Amsterdam Bewaar

Amsterdamse huisartsen kiezen voor alternatief patiënten­dossier

Het elektronisch patientendossier in een huisartsenpraktijk.
Het elektronisch patientendossier in een huisartsenpraktijk. © ANP

De Huisartsenkring Amsterdam gaat werken met een alternatief digitaal patiënten­dossier. De huisartsen noemen het veiliger en privacy­vriendelijker dan het landelijke systeem.

"Het gebrek aan privacy weerhoudt artsen ervan om met het landelijke systeem te werken," zegt voorzitter Stella Zonneveld van de Huisartsenkring Amsterdam (HKA), die de belangen van de huisartsen in en rond de stad behartigt. "Gelukkig is er nu ook een goed werkend en veilig alternatief."

Na een geslaagde proef willen de huisartsenposten en de Huisartsenkring verder met 'de Whitebox'. Het is een belangrijk signaal naar de overheid, die na veel weerstand in 2012 het Landelijk Schakelpunt (LSP) heeft ingevoerd.

Het uitgangspunt daarbij is dat er één landelijk systeem komt waarmee zorgverleners, huisartsen, apotheken, huisartsenposten en ziekenhuizen patiëntendossiers kunnen uitwisselen.

Mail, post en fax
Veel huisartsen hadden van meet af aan kritiek op de opzet van het LSP. Van de Amsterdamse praktijken is inmiddels 41 procent erop aangesloten. Daarvan heeft slechts 60 procent van de huisartsen ook daadwerkelijk patiënten aangemeld, meestal niet meer dan 10 procent van het totaal aantal patiënten, blijkt uit cijfers van de HKA.

Veel huisartsen communiceren nog altijd via mail, post, telefoon en zelfs de fax. De grote wens - dat van elke patiënt de relevante informatie met een druk op de knop beschikbaar wordt - is nog altijd toekomstmuziek.

Versleuteld
Een belangrijk euvel van het LSP is volgens Zonneveld dat de huisarts niet zelf in de hand heeft welke informatie naar welke zorgverlener gaat. De informatie loopt via een centraal schakelpunt, waar artsen en andere zorgverleners met een speciaal pasje allemaal toegang toe kunnen krijgen.

Meer systemen betekent ook meer werk, maar dat is dan maar zo

Tenzij de huisarts delen van het dossier 'uitzet', staat een groot deel van het dossier open, inclusief gevoelige zaken als een incestverleden of geslachtsziekten. "Die informatie is bij de behandeling van een longontsteking in het ziekenhuis niet nodig."

De Whitebox werkt anders. De huisarts en de patiënt bepalen welke gegevens naar buiten gaan. De huisarts stuurt de patiënteninformatie, vaak een kleine samenvatting, vervolgens gericht en versleuteld naar de betreffende zorgverlener. "Dus niet dat Jan en alleman die toevallig op het LSP is aangesloten, kan meekijken."

Paul Rijksen, directeur Huisartsenposten Amsterdam, voert de Whitebox graag in naast het LSP. "Als het mogelijk is om veilig patiëntengegevens te delen, moet de huisartsenpost dat faciliteren."

Meer systemen betekent ook meer werk, maar dat is dan maar zo, vindt hij. "Natuurlijk is één systeem het mooist. Maar er wordt op verschillende manieren naar privacy gekeken. Na decennia van inspanningen en discussies - er is zelfs een wet op gesneuveld - zijn we hier beland. Kennelijk is het nodig dat er verschillende systemen naast elkaar draaien."

500 euro per jaar
Er is nog wel een hobbel te nemen. Van de zeven leveranciers van Huisarts Informatie Systemen werken er nu twee samen met de Whitebox. Huisartsen die afhankelijk zijn van de andere leveranciers kunnen nog niet met de Whitebox - à  500 euro per jaar - werken.

De Huisartsenkring roept de andere leveranciers op om, naast het LSP, ook de Whitebox aan te bieden.

De Vereniging van Zorgaanbieders voor Zorgcommunicatie (VZVZ) dat het Landelijk Schakelpunt beheert, benadrukt dat de privacy juist de hoogste prioriteit heeft.

"Het beeld dat patiënteninformatie her en der door zorgverleners kan worden opgevraagd klopt niet," zegt woordvoerder Alf Zwilling van VZVZ. "De informatie uit de systemen van huisartsen is alleen beschikbaar voor de zorgverlener in de huisartsenpost, die de patiënt tegenover zich heeft."

Bovendien moeten patiënten hun zorgaanbieder toestemming geven voor het delen van hun informatie via het Landelijk Schakelpunt (LSP).

Veilig
Het is niet verplicht om mee te doen aan het LSP. "Dus als er artsen zijn die liever met een alternatief systeem werken, dan staat ze dat uiteraard vrij. Alles beter dan informatie delen via de mail of de fax," zegt Zwilling. "Ons uitgangspunt is dat de patiënt erbij gebaat is als de juiste informatie op het juiste moment veilig en compleet bij de zorgverlener komt." 

Inmiddels is in Nederland circa 80 procent van alle huisartsen aangesloten op het LSP. Daarvan gebruikt ongeveer de helft het systeem actief, zegt Zwilling. "De discussie over de privacy speelt bij veel zorgverleners dus veel minder nadrukkelijk."

Procedures

- In april 2011 verwierp de Eerste Kamer de voorganger van het LSP, het Elektronisch Patiëntendossier (EPD), omdat de privacy onvoldoende was beschermd.

- De Vereniging Praktijkhoudende Huisartsen (VPH) heeft via een juridische procedure gepoogd opvolger LSP te blokkeren. Het procedeerde door tot aan de Hoge Raad, maar haalde daar vorig jaar bakzeil. Rechters bepaalden in eerdere uitspraken ook al dat de privacy voldoende was gewaarborgd, omdat patiënten zelf toestemming moeten geven voor het delen van de medische informatie.