Amsterdam Bewaar

Amsterdamse verloskundigen: NIP-test is klantonvriendelijk

Amsterdamse verloskundigen: NIP-test is klantonvriendelijk
© Sabine Joosten/Hollandse Hoogte

Zwangeren worden opgezadeld met onnodige barrières om een NIP-test te krijgen. Dat zeggen Amsterdamse eerstelijnsverloskundigen. De niet-invasieve prenatale test (NIPT) kan straks alleen in ziekenhuizen worden gedaan.

Verloskundigen vinden dat klantonvriendelijk en een onnodige versnippering van de zorg. "Verloskundigen kunnen dat prima zelf. Bloedprikken, come on," zegt directeur van Bevalcentrum West, Meltem Kaya, ook namens verloskundigen van diverse Amsterdamse praktijken.

Vanaf 1 april 2017 krijgen alle zwangere vrouwen in Nederland de mogelijkheid met de test hun ongeboren kind te onderzoeken op ernstige afwijkingen. Maar het bloed wordt vooral in het ziekenhuis afgenomen, niet bij de verloskundigenpraktijk.

Dat is onnodig omslachtig, zegt Marijke Sibie van Eerstelijns Verloskundigen in Amsterdam en Amstelland (EVAA). "Zwangeren worden in de studie eerst door hun eigen verloskundige geprikt voor het standaard bloedonderzoek. Vervolgens moeten ze naar een ziekenhuis om daar nog eens bloed af te laten nemen voor de NIPT. Zonde van de tijd en energie."

Min mogelijk drempels
Kaya noemt het vrouwonvriendelijk. "Het is voor mij toch niet uit te leggen aan al die vrouwen dat ze vanwege logistieke onkunde van de overheid nog een keer naar het ziekenhuis moeten?" Kaya wil 'zorg in de wijk met zo min mogelijk drempels'.

De NIPT wordt enkel gedaan in daartoe aangewezen centra. Volgens projectleider Erik Sistermans (VUmc) van de Trident I- en Trident II-studie van de acht Nederlandse UMC's, waarbinnen de screening wordt aangeboden, zijn er meerdere redenen waarom de NIPT alleen bij geselecteerde prikposten wordt gedaan.

"In Nederland zijn circa duizend prikposten. Het is onmogelijk om al die bloedafnamepunten mee te nemen." Dat is om kwalitatieve, logistieke en financiële redenen zo. "Een testpakket kost een kleine 20 euro. Als je daar honderd van op een post hebt liggen, dan kost dat 2000 euro. We moeten fatsoenlijk omgaan met het geld dat we voor deze test krijgen."

Te weinig prikposten
Bovendien vereist de bloedafname training van de medewerkers. Én moeten de posten voldoen aan de normen van de drie NIPT laboratoria. Uiteindelijk zijn ruim 150 posten geselecteerd waar de test mag worden aangeboden.

De lijst is nog niet definitief, maar in Amsterdam zijn dat waarschijnlijk VUmc, OLVG locaties Oost en West, het BovenIJ Ziekenhuis en het AMC. De Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen vindt 150 prikpunten, net als Sistermans, te weinig.

"Wij willen graag dat vrouwen dicht bij huis terechtkunnen. Dus we hebben ons hard gemaakt dat de voorlichting, maar ook het prikken, bij de verloskundige gebeurt," zegt Franka Cadée. "Maar wij zagen ook wel waar de onderzoekers tegen aanlopen. Het is op deze korte termijn, niet haalbaar, maar wij hopen dat zwangere vrouwen in de toekomst wel bij hun eigen verloskundige terecht kunnen voor de NIPT."

Nauwkeurige test voor 175 euro
De NIPT (niet-invasieve prenatale test) wordt vanaf april 2014 bij wijze van proef aangeboden binnen de Trident I-studie. Tot dusver was de test er alleen voor vrouwen met een bepaalde medische indicatie of een verhoogd risico op een kindje met downsyndroom, het edwardsyndroom of het patausyndroom. Al snel bleek ook bij zwangeren met een niet-afwijkende uitslag van de combinatietest veel vraag naar NIPT, een bloedonderzoek met een nauwkeurige uitkomst. Op advies van de Gezondheidsraad besloot de minister van VWS NIPT aan alle zwangere vrouwen aan te bieden, voor 175 euro. Dat gebeurt vanaf 1 april. NIPT is dan de eerste test in de prenatale screening.