PlusAchtergrond

Blijven de toeristen weg? Dan zal het aanbod aan taxi’s en trams in Amsterdam afnemen

null Beeld Marjolein van Damme
Beeld Marjolein van Damme

Langzaam keert de toerist terug in Amsterdam – en daarmee ook de problemen. De gemeente wil minder toeristen, maar gastvrijheid is verweven met de stad. Door de bezoekers rijden trams en taxi’s in overvloed en Amsterdammers profiteren daarvan. ‘Toeristen betalen mee aan het ov.’

Ruben Koops

Ineens was het stil in de binnenstad. Corona veroorzaakte in het voorjaar van 2020 een bijna dystopische rust in het anders zo overvolle centrum van Amsterdam. Gemiddeld gezien verwelkomde de hoofdstad vorig jaar 61 procent minder dagjesmensen en toeristen, maar tijdens de lockdowns daalde dat aantal zelfs tot bijna nul.

Naast de horeca en de attracties was er nog een andere bedrijfstak die hard getroffen werd: vervoersbedrijven zoals openbaar vervoerder GVB en de taxibedrijven. Zo bestond voor corona ruwweg een kwart van het aantal reizigers van het GVB uit bezoekers en toeristen. Dat die wegbleven merkte het bedrijf meteen. De verkoop van dagkaarten, die vooral door bezoekers worden aangeschaft, raakte in ‘een vrije val’, aldus het jaarverslag. ‘In 2020 daalde de omzet voor de GVB dag- en uurskaarten in de hotelmarkt met 77 procent en voor GVB totaal met 71 procent.’ Taxicentrale TCS, bekend van de elektrische tesla’s van en naar Schiphol, is 80 procent van de ritten kwijtgeraakt door de pandemie, zegt directeur Gamis El Bouakili.

Zakelijke reiziger

Ook taxicentrale TCA is midscheeps geraakt door het wegblijven van de bezoekers. Hoewel de samenleving heropent is volledig herstel voor de chauffeurs nog lang niet in zicht. “We zaten aan het begin van de zomer op ongeveer 35 procent van de ritten ten opzichte van 2019, voor corona,” zegt TCA-directeur Hedy Borreman, die inmiddels de helft van het kantoorpersoneel van de centrale heeft moeten ontslaan. Niet alleen het wegblijven van toeristen kost de taxi’s omzet, vooral ook de zakelijke reiziger die voor beurzen of conferenties naar Amsterdam kwam, wordt node gemist.

“Inmiddels zitten we op 900 aangesloten taxi’s, ongeveer een kwart van de chauffeurs is sinds corona vervroegd met pensioen gegaan of heeft zich laten omscholen tot aanverwante beroepen zoals vrachtwagenchauffeur. En ik denk niet dat zij weer terugkomen.” Bij TCS is het aantal rijders van 1200 voor corona gedaald tot tussen de 400 en 500 nu, zegt El Bouakili.

Leeg of niet, de trams en bussen van het GVB reden tijdens de piek van de pandemie gewoon door. De continuïteit van de dienstverlening, met name voor de essentiële beroepen zoals zorgpersoneel of schoonmakers, was belangrijker dan de prijs van het rijden met leeg materieel. Bovendien paste het rijk de gemiste inkomsten voor ov-bedrijven toch bij. Maar eens houdt de inkomstenstroom uit Den Haag op en dan is het de vraag hoe de reizigersstroom zich heeft ontwikkeld, zegt Michiel Sommeijer, vervoerskundige van het GVB. “Het openbaar vervoer rijdt nog steeds relatief hoogfrequent in Amsterdam, vergeleken met de teruggang van het aantal reizigers,” zegt Sommeijer. “We zitten nu op ongeveer 50 tot 60 procent van het aantal reizigers vergeleken met de zomer voor corona, terwijl we 88 procent van de beschikbare capaciteit laten rijden. Dat kan niet eeuwig zo doorgaan.”

Een luxe

Het openbaar vervoer wordt door corona op diverse manieren bedreigd. Allereerst is het de vraag hoeveel forenzen en zakelijke reizigers terugkeren. Daarnaast is het internationale toerisme nog lang niet op het oude niveau. Recente gemeentelijke prognoses wijzen uit dat het aantal toeristen pas in 2023 of 2024 terug zal zijn op het oude niveau van bijna 22 miljoen per jaar. Voor corona vormden bezoekers en toeristen ongeveer een kwart van het aantal GVB-passagiers. Daardoor kwam het uit om populaire lijnen door de stad relatief vaak te laten rijden, zegt Sommeijer. “Je ziet dat inmiddels een aantal spitslijnen in ieder geval tijdelijk zijn opgeheven, zoals lijn 11, maar als toeristen langer wegblijven zullen we ook moeten kijken naar de frequentie van lijnen waarop veel bezoekers rijden, zoals de 12.”

De fijnmazigheid van het netwerk staat volgens hem minder onder druk, maar het is de vraag of Amsterdam beseft hoe luxe dat is. “Je kunt best zeggen dat toeristen een deel van het Amsterdamse ov betalen. Ze brengen geld mee, dat geven ze hier uit, ook in de tram,” zegt Sommeijer. “Doordat er toeristen meegaan op de tram, rijdt die tram ook vaker. Door extra doelgroepen is de frequentie groter en het aanbod ruimer.”

Prijsverhogingen

Ook de taximarkt kan veranderen door het wegblijven van bezoekers. Borreman van TCA verzekert dat het voor de centrale nu geen probleem is om binnen vijf minuten een taxi te sturen, maar als het aantal taxi’s blijft dalen kan dat veranderen, waarschuwt ze. “Ik hoorde dat de platforms nu al moeite hebben om genoeg rijders te vinden om hun doelstellingen te halen. Als de daling doorzet zullen Amsterdammers in de toekomst misschien vaker een rit van tevoren moeten bestellen en kan de beschikbaarheid à la mi­nute minder worden.”

El Bouakili van TCS verwacht ook dat de aanrijdtijden zullen toenemen en vreest daarnaast prijsverhogingen. “Een substantieel deel van de taxichauffeurs in Amsterdam heeft de auto verkocht of de lease opgezegd, die zijn wat anders gaan doen. Als de zakenreizigers en toeristen straks weer terugkomen, kan de taxibranche niet ineens weer opschalen.” Nu zijn de taxitarieven nog aan een wettelijk maximum gekoppeld, maar dat is volgens hem niet houdbaar. “Als je vroeger tien ritten per dag had, en nu nog maar vier of vijf, moet de prijs omhoog om het werk rendabel te houden.”

Sinds corona is niet alleen het aantal reizigers lager, ook het reisgedrag is veranderd. Zo constateert het GVB in het jaarverslag dat de spitsdrukte aan het veranderen is. Onduidelijk is nog of het zo blijft, maar het lijkt erop dat het voor veel werknemers acceptabeler wordt om buiten de reguliere kantoortijden te werken, en dus ook naar werk te reizen. “Mensen stappen liever niet meer in een volle tram. Het lijkt geaccepteerder te worden om op andere tijden te werken. De vraag is of dit effect extreem of verwaarloosbaar wordt.”

Volgens El Bouakili doen Amsterdammers er goed aan zich te realiseren hoe veelzijdig de overvloed is die de stad te danken heeft aan bezoekers en toeristen. “Wij waren in 2014 de eersten die op grote schaal met Tesla’s uitstootvrij naar de luchthaven reden. Dat kan alleen maar bij voldoende vraag, zonder bezoekers zou dit veel te kostbaar zijn.”

Zomerserie

‘De bezoeker keert terug’ onderzoekt het belang van toerisme voor de stad en de gevolgen van het toerismebeleid.
1. Economie en werkgelegenheid
2. Hotels
3. Horeca
4. Musea
5. Winkeliers
6. Vervoer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden