PlusAchtergrond

Beton, beton en nog eens beton – maar het Buikslotermeerplein gaat veranderen

Winkels hebben in de toekomst niet meer het rijk alleen op het Buikslotermeerplein. De bouw van kantoren en duizenden woningen moet leven in de brouwerij brengen in het gebied rond het al jaren worstelende winkelcentrum.

Het Buikslotermeerplein in Amsterdam Noord. Beeld Marc Driessen
Het Buikslotermeerplein in Amsterdam Noord.Beeld Marc Driessen

Wie naar het Buikslotermeerplein kijkt ziet beton, beton en nog eens beton. Toch begint Nicky Castricum hier een vlindertuin. Eerst vroeg hij zich af of hij hier wel wilde zijn, zegt Castricum, die eerder al een succes maakte van een vlindertuin op stadslandbouwproject Noordoogst verderop in Noord. Aan de andere kant: als de bloemperken die hij deze week inzaait ergens als geroepen komen, dan is het wel op het Buikslotermeerplein. “Nu denk ik: dit is precies de goede plek.”

“Ik denk dat natuur hier een hoop kan toevoegen.” De cursussen die Castricum aanbiedt, zorgen bovendien voor leven in de brouwerij op de lege vlakte die is ontstaan na de sloop van het Waddenwegviaduct. Het is de reden waarom hij hier de komende drie jaar een plek heeft gekregen. Voor de vlinders is dat kort, sommige verpoppen pas na twee jaar. “Voor de vlinders heeft het geen zin, maar we kunnen wel een impuls geven aan deze plek.”

Daarmee is de vlindertuin ook een voorloper van de nieuwe plannen voor het Buikslotermeerplein. Eerder deze maand ondertekenden de eigenaren van de winkelpanden daarover een overeenkomst met de gemeente. En daarmee is het hoge woord eruit: er komt ruimte voor meer woningen op en rond het plein. Mogelijk zelfs drieduizend. Concrete plannen zijn er nog niet, maar op één punt vormt de overeenkomst een finale wending voor het winkelcentrum in Amsterdam-Noord, dat al weer een halve eeuw oud is.

Leegstand

Er moest ook wel iets gebeuren, zo blijkt uit het onderzoek dat de gemeente en winkeleigenaren hebben laten doen. Van de 66.000 vierkante meters winkelvloer staan er maar liefst 10.000 leeg. Al twintig jaar is er weinig aan het winkelcentrum gedaan. Tot vijf keer toe liepen grootscheepse renovatieplannen op niets uit, met als belangrijke oorzaak dat de 68 eigenaren het daarover eens moesten worden.

Intussen werd het Buikslotermeerplein hard geraakt door het wegvallen van winkelformules die in de problemen kwamen door de economische crisis en de concurrentie van webwinkels. Van V&D tot Schoenenreus en Dixons en van Kijkshop tot Free Record Shop en Halfords: voor de crisis hadden ze allemaal wel een vestiging op het Buikslotermeerplein.

Voorzitter van de ondernemersvereniging, Daan Woudhuysen, noemt de ‘grijze uitstraling’ van het winkelcentrum ‘niet meer van deze tijd’. Met kleine ingrepen zoals plantenbakken hoopt hij alvast een verschil te maken, maar of dat volstaat? “Je hebt hier genoeg, maar je mist kleur en gezelligheid.”

Hij prijst de kracht van de winkeliers die overgebleven zijn. “Ik vergelijk het weleens met een bokswedstrijd met Mike Tyson. De winkeliers krijgen heel veel klappen te verwerken, maar ze staan er toch maar. Nog niet één heeft aan de noodrem getrokken vanwege corona.”

Uit de impasse

Volgens Johan Senneker van de coöperatieve vereniging die optreedt namens de winkeleigenaren bestaat het gevaar dat een soort berusting optreedt over de staat waarin het winkelcentrum verkeert. “De overeenkomst die we nu hebben gesloten is een kans om uit de impasse te komen,” zegt hij. “Ik heb niet de illusie dat we hier heel snel bouwkranen gaan zien, maar het is mooi dat alle neuzen eindelijk dezelfde kant op staan.”

De eerste jaren worden vooral kleine ingrepen gedaan, zoals de plantenbakken en de vlindertuin. De nieuwe bioscoop helpt al enorm, net als de sloop van het Waddenwegviaduct – een hinderlijke barrière tussen de winkels en de metro. Daar staat ook nog een massieve bowlinghal waarvoor ondernemers zich kunnen melden met lumineuze ideeën die publiek naar het plein moeten trekken. Maar sloop lijkt Senneker toch beter. “Van mij mag het weg.”

Meer reuring

Het onderzoek is bijna juichend over de kansen die er liggen voor een nieuwe wijk rond de winkels: Hart voor Noord. Het Buikslotermeerplein moet van een ‘place to buy’ een ‘place to be’ worden. Door middeldure appartementen toe te voegen voor bewoners die hechten aan ‘stedelijkheid’, moet op het plein als vanzelf meer reuring komen en meer koopkracht. Verder wordt hardop nagedacht over 100.000 vierkante meter aan kantoorruimte.

De plannen hopen aan te haken bij de groei van Noord: van 100.000 naar 160.000 inwoners. De gemeente opperde eerder al de mogelijkheid om een publiekstrekker uit de cultuursector in het gebied te vestigen. Maar ook andere voorzieningen kunnen zorgen voor meer leven op straat, zoals een school, een jongerencentrum of sportscholen. Het Buikslotermeerplein zou daarmee wel breken met de manier waarop het winkelcentrum eind jaren zestig is opgezet: functioneel, zakelijk en helemaal gericht op het winkelend publiek dat met de auto komt voorrijden.

Dat het winkelcentrum middenin een stadsdeel ligt dat duidelijk in de lift zit, is voor de plannenmakers ook wel een geruststelling. “Ik ben er zeker van dat het lukt,” zegt Woudhuysen. “Alleen als je niks meer doet, dan gaat het fout.”

Het Buikslotermeerplein heeft ‘winkels van kaliber’ nodig, zegt hij. Woudhuysen denkt dan aan Zara en The Sting. Met de deze maand gesloten overeenkomst is er ook weer nieuw perspectief dat dit soort winkelketens trekt, verwacht hij. “We weten zeker dat hier over een jaar of vijf iets veranderd is. Er komt een dag en dan slaan al die kleine winkeliers Mike Tyson neer.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden