Burgemeester Bas Jan van Bochove: ‘In onze nieuwbouw gaat driekwart van de huizen naar Amsterdamse kopers.’

PlusInterview

Burgemeester Van Bochove over fusie met Amsterdam: ‘Weesp houdt niet op te bestaan’

Burgemeester Bas Jan van Bochove: ‘In onze nieuwbouw gaat driekwart van de huizen naar Amsterdamse kopers.’Beeld Marie Wanders

2021 gaat de boeken in als het laatste onafhankelijke jaar van de gemeente Weesp, na bijna 1000 jaar. Per maart is de fusie met Amsterdam een feit. Een interview met Bas Jan van Bochove, de laatste burgemeester van Weesp.

Patrick Meershoek

Een van de mooiste momenten volgde op een van de slechtste momenten: de brand in de toren van de Laurentiuskerk in 2016. Van Bochove: “Ik weet nog goed dat ik net thuis in Lelystad de sleutel in het slot stak, toen ik een melding kreeg dat er waarschijnlijk brand was in de kerk. Ik weer terug naar Weesp. Daar stonden langs de gracht heel veel mensen, sommige huilend, toe te kijken hoe de torenspits van hun kerk in vlammen opging. Het is de kerk waar mensen zijn getrouwd, waar kinderen zijn gedoopt. Het maakte diepe indruk op iedereen.”

Twee jaar na de brand kon een nieuwe torenspits op de kerk worden gezet, inclusief een nieuwe haan en het lichtgevende groene kruis. En weer stond de gracht vol. “Het waren voor een groot deel dezelfde mensen. Sommige hadden een vrije dag opgenomen om dit moment te kunnen meemaken. Het betekende heel veel voor de stad.” De burgemeester mocht met een bakje mee de lucht in om de haan weer op zijn plek te zetten. “Gelukkig heb ik geen hoogtevrees. Ik heb kunnen genieten van de aanblik van Weesp op zestig meter hoogte.”

Water, jenever en chocolade

In 2014 kwam oud-parlementariër Bas Jan van Bochove, nu 71 jaar, naar Weesp voor een waarnemend burgemeesterschap. Voor maximaal anderhalf jaar, was toen nog de gedachte. Het werden er bijna acht. Een belangrijk deel van die periode stond voor het bestuur in het teken van een onderzoek naar de bestuurskracht, en de daaruit volgende zoektocht naar een geschikte partner voor een fusie. Bij een raadplegend referendum in 2018 verkoos de meerderheid van de Weespers Amsterdam boven Gooise Meren, en de raad volgde die voorkeur.

Het was geen afgetekende overwinning, maar de keuze voor Amsterdam was wel een bevestiging van de eeuwenoude banden tussen de twee steden. In het verleden veroverde Weesp de Amsterdamse harten met de levering van schoon drinkwater, jenever en chocolade, tegenwoordig is de stad ontdekt als aantrekkelijk woongebied voor met name jonge gezinnen uit Amsterdam. “In onze nieuwbouw gaat driekwart van de huizen naar Amsterdamse kopers. Voor de buitenlandse toeristen worden wij aangeprezen als de Garden of Amsterdam, en dat klopt ook wel.”

Wrevel om Gooise Meren

Wat nu mede in het voordeel van fusiepartner Amsterdam sprak, was een akkefietje uit het verleden tussen Weesp en Gooise Meren. Bij de vorming van die laatste gemeente was Weesp op een weinig elegante manier buiten de deur gehouden. Dat oude zeer kwam onder meer aan de oppervlakte toen tijdens een van de publieksbijeenkomsten over de fusie de kwestie aan de orde kwam. “Er ontstond meteen commotie,” zegt Van Bochove. “Dat verraste me eerlijk gezegd. Het was in mijn ogen een oude kwestie, maar het bleek nog steeds te leven onder de bevolking.”

Achteraf is Weesp veel lof toegezwaaid voor de manier waarop het gevoelige fusieproces in goede banen is geleid. Het is voor elke gemeente pijnlijk om de zelfstandigheid te moeten opgeven, en dat geldt zeker voor een stad met bijna duizend jaar geschiedenis. Van Bochove ziet twee cruciale besluiten die hebben bijgedragen aan een relatief soepele gang van zaken. “De raad heeft zelf unaniem geconstateerd dat zelfstandigheid geen optie meer was. Dat was moeilijk en moedig. En, vanaf het eerste moment is alles gedaan om de bevolking mee te nemen in het proces.”

Inspraak in de kerk en op de breiclub

Dat laatste betekent: écht betrekken. Van Bochove: “We zijn van meet af aan het gesprek aangegaan. Niet op het stadhuis, maar ín de stad, met de leden van de hockeyvereniging en met de dames van tachtig van de breiclub. We hebben daarna nog vier keer een volle kerk bij elkaar gehad om te praten over de toekomst van de gemeente. Wat veel indruk op mij maakte, was de uitslag van de verkiezingen in 2018. Een fusiebesluit zorgt doorgaans voor grote electorale verschuivingen. In Weesp ging het om een enkele zetel. Eén zetel! Dat toont de kracht van deze samenleving.”

De bestuurlijke fusie met Amsterdam is per maart volgend jaar een feit, maar vanaf de zomer van 2019 werd op ambtelijk niveau al volop samengewerkt. Dat was een ingewikkeld proces, niet in het minst voor de ambtenaren. “Amsterdam heeft ruim 15.000 ambtenaren, wij 133 formatieplaatsen,” rekent Van Bochove voor. “De verschillen zijn groot, in schaal en in cultuur. In Weesp is het normaal om bij een wethouder aan te schuiven voor overleg, in Amsterdam is dat niet gewoon. Het was voor iedereen wennen.”

Inmiddels zijn de voordelen van de fusie voor iedereen duidelijk, stelt de burgemeester. “Wij profiteren met name van de vele specialisten die Amsterdam heeft, bijvoorbeeld als het gaat om juridische procedures. Ook op het terrein van ICT, de investeringen in de openbare ruimte en de samenwerking bij de handhaving zijn de voordelen nu al zichtbaar. Er is meer geld beschikbaar voor onze sportvoorzieningen, omdat die nu meelopen in de Amsterdamse regeling. Maar als het gaat om het sociaal domein, kan Amsterdam weer van ons leren. Daar is kleinschaligheid duidelijk een voordeel.”

Volgens de burgemeester zijn de voordelen van de fusie inmiddels voor iedereen duidelijk. Beeld Marie Wanders
Volgens de burgemeester zijn de voordelen van de fusie inmiddels voor iedereen duidelijk.Beeld Marie Wanders

Dat wil niet zeggen dat daarmee de bestuurlijke fusie straks slechts een formaliteit is. Het samengaan met Amsterdam leeft onder de bevolking. Van Bochove: “Ik was onlangs op de koffie bij een echtpaar dat zestig jaar getrouwd was. Na de felicitaties ging het meteen over de fusie. De vrees is toch dat Weesp ophoudt te bestaan. Er bestaat een grote trots op de stad Weesp. Noem het geen dorp, want je hebt meteen ruzie. Natuurlijk houdt Weesp niet op te bestaan. De geschiedenis van Weesp gaat gewoon verder. Er komt wel een ander bord: Weesp, gemeente Amsterdam.”

Kennismakingsprogramma

Bij het samengaan zal in de maand maart uitgebreid worden stilgestaan. Er wordt al hard gewerkt aan een programma van tien dagen dat in het teken staat van een wederzijdse kennismaking tussen twee zelfbewuste steden. “We nodigen de Amsterdammers uit om naar Weesp te komen,” zegt Van Bochove. “En de Weespers kunnen kennismaken met Amsterdamse culturele instellingen die zich hier komen presenteren. Het moet echt iets bijzonders worden. En dan maar hopen dat corona meewerkt en alles ook kán. Daar zijn natuurlijk wel wat zorgen over.”

De fusie met Amsterdam maakt van Van Bochove de laatste burgemeester van Weesp, de laatste ambtsdrager in honderden jaren. Hoe voelt dat? “Ik moet meteen een kanttekening maken. Ik ben natuurlijk een waarnemer. Mijn voorganger Bart Horseling is officieel de laatste benoemde burgemeester van Weesp. Maar los daarvan: ik vind het wel bijzonder. Maar wat ik als voormalig geschiedenisleraar ook bijzonder vind, is dat we straks een gemeente hebben met daarin twee steden met stadsrechten. Dat is toch ook een interessant gegeven.”

Oud-leraar in het voortgezet onderwijs Bas Jan van Bochove (Ermelo, 3 oktober 1950) was tussen 1982 en 2002 twintig jaar bestuurder in Lelystad, de eerste acht jaar als raadslid, daarna als wethouder. Van 2002 tot 2012 had hij namens het CDA zitting in de Tweede Kamer, waar hij woordvoerder was op de terreinen van onder meer volkshuisvesting en koninkrijksrelaties. In 2014 werd hij waarnemend burgemeester in Weesp.

Weesp: van stadsrechten tot fusie
1150 - In geschriften wordt voor het eerst melding gemaakt van de nederzetting Wispe of Wesopa.
1355 - De graaf van Holland verleent Weesp stadsrechten.
1507 - Op weg naar Amsterdam verovert en plundert Karel van Gelre Weesp.
1639 - De nieuwe Weespertrekvaart verbindt de Vecht met de Amstel. Bierbrouwers, jeneverstokers en wasserijen komen naar Weesp.
1786 - De Versch Water Sociëteit ziet toe op de levering van drinkwater uit de Vecht aan Amsterdam.
1851 - De cacaofabriek van Van Houten vestigt zich in Weesp en groeit uit tot de belangrijkste werkgever in de stad.
1874 - De nieuwe spoorlijn tussen Amsterdam en Amersfoort brengt Weesp dichter bij de hoofdstad.
1966 - De gemeente Weesperkarspel wordt opgeheven, de grond verdeeld tussen Weesp en Amsterdam.
2022 - Weesp en Amsterdam fuseren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden