PlusNieuws

Asfalt eruit, groen erin: het einde van de autoweg in Amsterdam is nabij

Doorgaande autowegen in de binnenstad hebben hun langste tijd gehad. Vooral aan de oostkant van het centrum zal veel asfalt verdwijnen, in ruil voor groen en herstel van de bebouwing.

Ruben Koops
Ruim baan voor de auto is straks verleden tijd op de Weesperstraat. Beeld Jakob Van Vliet
Ruim baan voor de auto is straks verleden tijd op de Weesperstraat.Beeld Jakob Van Vliet

Het is een goed bewaard geheim onder automobilisten. Als je mazzel hebt, afhankelijk van de groene golf, rij je binnen 7 minuten vanaf ringweg A10 naar het Waterlooplein in de binnenstad. 30.000 auto’s per dag, het moet wereldwijd een van de meest efficiënte routes zijn tussen de stadsrand en het hart van een metropool.

Dankzij brede doorgaande vierbaans wegen zoals de Wibautstraat en de Weesperstraat die dwars door het oostelijk deel van de (binnen)stad snijden is het helemaal zo slecht nog niet om automobilist te zijn, de parkeertarieven buiten beschouwing gelaten. Maar als het aan de wethouders Egbert de Vries (Verkeer) en Marieke van Doorninck (Ruimtelijke Ordening) ligt, wordt een eind gemaakt aan de dominantie van de auto in dit deel van de stad.

“Er loopt nu een snelweg door de stad. Dat is voor het verkeer heel fijn, maar wij hebben de ambitie dat te veranderen,” zegt de Vries. “De stad moet bereikbaar blijven, maar veel mensen uit Noord-Holland gaan nu naar het zuiden via deze route en dat willen we eigenlijk niet meer.”

Groene erkers

Al langer wordt er nagedacht over een ‘knip’, een onderbreking in de Weesperstraat, om doorgaand verkeer te weren. Ook vergroening van deze straat staat al langer op de agenda, maar zonder de positie van de auto aan te tasten. De wethouders maken nu inzichtelijk wat er mogelijk zou zijn als de auto ruimte moet inleveren.

“Doorgaande autowegen scheiden buurten van elkaar. In dit stuk stad willen we ze weer verbinden,” zegt Van Doorninck. “Minder asfalt is een unieke kans voor de binnenstad om meer groen en zelfs wat woningbouw toe te voegen.”

Neem het Weesperplein, nu nog een drukke grijze betonvlakte, tussen de Weesperstraat en de Wibautstraat. Door het grootste deel van de rijbanen te schrappen en de snelheid terug te brengen ontstaat ruimte voor groene erkers en meer bomen. De kleinere rol voor de auto verbetert bovendien de veiligheid voor de kruisende stromen fietsers en voetgangers, die nu nog ondergeschikt zijn aan gemotoriseerd verkeer.

Ook de Valkenburgerstraat, een verkeersader die vanaf het Mr. Visserplein naar de mond van de IJtunnel voert, staat op het wensenlijstje van De Vries en Van Doorninck. Ook hier minder rijbanen en véél meer groen dan de paar bomen die er nu staan.

Hart uit de wijk

Het ombouwen van autowegen tot stadsstraten gebeurt al meer, denk aan de De Lairessestraat of de Heemstedestraat in Zuid. Volgens De Vries is nu meestal de vraag welke verkeersdeelnemer meer ruimte krijgt ten koste van de auto. De wethouders kiezen aan de Weesperstraat en omgeving voor een invulling die veel verder gaat, bebouwing en groen ten koste van auto’s. Buurtbewoners mogen mede gaan bepalen wat het meest gewenst is op welke plek.

“De oorlog heeft het hart uit deze wijk gerukt door het wegvoeren van een groot deel van de bevolking, en in de jaren zestig kwam daarbovenop nog eens de modernisering ten koste van veel sloop.” De Vries doelt op de oude plannen van de gemeente Amsterdam om dwars door de stad een snelweg aan te leggen tot voorbij het Centraal Station. Beroemd zijn de rellen in de Nieuwmarktbuurt waar bewoners dit plan wisten tegen te houden. Onderbelicht is gebleven dat er in de wijken voor de Nieuwmarkt wel heel veel is gesloopt. “We willen hier de stad weer aanhelen.”

Op het Mr. Visserplein, hartje stad, – nu een onoverzichtelijk knooppunt van auto, tram, fiets en voetgangers – zou woningbouw kunnen verrijzen, zoals het vroeger was. Door de auto minder ruimte te geven wordt deze open plek veel beter benut Een hofje, een park of een bouwblok met woningen in het midden van het Mr. Visserplein zou dit gebied teruggeven aan de inwoners, in plaats van het domein te laten blijven van het doorgaande verkeer. “Niet dat je hiermee enorm veel woonruimte toevoegt, maar een paar huizen kunnen de kleinschaligheid van deze buurt weer terugbrengen,” zegt Van Doorninck.

Ook kruising voor de mond van de IJtunnel, nu nog ongelijkvloers zodat auto’s ongehinderd de stad in kunnen rijden, kost héél veel ruimte in het hart van de stad. Ten tijde van de bouw van de tunnel in de jaren zestig werden hiervoor diverse panden aan het Rapenburg gesloopt. Hier zou woningbouw de oude situatie herstellen. “Ik denk dat we hier naartoe moeten met de stad. We willen autoverkeer niet onmogelijk maken, maar het wel passender maken op de plek waar we zijn, het centrum van Amsterdam.”

Knip Weesperstraat

Verkeerswethouders in Amsterdam praten al jarenlang over een ‘knip’ – een onderbreking – in de Weesperstraat om daarmee doorgaand verkeerd te weren. Maar met de plannen van wethouders Van Doorninck (Ruimtelijke Ordening) en De Vries (Verkeer) is het niet zeker of die proef die nu gepland staat voor 2023 nog door hoeft te gaan. Niet het afsnijden, maar het versmallen van de Weesperstraat zou eenzelfde effect kunnen hebben op de drukte. Weliswaar kunnen auto’s nog steeds doorrijden, maar door de snelheid en de hoeveelheid rijbanen flink af te knijpen wordt deze route vanzelf een minder aantrekkelijke optie voor het verkeer. De Vries: “Knip of niet, het gaat mij er om dat we voorkomen dat mensen deze straat gebruiken in plaats van de A10.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden