PlusTen slotte

André Hoekema (1940-2020): de hoogleraar in wie de bevlogen activist kon ontwaken

Het is mede aan hem te danken dat Bickerseiland niet helemaal is volgebouwd met kantoortorens. Oud-hoogleraar en UvA-decaan André Hoekema was wetenschapper en activist ineen.

André Hoekema. Beeld Privécollectie
André Hoekema.Beeld Privécollectie

Met een beetje, niet heel veel, gevoel voor dramatiek kun je stellen dat mede dankzij André Hoekema een stukje Gouden Eeuw voor Amsterdam bewaard is gebleven.

Engagement

“Hij was een wetenschapper met groot maatschappelijk engagement,” zegt zijn broer Jan , oud-burgemeester van Wassenaar. “Engagement is een ouderwets woord, maar dat drukt het wel het beste uit.”

Met enkele actievoerders, onder wie zijn vrouw Yolanda Hoekema-Prins, voerde Hoekema in de jaren tachtig verzet tegen de bouwplannen op Bickerseiland. Betaalbare woningen en ateliers moesten wijken voor kantoorkolossen en andere hoogbouw, inclusief een doorgaande weg van vier rijbanen.

Bezetting eilanden

De eerste kantoorblokken werden al gebouwd, maar de actievoerders gaven niet op, tot een nachtelijke bezetting van drie eilanden aan toe. Alle ophaalbruggen werden opgehaald, de toegangswegen geblokkeerd. Hun strijdlied: ‘Ga uit de buurt, blokkenbouwers!’

Uiteindelijk gaf de gemeente zich gewonnen en Bickerseiland werd gerenoveerd in plaats van gesloopt. “Daar is zijn activisme geboren,” zegt zijn broer. “Hij heeft zich later nog verzet tegen de sloop van het Pintohuis. Het was zijn voortdurende missie aan te tonen wat de overheid niet goed deed, met name op het terrein van de ruimtelijke ordening.”

Gymnasiast

André Hoekema werd geboren en groeide op in Voorburg. Een ijverige gymnasiast op een nette school in een nette buurt. Hoekema: “Matig in gymnastiek, hoge cijfers voor talen en geschiedenis. Een activist was hij toen nog niet. Wel ging hij rechten én sociologie studeren. Dat was een kleine daad van verzet in een familie van juristen.”

Op studentenvereniging Unitas in Utrecht leerde hij zijn vrouw Yolanda kennen. In 1969 verhuisden ze naar Bickerseiland, waar ze vijftig jaar zouden wonen.

Hoogleraar UvA

Hoekema promoveerde op havendiefstallen in Rotterdam en Amsterdam en werd hoogleraar en decaan aan de faculteit van rechtsgeleerdheid aan de Universiteit van Amsterdam. Met Kees Schuyt stond hij aan de wieg van de rechtssociologie in Nederland. Schuyt: “Andere rechtssociologen vochten elkaar de tent uit, maar hij was vriendelijk, zorgvuldig en rustig.”

Vanaf de jaren negentig verlegde Hoekema zijn focus op inheemse volkeren. Maar ook hier: de spanning tussen lokaal recht en het opgelegde recht van de machthebber.

Zachte kracht

Hij bestudeerde de zelfbeschikking van inheemse volkeren, vooral in Latijns-Amerika, maar ook van de Tuva in het Siberië onder Boris Jeltsin. Vriend en filmmaker Peter Oud: “André was iemand van de zachte kracht. Hij wist goed wat hij wilde, maar werd nooit drammerig, zoals veel bevlogen mensen vaak doen.”

Hoekema leed aan dementie. Veertien maanden geleden overleed zijn vrouw, vorige week ging hij haar na. Zijn broer Jan: “Als een tandem wilden ze de wereld een beetje mooier en beter maken, wars van luxe en eigenbelang.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden