgen nog dit jaar een minicontainer waarin hun gft apart wordt opgehaald. Dat is de volgende stap in de terugkeer van de gescheiden inzameling van groenafval in de stad. In de meeste gemeenten is dat de gewoonste zaak van de wereld, maar in Amsterdam hielden bijna alle stadsdelen er rond de eeuwwisseling mee op. In de anonimiteit van de grote stad was er altijd wel iemand die plastic of ander huisvuil in de groene bak gooide, waardoor boeren het Amsterdamse compost niet meer wilden hebben.

Twee jaar terug besloot Amsterdam dit terug te draaien. Groenafval scheiden is veel duurzamer dan het verbranden. Het gaat om maar liefst 37 procent van het huisvuil, dus het zijn grote hoeveelheden. Ook dienen zich innovatieve toepassingen aan, zoals bacteriën die er vetzuren van maken of vliegenlarven die gft omzetten in eiwitten. Op Java-eiland en in delen van IJburg en Zuidoost zijn goede resultaten geboekt met containers op straathoeken, afgesloten bakken, zodat de drempel wordt verhoogd om andere rommel bij het groenafval te kieperen.

Overigens verwacht de gemeente dat het er in een kwart van de stad nooit van zal komen omdat Amsterdammers er klein behuisd zijn of omdat er geen ruimte is op straat voor aparte bakken. In 2030 wil de gemeente in driekwart van de stad weer gft ophalen. Tegelijk stopt Amsterdam met de aparte containers voor plastic. De scheiding van dit afval laat de gemeente helemaal over aan de sorteerinstallatie van afvalenergiebedrijf AEB, omdat dit efficiënter zou zijn en de opbrengst groter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden