PlusAchtergrond

Bevallen in tijden van corona: ‘Opa en oma ontmoeten hem via Skype’

Beeld Yoko Heiligers

Veel zwangere vrouwen hebben vragen over de bevalling en de periode daarna: ­­hoe gaat dat in tijden van corona? ‘Ik ga ervan uit dat het een thuisbevalling wordt.’

Mijn vriendin is 37 weken zwanger. Een maand geleden zaten we in het OLVG bij een informatieavond over bevallen. De verloskundige die de presentatie gaf, zei: “Verwacht het onverwachte. Het gaat altijd anders dan je had bedacht.” Ik denk dat niemand in de zaal een pandemie voorzag.

Zwanger zijn in een tijd waarin we gewend zijn de meeste dingen onder controle te kunnen houden, veroorzaakt sowieso al spanning. De eerste echo, de eerste twaalf weken doorkomen, de NIP-test, een beetje bloedverlies, onbekende pijn: nooit eerder moesten we iets loslaten wat we zo graag hadden willen sturen. Wat dat betreft verandert een pandemie daar niets aan.

Wel geeft het een onrustig gevoel. Je probeert samen een bubbel te creëren, maar er komen stoorzenders binnendringen. Nieuwe ontwikkelingen en maatregelen, hijgerig nieuws, bezorgde familieleden en vrienden. Probeer maar eens rustig te blijven wanneer tien vrienden op één dag appen dat deze periode vast heel spannend moet zijn.

Je wilt het virus buitensluiten, maar speurt toch naar informatie. Mijn vriendin heeft, net als ik, veel vragen: wat als ik corona krijg? Kan ik het doorgeven aan de baby, en hoe erg is dat? Mag mijn vriend écht niet bij de bevalling zijn als hij verkouden is? Wat als mijn verloskundige ziek wordt? Of de kraamhulp? Het flitst weleens door haar hoofd: allebei ziek worden en noodgedwongen de verzorging aan iemand anders overlaten.

Nuchter blijven

Over het algemeen is mijn vriendin kalm en relativerend, maar ze vindt het moeilijk om aan haar ouders en schoonouders te vertellen dat ze waarschijnlijk niet kunnen langskomen om de baby te zien. Mijn vader vond het ‘best ingrijpend’, zei hij aan de telefoon. “Dat je een kleinzoon krijgt, maar er niet naartoe mag.”

De opa’s en oma’s van mijn vriendin verlangen al maanden naar de baby; ze hebben het nergens anders over. Ze ontmoeten hem straks via Skype en het duurt misschien nog maanden voordat ze hem in het echt zien.

Gelukkig is mijn vriendin niet alleen. De appgroep van de zwangerschapsyoga biedt troost, iedereen zit in hetzelfde schuitje. Tilly Kuiper (29) is 39 weken zwanger. Ze vindt het een spannende tijd, al wil ze dat niet de boventoon laten voeren. Ze houdt de ontwikkelingen goed in de gaten en probeert zich op alle scenario’s voor te bereiden. “Ik wilde een thuisbevalling, maar naarmate de zwangerschap vorderde wilde ik liever in het ziekenhuis bevallen. Nu ga ik ervan uit dat het toch thuis gaat gebeuren. Het is alleen onzeker wat er gebeurt als ik noodgedwongen naar het ziekenhuis moet. Kan ik er dan terecht? Kun je daar ziek worden? De berichten uit het ziekenhuis stemmen positief, maar je weet niet hoe de situatie is over twee dagen, of over een week.”

Beeld Yoko Heiligers

En dan is er nog de periode na de bevalling. “Ik vind het vreselijk dat mijn moeder en de rest van de familie er niet bij kunnen zijn als de baby is geboren,” zegt Kuiper. “Het is heel moeilijk om zo’n moment niet te kunnen delen. Aan de andere kant relativeer ik: gezondheid is het belangrijkst. Ze kunnen elkaar straks nog heel lang zien.”

Kuiper en haar partner genieten evengoed erg van deze tijd. “We hebben het heel fijn. We zitten samen in quarantaine, hebben alle afspraken afgezegd, ook die met onze ouders. Gezond blijven is nu het belangrijkste.”

Marthe Houpt (34) is 38 weken zwanger. Ze wil in het ziekenhuis bevallen en dat lijkt vooralsnog te kunnen doorgaan, maar ze hoort wisselende berichten. “De verloskundige bereidt ons voor op het idee dat we thuis moeten bevallen. Ik vind het een verwarrende en onzekere tijd. Je voelt je kwetsbaar. Wat als ik nu ziek word en in isolatie moet bevallen? Mijn vriend is er dan niet bij. Dat vind ik heftig.”

Houpt denkt veel na over de manier waarop het virus zich ontwikkelt. “Komt die piek die ze voorspellen? Wanneer is dan het beste moment om te bevallen? Ik heb veel vragen, er zijn weinig antwoorden. Er mist een eenduidig bericht van meerdere partijen die één lijn aanhouden. Dat zou voor minder stress zorgen. Ik probeer er maar zo nuchter mogelijk in te staan en positief te blijven. Wat helpt is dat mijn verloskundige rust en duidelijkheid uitstraalt, en geen paniek zaait. Dat slaat over op mij.”

De focus van Houpt ligt op de bevalling, minder op de kraamperiode daarna. “Maar ik moet er niet aan denken dat mijn ouders de baby straks niet kunnen zien, dat is een bizar idee. Het is een trieste situatie in wat een vrolijke periode hoort te zijn. In de kast liggen al een polaroidcamera, een babyboekje, beschuiten en muisjes. Die beschuitjes eet ik zelf maar op.”

Controle terug

Gynaecoloog Mariëlle van Pampus, werkzaam bij het OLVG, en gezondheidszorgpsycholoog Merith Cohen de Lara organiseerden onlangs een livestream via Instagram om zoveel mogelijk twijfels, onzekerheden, vragen en angsten te bespreken. Ook zet Cohen de Lara samen met verloskundigen en psychologen in Amsterdam een community op waarin kleine groepen zwangere vrouwen worden bijgestaan door een verloskundige en psycholoog. Daarin kunnen vrouwen ook onderling tips uitwisselen om de spanning te beteugelen.

Cohen de Lara: “We merken dat er veel onzekerheid en spanning is onder zwangere vrouwen. Logisch, want het virus heeft invloed op de mogelijkheden. Het zijn heftige maatregelen: het kraambezoek wordt beperkt, partners mogen niet mee op controle. Als je partner verkouden is, mag hij mogelijk zelfs niet bij de ziekenhuisbevalling zijn. Er gaan ook bangmakende verhalen rond die niet kloppen. Daarom is duidelijke voorlichting nodig.”

Volgens Cohen de Lara moeten veel vrouwen hun plan omgooien en op zoek naar een plan B. “Dat vergt mentale veerkracht. Maar een goede voorbereiding geeft je iets van controle terug. Stel, je partner wordt ziek en kan niet bij de bevalling zijn. Wie wil je dan mee?”

Beeld Yoko Heiligers

Het is daarnaast belangrijk dat vrouwen beseffen dat ze bang en onzeker mogen zijn, zegt de gezondheidszorg­psycholoog. “Je krijgt juist stress van het idee dat je alles maar leuk moet vinden. Sommige dingen zijn niet leuk. Je mag die emoties best hebben. Zorg alleen ook voor structuur en ontspanning. Ga een taart bakken, vriendinnen online opzoeken. Niet de hele dag piekeren. Kies tijden uit waarop je informatie zoekt. En hou je aan de richtlijnen van de KNOV (Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen, red.) en het RIVM.”

Alles komt goed

Met de mentale veerkracht van mijn vriendin lijkt het wel goed te zitten. Ik bespeur weinig paniek. Gisteren hebben we het nieuws uitgezet en de lamp opgehangen in de babykamer, het laatste ontbrekende onderdeel.

Ik zie hoe ze op de bank ligt, verzonken in een serie. Ze kan elk moment bevallen, al duurt het waarschijnlijk nog een week of drie. Soms bespreken we doemscenario’s als overvolle intensive cares en het krijgen van corona. Vaker relativeren we het. Alles komt goed.

We blijven sinds anderhalve week binnen. Dat zal oplopen tot een maand, en dan moet de kraamperiode nog ­beginnen. We zijn altijd goed geweest in met zijn tweeën thuis zijn. Alleen en toch samen, nu met twee, straks met drie. De quarantaine brengt ons leven niet tot stilstand. We gaan een baby krijgen die al onze aandacht naar zich toe zal trekken. Een bubbel voor drie personen. Geen stoorzender die daarin binnendringt.

Goed om te weten

Volgens gynaecoloog Mariëlle van Pampus vragen zwangere vrouwen zich vooral af of ze in het ziekenhuis kunnen bevallen. “Dat kan gewoon,” zegt ze. “Je hoeft niet thuis te bevallen. Het capaciteitsprobleem is niet anders dan normaal. Alles is vooralsnog onder controle. Ook geplande keizersnedes gaan door. Wel kunnen ze worden verschoven, want het ­ziekenhuis is beperkt in operatietijd. Maar een spoedgeval gaat altijd door. Een doula (geboortecoach, red.) mag niet bij de bevalling zijn. Naast de partner mag er één bezoeker per 24 uur langskomen.”

Wat als je positief bent getest op corona en je moet bevallen? “Dan word je medisch en is het advies om in het ziekenhuis te bevallen. Je baby wordt dan continu gemonitord, want er zijn niet veel data over wat het virus met baby’s doet. Moeder en kind worden niet gescheiden. Borstvoeding geven kan ook gewoon.”

Volgens Van Pampus moeten ­verwachtingen worden bijgesteld. “Als je zegt: ik wil bevallen met een ruggenprik, mag je dat in je bevalplan laten staan. Maar je zult begrijpen dat de anesthesist die hem moet geven wellicht te druk is en dat je even moet wachten. Er zijn goede alternatieven, die dan uiteraard met je worden besproken. We kunnen niet in de ­toekomst kijken, maar zwangere vrouwen helpen met bevallen is een enorme prioriteit.”

Beeld Yoko Heiligers
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden