PlusNieuws

Burgerberaad moet klimaatdoelen Amsterdam redden

Een ‘burgerberaad’ van willekeurige Amsterdammers moet gaan bedenken hoe de stad de klimaatdoelen gaat halen. ‘De vraag is of de politiek de uitkomst durft uit te voeren.’

Windturbines in het Westelijk Havengebied. Vooral rond windenergie loopt de discussie in de stad hoog op. Beeld Hollandse Hoogte / Kim van Dam
Windturbines in het Westelijk Havengebied. Vooral rond windenergie loopt de discussie in de stad hoog op.Beeld Hollandse Hoogte / Kim van Dam

Het ziet ernaar uit dat Amsterdam de klimaatdoelstellingen niet gaat halen. Maar om te voorkomen dat er onrust ontstaat over extra maat­regelen legt de gemeente de bal bij de inwoners. Nog deze zomer start er een experiment om een groep willekeurige Amsterdammers, gezamenlijk een dwarsdoorsnede van de bevolking, ­oplossingen te laten bedenken.

De oplossing is nodig voor een probleem waarvoor wethouder Marieke van Doorninck ­(klimaat) al eerder waarschuwde: in 2030 wil het stadsbestuur uitkomen op 55 procent minder CO2 dan in 1990, maar volgens de laatste prognose komt Amsterdam niet verder dan een reductie van 37 procent. En voor 2025 is het nog dramatischer gesteld: het tussendoel was om 5 procent minder dan in 1990 uit te stoten, maar nu blijkt dat de stad juist afstevent op 3 procent méér.

Ingebakken concurrentie

Een groep willekeurige Amsterdammers krijgt na de zomer (via loting) een uitnodiging van het stads­bestuur om mee te denken over een ­manier waarop de stad de doelstelling wél kan halen. Wethouder Marieke van Doorninck (Duurzaamheid) schrijft in een brief aan de raad dat zij ‘de kracht en ideeën’ van Amsterdammers ‘ten volle’ wil benutten. Voor het eerst wordt daarbij ­gebruik gemaakt van een vorm van ‘directe ­democratie’ waarbij niet volksvertegenwoordigers, maar inwoners zelf de kaders scheppen. “In de politiek zit een zekere mate van concurrentie ingebakken, oppositie en coalitie, ideologie, wat goede oplossingen in de weg kan staan,” zegt Niesco Dubbelboer van de stichting Meer Democratie. “Politici kunnen soms niet over hun schaduw heen springen, inwoners zijn daar veel beter in.”

Dit kan de rest van de stad bovendien het ­gevoel geven dat beleid niet uit de kokers van politici komt, zegt Dubbelboer. “Dingen die in redelijkheid zijn besloten in een burgerberaad voelen niet meer niet meer als een top-down­discussie.”

Jelmer Mommers van Bureau Burgerberaad onderzoekt vormen van directe democratie. Hij waarschuwt dat mensen bij elkaar zetten niet genoeg is. “Alles hangt af van hoe je het organiseert.” Enkele voorwaarden die hij noemt: een diverse groep van circa 100-150 mensen van verschillende leeftijden en opleidingsniveaus, een centrale vraag die niet te smal of te breed is en steun van experts gedurende het proces. En ­zowel Mommers als Dubbelboer waarschuwt: de raad en de wethouders moeten vooraf met ­elkaar afspreken en duidelijk maken wat ze met de uitkomsten van het burgerberaad gaan doen. “De vraag is of de politiek de uitkomst durft uit te voeren,” zegt Dubbelboer.

Naar Frans voorbeeld

Directe democratie toepassen in de klimaatdiscussie is recentelijk uitgeprobeerd in Frankrijk. President Emmanuel Macron liet een groep van 150 burgers zeven weekenden samen­komen om na te denken over een manier om de CO2-uitstoot op een eerlijke en effectieve ­manier te verlagen. Onder begeleiding van experts kwamen zij tot 149 voorstellen. Mommers: “Het waren goede initiatieven. Het verbieden van vluchten van korte afstanden bijvoorbeeld. Politici durven dat hier niet snel aan. Of stoppen met reclame maken voor fossiele brandstoffen. Het probleem was dat Macron het parlement niet mee had, waardoor maar 10 procent van de initiatieven het heeft gehaald. De rest werd afgezwakt of verworpen.”

Volgens Mommers zijn veel burgers het in de kern met elkaar eens. Mensen willen bijvoorbeeld allemaal schoon water, schone lucht en geen extreem weer. Die beginselen helpen om een ‘coöperatief project’ te beginnen waarin harde maatregelen genomen kunnen worden die politiek gevoelig kunnen liggen. “Vaak komen er voorstellen uit die verder gaan dan we politiek voor mogelijk achtten. Het is een heel krachtige manier om polarisatie tegen te gaan.”

Windmolens

Reint Jan Renes is lector psychologie voor een duurzame stad (HvA). Hij denkt met de gemeente mee hoe het Amsterdamse forum eruit moet komen te zien. Hij ziet ook de polarisatie toenemen, onder andere in de windmolen­discussie. Al langer pleit Renes ervoor de ­klimaatcrisis ‘samen met de mensen’ aan te pakken. “Een burgerberaad moet niet alleen draagvlak bij Amsterdammers creëren, maar ook bij ambtenaren en politici. Ik ben benieuwd of het ze lukt de controle los te laten.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden