PlusTen Slotte

Architect Hans Hagenbeek (1942-2021) drukte zijn stempel op de Nieuwmarktbuurt

Het intrigerende watergordijn op het Zuiderkerkhof komt van zijn tekentafel, onder veel meer. Architect Hans Hagenbeek gaf kleur aan de Nieuwmarktbuurt.

Hans Hagenbeek. Beeld Privéfoto
Hans Hagenbeek.Beeld Privéfoto

Het is het lot van veel architecten. Hun creaties zijn iconen in de stad, hun namen zijn niet algemeen bekend. Hans Hagenbeek schonk de stad, behalve nog vele andere gebouwen die de moderne Nieuwmarktbuurt zo kenmerkend maken, ook het imposante watergordijn op het Zuiderkerkhof. Een hoge, witte boog van spiegelend glas tussen twee woonblokken van vierhoog, en over dat glas stroomt voortdurend water naar beneden. Zijn gordijn van water.

De briljante vondst was overigens uit nood geboren. Het wooncomplex stond bovenop metrohalte Nieuwmarkt en Hagenbeek moest een enorme luchtkoker wegwerken.

Begin deze maand overleed hij, op 79-jarige leeftijd.

Zijn zoon Jorden Hagenbeek: “Hij was een onaangepaste, allesbehalve burgerlijke, koppige, soms moeilijke, maar ontzettend lieve man met een ongelofelijke passie voor zijn vak.”

Vriend en oud-stadsregisseur Arthur Verdellen: “Uiterst charmant, bewogen, licht chaotisch en zeer inspirerend.”

Verdwalen uit zijn moeilijke jeugd

Hans Hagenbeek werd in 1942 geboren in Nijmegen, maar groeide op in Hilversum. Zijn zoon: “Mijn vader deed alles uit onvoorwaardelijke liefde en gunde mij alles wat hij zelf als kind nooit had. Hij werd geboren in de oorlog, had een moeilijke jeugd, ze hadden het thuis helemaal niet breed. Zijn passie voor bouwkunst en architectuur ontwikkelde hij ook om uit die jeugd te verdwalen.”

Na zijn studie aan de Academie van Bouwkunst in Amsterdam kreeg hij tot begin jaren zeventig vooral opdrachten voor privéprojecten uit het betere segment – villa’s, herenhuizen, vakantiewoningen –, maar daarna kwamen de grote opdrachten van gemeenten en wooncorporaties. Hagenbeek ontwierp hele woonwijken en grote bouwprojecten door het hele land.

In Amsterdam drukte hij zijn meest prominente stempel op de Nieuwmarktbuurt. Het was de tijd nadat door de aanleg van de metrolijn de bulldozers hadden huisgehouden en Hagenbeek, die destijds zelf in de Zandstraat woonde, kreeg de opdracht grote delen van de nieuwbouw te ontwerpen.

De pater familias van de eetclub

Verdellen: “Hij nodigde actievoerders en ambtenaren uit voor een etentje bij hem thuis. Daaruit is een eetclub ontstaan, later ook met mensen uit de culturele sector. Die bestaat 43 jaren later nog altijd. Hans was de pater familias van die eetclub.”

Zijn magnum opus was het Zuiderkerkhof, een naam die de gemeente destijds voor het gemak wilde omdopen tot Zuiderkerkplein, maar waar Hagenbeek zich met succes tegen verzette.

Verdellen: “Dat plein is geïnspireerd op Siena. Hans was Italiaans bijna, in spirit en karakter. Ze moeten een brug of iets anders in de Nieuwmarktbuurt naar hem vernoemen.”

Hagenbeek was verder docent aan de HTS in Amsterdam en wetenschappelijk medewerker aan het Kunsthistorisch Instituut van de Universiteit van Amsterdam, en groot kenner van de middeleeuwse bouwkunst, kerken en kathedralen.

De laatste jaren leed hij aan alzheimer. Zijn vrouw verzorgde hem zolang mogelijk thuis. Na tien dagen in een tehuis overleed hij. Afgelopen zaterdag is hij in kleine kring op Zorgvlied begraven.

Jorden Hagenbeek: “Op de Nieuwmarktbuurt was hij denk ik het meest trots. Het Zuiderkerkhof, de watermuur natuurlijk, maar ook het Palazzo aan de Sint Antoniebreestraat. De Nieuwmarktbuurt was echt zijn paradepaardje.”

Zijn magnum opus was het Zuiderkerkhof, een naam die de gemeente destijds voor het gemak wilde omdopen tot Zuiderkerkplein, maar waar Hagenbeek zich met succes tegen verzette. Beeld Stadsarchief Amsterdam
Zijn magnum opus was het Zuiderkerkhof, een naam die de gemeente destijds voor het gemak wilde omdopen tot Zuiderkerkplein, maar waar Hagenbeek zich met succes tegen verzette.Beeld Stadsarchief Amsterdam
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden