Amsterdam Bewaar

Architect Sjoerd Soeters: Bij hoogbouw blijven mensen binnen

Architect Sjoerd Soeters (1947) is o.a. bekend van Java-eiland, Oostpoort en De Piramides in West.
Architect Sjoerd Soeters (1947) is o.a. bekend van Java-eiland, Oostpoort en De Piramides in West. © Rink Hof

Op Zeeburgereiland komt een buurt met hoogbouw, geïnspireerd op Vancouver. Slecht idee, zegt architect Sjoerd Soeters.

Waarom vindt u de plannen slecht?
"Amsterdam is wereldberoemd vanwege haar karakter: de grachtengordel, Berlage, de Amsterdamse School. Waarom zouden wij op Zeeburg een stukje Vancouver daaraan toevoegen? Zijn de ideeën uitgeput over hoe we de traditie van Amsterdamse stedenbouw in ere kunnen houden? Een stad moet je als een geheel ontwerpen."

We zouden van eerdere fouten moeten leren, keuzes op basis van mode zijn dubieus

In de Sluisbuurt, zoals het nieuwe stuk gaat heten, wil men gaan bouwen tot misschien wel 150 meter hoog.
"Voor een leefbare stad moet je niet hoger bouwen dan vijf verdiepingen, met misschien hier en daar een hoger accent. Amsterdam is een stad met zo'n gunstig voetgangersklimaat en er wordt veel gefietst. Als je dan heel hoog gaat bouwen, krijg je schaduw op de grond en drukverschil, dus op de grond gaat het heel hard waaien. Hoogbouw maakt dat iedereen in de auto stapt of binnenblijft."

Maar in Amsterdam staat toch wel meer hoogbouw?
"Op de Zuidas staat inderdaad een miniatuurversie van de Parijse kantorenwijk La Défense, maar ik ken niemand die een dagje uit organiseert om dat gebied te bezoeken. Er zijn maar heel weinig soortgelijke gebieden die zich succesvol hebben ontwikkeld . Natuurlijk: New York is New York. Maar mag Amsterdam dan Amsterdam blijven?"

Waarom wilt u dit nu vertellen?
"Ik heb deze maand met architect Danielle Segers een voordracht over dit onderwerp gehouden bij Arcam, voor een gezelschap van mensen uit de bouw. Ik heb daarin mijn zorg uitgesproken over de manier waarop de gemeente Amsterdam nu stukjes stad als hapklare brokken aan ontwikkelaars gunt via tenders."

"Met tenders zie je allerlei leuke ideetjes naast elkaar verschijnen, maar qua samenhang wordt het een onooglijke hutspot, een vuilnisbelt. Je kiest voor spectaculaire, icoonachtige losstaande gebouwen die verder niets met de stad te maken hebben. We zouden geleerd moeten hebben van gebieden zoals Amstel III - het bedrijventerrein tussen de Arena en het AMC - of Teleport, de kantorenwijk bij Sloterdijk. Die zijn ook ontstaan als gevolg van tenders en zijn nu compleet mislukt. Minder dan 25 jaar na de bouw moet daar al worden gesloopt dan wel herontwikkeld."

"Om duurzaam te zijn, moet een stad veel generaties kunnen overleven. Dat maakt ontwerpkeuzes die gebaseerd zijn op mode dubieus."

Vancouver aan het IJ

De Sluisbuurt wordt op Zeeburgereiland gebouwd en moet in elk geval ruimte bieden aan drieduizend woningen, een winkelcentrum, een school en mogelijk een hotel. Op de kop van de Sluisbuurt komt een plein en hoogbouw, tot 150 meter hoog of vijftig verdiepingen.

Het plein zal op korte termijn een festivalfunctie krijgen (zoals Blijburg bij IJburg of Pllek op het NDSM-terrein). Op de lange termijn wordt gedacht aan een nieuw museum of theater op dit plein. De Sluisbuurt zal in de stijl van de Canadese stad Vancouver worden opgetrokken, waar water, hogere en lagere bouw ook worden afgewisseld.

De bedoeling is om de eerste huizen volgend jaar te gaan bouwen of anders het jaar daarop. De tenders worden later dit jaar uitgeschreven.

Wat stelt u voor?
"Er moet een samenhangend idee komen over hoe de stad uitgebreid kan worden. Planoloog Zef Hemel zei onlangs in Het Parool dat de derde Gouden Eeuw voor Amsterdam is aangebroken. Als dat inderdaad zo is, is het alle hens aan dek voor plannen om de stad uit te breiden in lijn met wat er al staat."

"We moeten de beschikbare kennis en ervaring bundelen. Een colablikje, een auto en een bedspiraal zijn prima producten, maar samen is het rotzooi. Tegenwoordig sorteren we ons afval. Waarom sorteren en ordenen we de ruimte en bebouwing dan niet meer?"