Plus Interview

Amsterdamse boeren: ‘Ons gras neemt ook stikstof op’

Demonstrerende boeren lieten de afgelopen week met weinig woorden merken dat de maat vol is. Amsterdamse boeren zijn het met ze eens. ‘De Formule 1, daar kan toch een streep door?’

Suzanne Kat-Wisseldorp (37)

Zorgboerderij Ons Verlangen, Zunderdorp

Suzanne Kat-Disseldorp: ‘Ik vind het goed dat we onze stem laten horen.’ Beeld Marc Driessen

Bij de ingang van het erf hangt de Nederlandse vlag ondersteboven. “Een teken van nood,” zegt Suzanne Kat-Disseldorp, van zorgboerderij Ons Verlangen, die ze samen met haar man runt. “We hebben 300 geiten en 60 koeien. Twee jaar geleden moesten we van hogerhand al koeien naar de slacht brengen vanwege fosfaatvervuiling, en nu wil de politiek zelfs een halvering vanwege stikstof. Hoe zou jij het vinden als iemand van bovenaf komt mededelen dat je de helft van je huis kwijtraakt? Het is oneerlijk wat hier gebeurt.”

Amsterdam telt 66 boerderijen, met 120 banen. Veel Amsterdamse boeren zijn de laatste weken gaan demonstreren; zo stapte Kat vorige week met haar zoon op de tractor om naar Den Haag te rijden. “Ik vind het goed dat we onze stem laten horen. We worden in een hoekje gedreven en moeten laten zien dat we dat niet laten gebeuren.” Al begrijpt ze de boeren die niet demonstreren ook. “We hebben een bedrijf. Je kunt niet zomaar alles achterlaten.”

Volgens Kat is er nog te veel onduidelijk rondom het stikstofonderzoek en wordt informatie onjuist gepresenteerd. “We stoten inderdaad stikstof uit, maar ons gras neemt ook enorm veel op. Waarom zegt niemand daar wat over?”

Kat heeft geïnvesteerd in een melkput – iets wat ze, als de maatregelen niet veranderen, niet meer terugverdient. Hun bedrijf verkoopt de helft van de melkopbrengst, en maakt zuivelproducten van de andere helft, die ze leveren aan horeca. Bovendien: “Als we dieren weg moeten doen, wordt deze zorgboerderij een zorginstelling met een kinderboerderij. Dan is het nut weg.”

Wat er moet gebeuren? “De politiek moet inzien dat ze zo niet met boeren kan omgaan.”

Bart Hogenhout (57)

Kaasboerderij Geingenoegen, Abcoude

Bart Hogenhout: ‘De boeren zijn als zondebok aangewezen.’ Beeld Marc Driessen

De ouders van Bart Hogenhout hadden een boerderij in Ouderkerk aan de Amstel, maar zelf wilde hij eerst doorleren voor een ander beroep. Pas in 2015 werd hij boer. “We hebben zo’n 35 tot 40 melkkoeien, 40 schapen en een kaasmakerij met winkel erbij. Dat is ons hoofdinkomen.” Met 40 koeien kun je een gezin met vier kinderen niet onderhouden. “Dus je moet er iets bij doen of voor zo’n grote stal kiezen.”

Daar zijn Hogenhout en zijn vrouw echter fel tegen. “Het schiet zijn doel voorbij: er komen scheepsladingen voer vanuit Amerika, de ­dieren in Nederland worden daarmee in megastallen zo snel mogelijk grootgebracht, stoten hier stikstof uit om vervolgens in een vrachtauto vervoerd te worden naar een ander land. Dat klopt niet.”

Al moeten meer partijen worden aangesproken, vindt hij. “Die Formule 1 in Zandvoort? Daar mag van mij direct een streep door.”

Volgens Hogenhout moet de politiek meer rust nemen. “Na die stikstofuitspraak is de pleuris uitgebroken. Nu slaat de politiek wild om zich heen om tot een oplossing te komen, en in dat proces zijn de boeren als zondebok aangewezen, terwijl er best een oplossing te verzinnen is.” Hij weet zeker dat er veel oudere boeren zijn die zich willen laten uitkopen. “Maar dat gaat ze in Den Haag blijkbaar niet snel genoeg.”

Ondanks alle commotie heeft Hogenhout er geen moment aan gedacht te stoppen. “Mijn zoon wil het bedrijf overnemen en daarbij: het is een beroep dat er echt toe doet: we dragen bij aan mooi cultureel erfgoed en iedereen heeft elke dag eten en drinken nodig. Wij boeren leveren dat.”

Richard Korrel (31)

Melkveehouderij Polderzicht, Ouderkerk aan de Amstel

Richard Korrel: ‘Het is een opeenstapeling van frustraties.’ Beeld Marc Driessen

Richard Korrel demonstreerde maandag bij het provinciehuis. Met zijn ouders runt hij een melkveehouderij met honderd koeien. “Het is een opeenstapeling van frustraties,” zegt hij. “De politiek voert kortetermijnbeleid, terwijl je als ondernemer keuzes maakt voor zeker dertig jaar. Als er elk jaar iets wordt veranderd, kun je geen bedrijf meer managen.”

Op zijn boerderij in Ouderkerk aan de Amstel bouwde hij in 2015 een grotere stal om het aantal koeien uit te breiden van 100 naar 180. Voor hij de investering had terugverdiend, moest de boerderij krimpen vanwege de fosfaatproblematiek. “Er moesten 60 koeien weg, twee jaar nadat ik een grotere stal had laten bouwen. Dat kan toch niet?”

Korrel moest in de jaren erop elk dubbeltje omdraaien om het hoofd boven water te houden. De familie geeft rondleidingen over de boerderij en verhuurt een ruimte voor feesten en vergaderingen. “Daar verdienen we natuurlijk geld mee, maar we doen dat ook omdat we de maatschappij willen laten zien wat er nu echt op een boerderij gebeurt.”

Hij heeft nooit overwogen ermee op te houden. “Het is geen baan, hè, boer zijn. Het is een leven. Daar kun je niet mee stoppen.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden