Amsterdam Bewaar

Bekende Nederlandse cameraman Robby Müller overleden

Robby Müller in 1987 op de set van The Believers.
Robby Müller in 1987 op de set van The Believers. © -

De veelgeprezen cameraman Robby Müller is dinsdag op 78-jarige leeftijd in zijn woonplaats Amsterdam overleden.

'Sommige cameramannen zijn poëten, andere cameramannen zijn muzikanten, en dan heb je een hele hoop cameramannen die schilders zijn. Maar de kunst van Robby Müller is juist door zijn volkomen onpretentieuze mentaliteit bepaald. Zijn medium is de camera," vertelde de Nederlandse director of photography Hoyte van Hoytema in een inleidende video bij ­Master of Light - Robby Müller, de spectaculaire ­tentoonstelling in filmmuseum Eye in de ­zomer van 2016. 

Dinsdag is Müller op 78-jarige leeftijd overleden in zijn woonplaats Amsterdam. Hij leed al een aantal jaar aan vasculaire dementie; hij zat in een rolstoel, kon niet meer praten en werd verzorgd door zijn partner Andrea Müller. 

De twee ontmoetten elkaar in 1990 tijdens de opnamen van Bis ans Ende der Welt; hij deed het camerawerk, zij verzorgde de kostuums, drie jaar later trouwden ze.

Müller heeft meer dan zeventig titels op zijn naam staan; hij werkte met grootheden als Wim Wenders, Jim Jarmusch, Lars von Trier en Steve McQueen. Zijn beelden zijn altijd dienstbaar, nog meer aan de film dan aan de regisseur.

Hoe mooi ze ook zijn, het is nooit zijn ­bedoeling dat ze de aandacht trekken. In interviews heeft hij altijd geweigerd om over techniek te praten. ­Camera's, lampen, lenzen en filters doen er niet toe, het gaat om goed kijken.

Paardenstaart
"Wat Robby zelf vaak zei, is dat hij niet wilde gaan voor wat voor de hand ligt," vertelde ­Andrea Müller vorig jaar aan de keukentafel in hun aangepaste woning aan de Prinsengracht, nadat Robby Müller was genomineerd voor de Amsterdamprijs.

"Hij was altijd op zoek naar een laag die niet zichtbaar is, maar het juiste ­gevoel uitdrukt. Hij heeft zich altijd aangepast aan de situatie, wie de regisseur ook was."

In 2007 kreeg Müller op het Nederlands Film Festival de Cultuurprijs, in 2009 werd hij onderscheiden met de Bert Haanstra Cultuurprijs. Begin 2013 kreeg hij een prijs voor zijn oeuvre van de American Society of Cinematographers, vorig jaar was hij genomineerd voor de Amsterdamprijs in de categorie 'bewezen kwaliteit'.

'Zijn geprezen vakmanschap, zijn omvangrijke oeuvre en zijn internationale waardering zijn voorbeeld stellend voor kunstenaars in Amsterdam én over de hele ­wereld,' stelde de jury.

Ereburger
Door de nominatie voelde Müller zich een soort ereburger, vertelde Andrea Müller ook in Het Parool. "Hij is hier begin jaren zestig naar de Filmacademie gegaan en heeft hier de eerste jaren van zijn carrière gewerkt met regisseurs als Frans Weisz en Pim de la Parra."

Voor velen staat Robby in de grote Nederlandse schildertraditie van Rembrandt, Vermeer en Breitner

Andrea Müller

"Daarna is hij naar Duitsland verhuisd, maar München beviel hem niet. Daar moet alles volgens de regels en hij had die eeuwige paardenstaart. Toen we 25 jaar geleden in Amsterdam terugkeerden, was hij écht opgelucht: hier was hij op zijn gemak. Hij banjerde elke dag over het Waterlooplein, op zoek naar spullen om in huis te klussen."

Tijdens die wandelingen had hij bijna altijd een fototoestel mee - zijn leven lang maakte hij waanzinnig veel foto's. Eind vorig jaar waren zijn polaroids te zien op de prestigieuze beurs Paris Photo.

Ook daarop is te zien dat hij heel goed op het licht lette, op spiegelingen in winkelruiten en het water, reflecties en schaduwen.

Müller: "Voor velen staat Robby in de grote Nederlandse schildertraditie van Rembrandt, Vermeer en Breitner. Een dame van de ambassade formuleerde het mooi toen zijn tentoonstelling in Berlijn opende; zij zei dat Robby de esthetiek van het Nederlandse licht internationaliseert."

Lees ook: Robby Müller had een scherp oog voor het mooiste licht

Beknopte filmografie

- 24 Hour Party People - Michael Winterbottom, 2002
- Dancer in the Dark - Lars von Trier, 2000 (Gouden Palm)
- Ghost Dog: The Way of the Samurai - Jim Jarmusch, 2000
- Breaking the Waves - Lars von Trier, 1996
- Hoogste Tijd - Frans Weisz, 1995
- Dead Man - Jim Jarmusch, 1995
- Mystery Train - Jim Jarmusch, 1989
- Barfly - Barbet Schroeder, 1987
- Down by Law - Jim Jarmusch, 1986
- Paris, Texas - Wim Wenders, 1984
- Saint Jack - Peter Bogdanovich, 1977
- Der Amerikanische Freund - Wim Wenders, 1977
- Alice in den Städten - Wim Wenders, 1974