Rondgang

Amsterdamse musea op omvallen? ‘Er moeten niet nóg meer lockdowns komen’

Naar alle waarschijnlijkheid gaan donderdag musea, bibliotheken en theaterzalen weer open. En dat is maar goed ook, laten Amsterdamse musea weten. 

Medewerkers van de Hermitage pakken een Duits toernooiharnas uit circa 1500 uit voor hun nieuwe tentoonstelling.Beeld ANP

‘Nóg een lockdown zou niet goed zijn voor onze overlevingskansen,” vertelt Paul Mosterd, interim-directeur van de Hermitage en De Nieuwe Kerk. “Wij hebben net een zeer ingrijpende en pijnlijke reorganisatie achter de rug. Dat zal ons voorlopig wel redden, maar misschien niet als er nog meer lockdowns komen.”

De Hermitage is hierin niet alleen. Vorige week kwam in een publicatie van brancheorganisatie de Museumvereniging naar buiten dat landelijk zo’n tien musea verwachten binnen een halfjaar definitief te moeten sluiten. Aan de enquête deed ongeveer 60 procent van de leden van de vereniging mee. Een kwart van de deelnemende musea verwacht het nog hooguit een jaar vol te houden onder de huidige omstandigheden. 

De Museumvereniging laat niet weten welke musea op omvallen staan, maar uit een rondvraag bij Amsterdamse musea blijkt dat er veel in zwaar weer verkeren. “Je ziet dat de bezoekerscijfers van musea in Amsterdam over het algemeen lager zijn dan die van musea in kleinere steden of landelijke gebieden,” vertelt Rembrandthuisdirecteur Lidewij de Koekkoek. 

‘Meesterplan’

Hoewel De Koekkoek verwacht dat het Rembrandthuis de crisis zal overleven, gaat dat niet zonder slag of stoot. Ook het Rembrandthuis voert een zware reorganisatie door. Daarbij worden 20 van hun 48 werknemers wegbezuinigd en plannen voor een grote verbouwing op de lange baan geschoven. “De afgelopen jaren hebben we gespaard voor een enorme verbouwing, ons ‘meesterplan’. Dat geld en de overheidssteun die we krijgen, zorgen er nu voor dat we het hoofd boven water kunnen houden.”

Het Rembrandthuis laat weten dit jaar 80.000 bezoekers te ontvangen, een kleine 30 procent van de gebruikelijke 280.000. Dat betekent een omzetverlies van 2,5 miljoen euro ten opzichte van de 4,5 miljoen die het museum in een gewoon jaar omzet. 

Die percentages zijn bij de Hermitage vergelijkbaar. Voordat de musea opnieuw dicht moesten, ontvingen zij ongeveer 300 mensen per dag. Dat is een kwart van de normale hoeveelheid, 1200 bezoekers, en maar de helft van het aantal bezoekers dat het museum zou kunnen bezoeken met inachtneming van de coronamaatregelen.

“De mobiliteit van Nederlanders is erg afgenomen,” zegt interim-directeur Mosterd. “Vooral onze doelgroep, die voornamelijk uit 50-plussers bestaat, is erg terughoudend en zal nu niet zo snel naar het museum komen. Terwijl musea zich juist heel goed aan de maatregelen houden en dus een veilig uitje zijn. Daarom hebben we besloten om onze nieuwe tentoonstelling iets meer in te steken op jongeren en gezinnen, die er wel nog op uitgaan.”

Doelgroep

Wie het publiek precies is, lijkt een belangrijke factor te zijn in hoe het museum er op dit moment voorstaat. Musea met een wat oudere doelgroep, zoals de Hermitage, of die normaliter veel toeristen ontvangen, zoals het Rembrandthuis, hebben de afgelopen maanden relatief minder van hun gebruikelijke bezoekers getrokken dan musea met een diverser en lokaler publiek.

Het Eye Filmmuseum laat weten dat zij, naast de compensatie van de overheid voor misgelopen inkomsten, door hun veelzijdige aanbod genoeg publiek hebben gehad om vooralsnog grote bezuinigen te voorkomen. “In onze filmzalen wisselt het aanbod wekelijks, waardoor onze vaste Amsterdamse bezoekers ook vaker terugkomen,” licht woordvoerder Marnix van Wijk toe.

Ook bij fotomuseum Huis Marseille liggen de bezoekersaantallen relatief hoog. “Wij bevinden ons in een zeer geprivilegieerde positie op dit moment. We hebben de afgelopen jaren kunnen investeren in het opbouwen van een zeer trouwe, lokale groep bezoekers,” vertelt communicatiemedewerker Benjamin van Gaalen. “Het is vaak vrij rustig bij ons en er is veel ruimte. Men weet dat, waardoor ze sneller naar ons durven komen dan naar een museum waar het vaak drukker is. Ook zijn we niet erg afhankelijk van toeristen.” 

Hierdoor verwacht Huis Marseille tussen de 50 en 60 procent van hun gebruikelijke bezoekersaantallen te halen dit jaar. Dat is flink meer dan een aantal andere musea.

De toekomst

Hoe de bezoekerspercentages zich na donderdag zullen ontwikkelen is moeilijk te voorspellen. Sommige musea houden er rekening mee dat het nog lang zal duren voordat ze weer hun gebruikelijke aantallen bezoekers halen. Zo zegt De Koekkoek dat ze er bij het Rembrandthuis van uitgaan pas in 2023 of zelfs  2024 hun oude bezoekersaantallen terug te zien. Onder andere de Hermitage hoopt vurig dat de komst van een vaccin deze tijdslijn zal bespoedigen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden