Plus Uitleg

Blauwe Moskee wil met luidsprekers oproepen tot gebed. Mag dat?

De Blauwe Moskee aan de Henri Durantstraat in Amsterdam West. Beeld Marc Driessen

De Blauwe Moskee in Nieuw-West wil als eerste islamitisch gebedshuis in Amsterdam met luidsprekers oproepen tot gebed. Mag dat?

1. Wat houdt de versterkte gebedsoproep in?

Het is een religieuze plicht in de islam om tot het gebed op te roepen. Dat dat versterkt gebeurt, is géén verplichting. In Turkije en Marokko is de versterkte gebedsoproep standaard. Deze bestaat uit het reciteren van een Arabische tekst vanaf een minaret, die luidt: ‘God is zeer groot. Ik belijd dat er geen god is behalve God. Ik belijd dat Mohammed de gezant van god is. Kom tot het gebed. Kom tot de redding (of: tot het goede). God is zeer groot. Er is geen god behalve God.’

2. Wat zegt de Nederlandse wet?

Artikel 10 van de Wet op de Openbare Manifestaties staat ‘oproepen tot het belijden van godsdienst’ toe. Daarmee wordt vooral gedoeld op de islamitische gebedsoproep, die wettelijk dezelfde status heeft als klokgelui voor kerkdiensten. Het artikel stelt: ‘De gemeenteraad is bevoegd regels te stellen met betrekking tot duur en geluidsniveau.’

Bij nieuwe moskeeën proberen gemeenten vaak afspraken te maken om versterkte oproepen te beperken. Zo mag het in Leerdam alleen op vrijdagmiddag, vier minuten. Ook zijn er vaak afspraken over het volume of beloven moskeebesturen af te zien van de openbare gebedsoproep, in reactie op bezwaar uit de buurt. Slechts op een enkele plaats, zoals de Utrechtse Ulu-moskee, klinkt de oproep dagelijks.

3. Is de versterkte gebedsoproep in ­opmars?

In 2016 schatte politicoloog Roemer van Oordt dat 7 à 8 procent van de circa 475 moskeeën (33 tot 38) in Nederland op vrijdagmiddag een versterkte gebedsoproep doet. “Mijn persoonlijke inschatting is dat het geen halszaak voor moslims is,” aldus Van Oordt. Er lijkt wel sprake van een toename. Dat kan komen door een zelfbewustere houding bij een nieuwe generatie moskeebestuurders. Bovendien hebben steeds meer nieuwbouwmoskeeën minaretten, aldus Van Oordt. Vroeger zaten ze vaak in oude gebouwen, zonder toren waarvandaan de versterkte oproep effectief kan klinken.

4. Is het omstreden?

Voor Geert Wilders staat de ‘imperialistische’ gebedsoproep voor ‘de islamisering van ons land’. Volgens SGP-leider Kees van der Staaij past de versterkte oproep niet bij ‘onze culturele gebruiken’ en wordt ‘Allahoe akbar’ soms geroepen door moslims die ‘mensen de keel afsnijden’. “Dan is een wat bescheidener manifestatie in de openbare ruimte alleszins redelijk.” 

Maar ook lokale politici van partijen als PvdA, SP en VVD proberen de oproep aan banden te leggen. Soms belooft een moskee ervan af te zien om verzet van buurtbewoners te temperen. Vaak maken gemeenten afspraken om de oproep te beperken tot enkele minuten op vrijdag (bij het belangrijkste gebed van de week).

5. Hoe is het in Amsterdam geregeld?

Toenmalig VVD-wethouder Eric van der Burg nam vorig jaar in de erfpachtregeling voor de nog te voltooien Boven IJ-moskee een verbod op. “Als cultureel fenomeen vind ik het hier niet passend, voor klokgelui geldt dat juist wel.” Critici beschouwen de erfpachtregeling als een discutabele inbreuk op een grondrecht.

6. Hoe zit het elders in West-Europa?

In landen als Duitsland, Zweden en Groot-Brittannië zijn regelmatig conflicten en rechtszaken over versterkte oproepen, met vaak moeilijk voorspelbare uitkomsten. Soms prevaleert de vrijheid van godsdienst, andere keren wegen klachten over bijvoorbeeld geluidsoverlast zwaarder. Nederland neemt een tamelijk uitzonderlijke positie in, doordat de publieke gebedsoproep hier op nationaal wetgevingsniveau is beschermd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden