Amsterdam Bewaar

Amsterdamse ambtenaren reizen meer dan ooit

Amsterdamse ambtenaren reizen meer dan ooit
© ANP

Amsterdamse ambtenaren reizen meer dan ooit de wereld over. Dat heeft alles te maken de toenemende aanwezigheid van buitenlandse bedrijven in de stad, en de banen die ze meenemen.

Buitenlandse gemeentereisjes hebben vaak een negatieve bijklank. Al snel gaat het over snoepreisjes voor wethouders die zich kennelijk te groot voelen voor de eigen stad. Misschien is dat wel de reden dat wethouders slechts mondjesmaat, maar ambtenaren des te vaker uitvliegen naar tientallen landen en steden om er zaken te doen.

Hoewel Amsterdam de ambtelijke reizen niet altijd goed bijhield en er weinig overzicht was, wordt er nu veel meer gereisd dan een paar jaar geleden. Vorig jaar gingen ambtenaren zeker 218 keer op pad, slechts in 25 gevallen ging de burgemeester of een wethouder mee.

Brexit
Als ergens ter wereld werkgelegenheid valt te verdelen, kun je er donder op zeggen dat er Amsterdamse ambtenaren te vinden zijn. In de loop der jaren zijn hechte relaties opgebouwd, die Amsterdam moet onderhouden. "Burgemeester Ed van Thijn ging al naar China, en Patijn na hem. Ik reis dezelfde routes als mijn voorgangers pakweg 400 jaar geleden. Onze kracht is internationalisme," aldus burgemeester Van der Laan.

De laatste jaren zet Amsterdam groot in op ­India, vanwege de enorme expansie die het land doormaakt

Groot-Brittannië is de populairste bestemming, met 21 delegatiebezoeken in 2016. Niet zo gek, want zo'n tien procent (349) van de ruim 3000 buitenlandse bedrijven in de regio is Brits. De brexit en pogingen om bedrijven te verleiden zich hier te vestigen, zijn een belangrijke reden waarom Amsterdam de deur platloopt in The City.

Ook helpt het dat er in Londen een nieuwe wind waait. "Boris Johnson was als burgemeester nooit zo geïnteresseerd, maar de nieuwe burgemeester Sadiq Khan heeft echt een click met Amsterdam," vertelt Sabine Gimbrère, hoofd internationale zaken van de gemeente.

Eerst een hotel
Buitenlandse bedrijven zijn de voornaamste reden voor het omvangrijke internationale netwerk. Niet zozeer de bedrijven zelf, maar de arbeidsplaatsen die ze te bieden hebben. 230.000 mensen in de metropoolregio, 32 procent van de beroepsbevolking, werkt voor een buitenlandse onderneming. Volgens de 'Evaluatie internationaal beleid' van de gemeente komt de belangstelling voor een vestiging in Nederland in golven.

In de jaren zestig stond Nederland in de belangstelling van Amerikaanse ondernemingen, met als zichtbaar hoogtepunt de komst van het Hilton Hotel in 1962. Hetzelfde gold voor de Japanse belangstelling voor Amsterdam, die in de jaren '70 snel groeide nadat het Okura Hotel zich in de stad had gevestigd.

"Nederlanders passen zich in het buitenland makkelijk aan, maar je ziet dat Chinezen en Japanners het liefst hun eigen taal spreken en op het type bed slapen dat ze gewend zijn. Vanuit hun hotels keken de ­Japanners dertig jaar geleden of Amsterdam een leefbare stad zou zijn. Nu zijn er een Japanse polikliniek, een Japanse tandarts, en Japans onderwijs. Hotels zijn als eerste stap onontbeerlijk," legt Gimbrère uit.

Niet naar Rusland en Suriname
Binnen de gemeente houdt een drietal afdelingen zich bezig met het opbouwen van (economische) relaties met de rest van de wereld. Per land is precies in kaart gebracht waaraan de bedrijven en inwoners behoefte hebben. Rusland en Suriname zitten daar niet bij, vanwege de slechte mensenrechtensituaties in die landen. Het gaat om landen in Zuidoost-Azië, Europa en Amerika. Afrika doet niet mee, met als uitzondering Marokko.

Soms staat niet de economie, maar hulp centraal - bijvoorbeeld bij het bezoek aan een vluchtelingenkamp

De laatste jaren zet Amsterdam groot in op ­India, vanwege de enorme expansie die het land doormaakt. Het is geen willekeurige gok, want uit onderzoek blijkt dat Indiërs zich hier, na ­eigen land en Londen, het meest thuis voelen. 5600 Indiërs wonen hier nu; in Amstelveen ­hebben ze de Japanners inmiddels als grootste expatgroep ingehaald.

Connectiviteit en goede reismogelijkheden blijken een vereiste om Indiase bedrijven over te halen zich hier te vestigen. Daarom is de stad nu bezig om een Indiaas hotel naar Amsterdam te halen, dat eenzelfde betekenis moet krijgen als het Okura voor de ­Japanse gemeenschap. Een andere belangrijke stap was de komst van Jet Airways naar Schiphol, waardoor er directe vluchten naar Mumbai en Delhi bij kwamen. Ook wordt er onderhandeld over de komst van een grote Indiase bank.

Hulp
De inzet van de contacten met India verandert daardoor wel. Toeristische conferenties zijn van het programma gehaald. Andere Nederlandse steden die het bezoeken waard zijn, worden juist actief gepromoot door de gemeente, om de volle binnenstad te ontlasten. Amsterdam is geïnteresseerd in expats, maar niet in de snelgroeiende Indiase middenklasse die met vakantie wil.

Maar de gemeente reist ook naar plekken die economisch gezien niet interessant zijn. "Het eerste doel is om onze economische positie te versterken, maar we moeten ook bereid zijn om dingen te doen die niet direct iets opleveren," zegt Gimbrère. Zo gingen in 2016 zeven reizen naar de woestijn in Jordanië, waar vluchtelingenkamp Al Za'atari is gevestigd. Amsterdamse afval- en waterexperts hielpen daar om de leefsituatie van een miljoen vluchtelingen te verbeteren, zonder dat er economisch voordeel was te behalen.

Ambtenaren mogen alleen daadwerkelijk gemaakte kosten declareren, terwijl rijksambtenaren een dagvergoeding ontvangen

En soms levert het bieden van hulp in de toekomst alsnog iets op. Vietnam bijvoorbeeld zit tussen liefdadigheid en economisch nut in. In 2014 reisde Van der Laan erheen om een eerste samenwerkingsovereenkomst te tekenen en hulp bij het watermanagement aan te bieden.

Maar het land kent ook een grote economische groei. Inmiddels vliegt Vietnam Airlines met vrachtvliegtuigen op Amsterdam en wordt overwogen om een (eerste) passagiersverbinding met Schiphol te starten. Vietnam wordt wel de rijstschuur van de wereld genoemd. ­Amsterdam zit alvast vooraan om daar later een korreltje van mee te pikken.

Gewoon economyclass
En met die snoepreisjes valt het ook wel mee. Ambtenaren mogen alleen daadwerkelijk gemaakte kosten declareren, terwijl rijksambtenaren een dagvergoeding ontvangen. En stadsambtenaren vliegen bijna altijd economyclass, ook intercontinentaal.

"We komen waarschijnlijk nooit meer helemaal van dat beeld af. Maar de wereld is kleiner geworden. Kijken naar Londen of Parijs zou net zo vanzelfsprekend moeten zijn als kijken naar Rotterdam," aldus Gimbrère. "Amsterdam wordt er beter van als we weten wat er elders gebeurt."