Plus

Amsterdamse bouwprojecten onder druk door gebrek aan geld bij de gemeente

Bouwprojecten in onder meer Nieuw-West, Banne Noord en de K-buurt staan onder druk omdat de financiële ruimte van de gemeente Amsterdam om te investeren flink wordt beperkt. In totaal gaat het om circa 14.000 woningen.

Tim Wagemakers
Nieuwbouw rond het Osdorpplein. Beeld Daphne Lucker
Nieuwbouw rond het Osdorpplein.Beeld Daphne Lucker

Het saldo van het Vereveningsfonds van de gemeente, waar grondopbrengsten en -uitgaven worden verrekend, zakt dit jaar naar verwachting met 400 miljoen euro. Daarmee neemt ook de ruimte af om te investeren in gebiedsontwikkelingsprojecten waar tekorten zijn; van 140 miljoen euro begin dit jaar naar waarschijnlijk 48 miljoen euro eind dit jaar. Bij ongewijzigd beleid zakt het de komende jaren onder nul.

Geplande Amsterdamse bouwprojecten waarvoor nu nog een financieel tekort is, komen daardoor in de knel. Tekorten in het ene plan worden namelijk via het fonds gedekt door winsten uit andere projecten. Het raakt voornamelijk de gebiedsontwikkeling in buurten waar de coalitie extra in wil investeren, maar waarvoor de benodigde 85 miljoen euro nog niet gevonden is: Geuzenveld-Slotermeer, Banne Noord, Holendrecht, het gebied rond het Osdorpplein (bij de Meervaart) en de K-Buurt. In totaal gaat het om circa 14.000 woningen.

De prognose over de stand van zaken van de grondexploitaties in Amsterdam is donderdag gepubliceerd. Als reden voor de flinke daling worden de afvlakking van de grondprijzen, de stijging van de bouwkosten (mede door de inflatie) en opgelopen vertragingen genoemd, waardoor de financiële ruimte om te investeren in gebiedsontwikkeling wordt beperkt.

Wensenlijst

“Een winstwaarschuwing,” noemt wethouder Reinier van Dantzig (Ruimtelijke Ordening) de prognose. “We kunnen niet op de huidige voet verder, want dan stopt over een paar jaar de mogelijkheid om in kwetsbare wijken te investeren.”

In het coalitieakkoord van PvdA, GroenLinks en D66 is afgesproken dat bij nieuwbouw 40 procent sociale huur, 40 procent middenhuur en 20 procent vrije sector zal worden gebouwd. In combinatie met ambities over betaalbaarheid en duurzaamheid maakt dat plannen vaak duurder, waardoor de tekorten ook snel toenemen.

Volgens Van Dantzig moeten projecten versimpeld worden. “We kunnen geen hele zware wensenlijst op betaalbaarheid en duurzaamheid hebben en ook nog architectonisch het allerhoogste neerzetten.” Kiezen dus. Per plan zal gekeken worden hoe de tekorten kunnen worden teruggedrongen.

Dat kan gevolgen hebben voor het percentage sociale huur of de grootte van de woningen, maar ook voor de duurzaamheidseisen die gesteld worden aan woningen. Opvallend, omdat veel projecten gepland zijn in Nieuw-West, Zuidoost en Noord, de stadsdelen waar masterplannen voor worden ontwikkeld die de buurten structureel moeten verbeteren. “Het zal vaak gaan om kleine wijzigingen,” aldus Van Dantzig.

Zuidas

De waarde van het Vereveningsfonds daalt naar verwachting van zo’n 1 miljard euro aan het begin van dit jaar naar 600 miljoen aan het einde van dit jaar. Naast het terugdringen van tekorten wordt gekeken hoe op projecten waar nu overschotten zijn de winst kan worden vergroot, bijvoorbeeld bij kantoorbouw op de Zuidas. Ook ziet de gemeente kansen in het versoepelen van eisen die gesteld worden aan bijvoorbeeld de ontwikkeling van scholen en sportvelden.

Tegelijkertijd is de gemeente zelf ook gedeeltelijk debet aan de daling van het vereveningsfonds. Zo besloot de gemeente de afgelopen vier jaar elk jaar een bedrag uit het fonds te halen om toe te voegen aan de eigen algemene middelen, optellend tot een paar honderd miljoen euro. De komende jaren wil de gemeente structureel geld uit het fonds halen om de begroting dekkend te houden; van 18 miljoen naar jaarlijks 38 miljoen in 2026.

In de donderdag gepubliceerde prognose wordt erkend dat de uiteindelijke uitkomst zeer onzeker is, door de onvoorspelbare economische situatie, renteontwikkelingen, inflatie, regelgeving vanuit Den Haag en de effecten daarvan op de grondprijzen. Rond het verschijnen van de Voorjaarsnota is de definitieve opbrengst bekend. Van Dantzig vreest niet dat geplande projecten helemaal moeten stoppen. “Het fonds is nog gezond, maar we moeten echt even goed opletten.”

Luister onze podcast Amsterdam wereldstad:

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden