PlusExclusief

Amsterdammers worstelen met een isolatiecrisis: 100.000 woningen met enkelglas

Behalve een energiecrisis vanwege het loeidure aardgas heeft Amsterdam toch vooral een isolatiecrisis met 100.000 woningen zonder dubbelglas die ronduit lek zijn. ‘Ik vind het zo raar dat je als huurder opdraait voor achterstallig onderhoud.’

Bart van Zoelen
Energiecrisis is in Amsterdam toch vooral een isolatiecrisis. Beeld Yoko Heiligers
Energiecrisis is in Amsterdam toch vooral een isolatiecrisis.Beeld Yoko Heiligers

In sommige huurwoningen aan de Rooseveltlaan wil het hartje winter nooit echt behaaglijk worden. Door de slechte isolatie tocht het flink, zegt huurder Rob Sandbrink (77). “Je kunt de thermostaat op 22 graden zetten, maar als het buiten echt koud is komt de temperatuur binnen nooit boven de 18 graden.”

Dat hun huis nog enkelglas heeft is vanwege de verkeersdrukte rond de RAI ook te merken door geluidsoverlast. Met de winter in zicht is het vooral de tocht die Sandbrink zorgen baart. “Het waait er gewoon doorheen, bijna elke dag vinden we een laagje stof op de vensterbank.”

Om de hoek in de Dintelstraat vindt huurder Elly Karmelk (64) geregeld zand binnen. De kozijnen zijn krakkemikkig. Via een raam komt vocht binnen en dat leidde weer tot schimmel op een muur. Dat het lek is, vindt Karmelk een prima omschrijving van haar huis. “Ik moet veel stoken om het een beetje warm te krijgen.”

Ouderwets enkelglas

Enkelglas voelt wellicht als een overblijfsel uit een grijs verleden, maar de woningen aan de Rooseveltlaan en de Dintelstraat zijn twee van de maar liefst 100.000 woningen in Amsterdam die nog ouderwets enkelglas hebben. Bij de helft van die woningen gaat het, net als bij Sandbrink en Karmelk, om woningen van een particuliere verhuurder.

Nu de gasprijs torenhoog is, jaagt het enkelglas de energierekening op. In een doorsnee ‘tussenwoning’ kan je volgens voorlichtingsorganisatie MilieuCentraal met dubbelglas zo’n 220 kubieke meter aardgas per jaar besparen. Met het moderne isolatieglas HR++ is dat zelfs 380 kuub. De besparing is afhankelijk van het energiecontract en het verbruik, maar het gaat hoe dan ook om honderden euro’s per jaar.

Extra vestje aan

Sandbrink schat dat zijn energierekening dit jaar van 65 naar 270 euro per maand gaat. Karmelk zit al op ruim 200 euro en kreeg van het energiebedrijf het advies om het termijnbedrag met nog 100 euro op te schroeven. Ze is huiverig om de verwarming te gebruiken. “Die is dit seizoen nog niet aan geweest.” Ook Sandbrink is ronduit zuinig. Nieuwe verduisteringsgordijnen houden veel warmte binnen en anders trekken zijn vrouw en hij wel een extra vestje aan. Gezien de tocht valt het energieverbruik met 900 kubieke meter gas en 1500 kilowattuur aan elektra nog mee.

Veel Amsterdammers worstelen behalve met een energiecrisis toch vooral met een isolatiecrisis. Amsterdammers zijn gemiddeld kleiner behuisd in appartementen die ook nog eens aan alle kanten ingebouwd zijn tussen beneden- en bovenburen, wat het energieverbruik drukt. Zo blijven ze vaak met hun hele gasverbruik onder het prijsplafond dat huishoudens deze winter beschermt tegen de tot 3 euro per kubieke meter gestegen gasprijs – ondanks die verouderde isolatie en enkelglas.

Ineke en Rob hebben voor extra isolatie verduisterende gordijnen laten maken die de kou een beetje buiten moeten houden. Hun huis aan de Rooseveltlaan is slecht geïsoleerd. Beeld Dingena Mol
Ineke en Rob hebben voor extra isolatie verduisterende gordijnen laten maken die de kou een beetje buiten moeten houden. Hun huis aan de Rooseveltlaan is slecht geïsoleerd.Beeld Dingena Mol

Maar tocht is niet comfortabel en ook vanwege klimaatverandering is het niet meer uit te leggen dat zoveel warmte verloren gaat. En prijsplafond of niet, nog altijd worden huurders op kosten gejaagd terwijl ze voor betere isolatie sterk afhankelijk zijn van hun huisbaas. Karmelk: “Ik vind het zo raar dat je als huurder opdraait voor achterstallig onderhoud.” Want zo ziet ze het enkelglas.

Ook Naomi Reussien (37) heeft enkelglas in het appartement waar ze met haar dochter woont in de Kinkerbuurt. “Het komt uit 1904 en het is nooit geïsoleerd.” Ze houdt de energierekening onder controle door heel zuinig te stoken, ook vanwege het klimaat overigens. Ze heeft radiatorfolie geplakt en kieren gedicht. “In de huiskamer kruip ik met een trui onder een deken, maar als het straks koud wordt, gaat de kachel echt wel aan.”

‘Iets beters vind je niet’

Hoe zuinig ze ook is, de energierekening is naar 135 euro opgelopen, bijna een verdubbeling, en dat geeft haar veel stress. “Je voelt veel onmacht omdat je er zelf niets aan kunt doen.” De minimale isolatie neemt ze voor lief. Het is kiezen of delen op de Amsterdamse woningmarkt: Reussien heeft eindeloos gezocht naar betaalbare woonruimte en via via vond ze dit appartement bij een huisbaas die niet het onderste uit de kan vroeg. Ze wil graag in Amsterdam blijven wonen, dichtbij haar familie en alles wat de stad te bieden heeft. “Iets beters vind je niet.”

Ze is haar huisbaas, die het appartement tijdelijk verhuurt, dankbaar en begrijpt eigenlijk wel dat die niet zit te wachten op een grootscheepse verbouwing. “Ik zal daar dus ook niet om vragen. Voor jou tien, twintig, dertig, veertig anderen. Ik vind dat de overheid daar achteraan moet gaan en subsidie beschikbaar moet stellen voor verhuurders.”

Elders in de stad hebben huurders wel de handschoen opgepakt tegen de slechte isolatie. Namens bewonersorganisatie Red Amsterdam Noord hekelt Eva Bollen het achterstallig onderhoud. In plaats van energiearmoede spreekt zij liever van isolatiearmoede. “Ik ken mensen die al tien jaar de verwarming uit hebben staan. Met of zonder verwarming, ze krijgen het toch niet warm. Als je dan een laag inkomen hebt of schulden, dan is de keuze snel gemaakt.”

Traag uit de startblokken

Red Amsterdam Noord kijkt daar vooral de woningcorporaties op aan. Die wachten rustig af, signaleert Bollen en dan helpt het niet dat het door het stadsbestuur beloofde isolatieoffensief zo traag uit de startblokken komt. “Ze hebben zoveel macht,” zegt ook Bollen. “Voor jou tien anderen.”

Maar het zijn dus bepaald niet alleen de woningcorporaties die het laten afweten. Bij enkelglas gaat het voor de helft om woningen van particuliere verhuurders, bleek vorig jaar uit het tweejaarlijkse onderzoek Wonen in Amsterdam. Voor de rest gaat het voor 34 procent om huurwoningen van de corporaties en voor 15 procent om koopwoningen. Andersom bekeken: 19 procent van de corporatiewoningen in Amsterdam heeft enkelglas, maar bij de particuliere huur is het probleem twee keer zo groot: 38 procent.

Aan de Rooseveltlaan kunnen de huurders volgend jaar een jubileum vieren: al 12,5 jaar vragen ze hun huisbaas vergeefs om dubbelglas. In 2016 leek verhuurder Aham akkoord, maar toen waren het de huurders die terugschrokken voor de huurverhoging van 150 euro die ze in ruil daarvoor zouden krijgen. “Corona, grondstoffen die te duur zijn, een subsidie die niet doorgaat... er kwam steeds iets tussen,” zegt Karmelk.

Nieuwe bewoner krijgt wél isolatie

De huurders onderstrepen dat ze verder heel gelukkig zijn met hun woning waar ze al tientallen jaren wonen. “We hebben alles bij de hand in de mooiste buurt van Amsterdam,” zegt Sandbrink. Precies daarom is de buurt ook zo gewild. Als een huurder vertrekt, wordt de woning helemaal gestript en dan krijgen de nieuwe bewoners, vaak expats die minstens 1800 euro per maand betalen, wél moderne isolatie.

“Je kunt zo’n blok ook in één keer aanpakken. Zo doen woningcorporaties dat,” zegt Sandbrink. Het is zuur dat nieuwe buren er wel warmpjes bij zitten, zegt Karmelk. Helemaal netjes gestuukt en een kookeiland hoeft voor haar niet, maar behoorlijke isolatie lijkt haar een basisvoorwaarde.

Het voelt alsof de huurders die hier allang wonen en een veel lagere huur betalen dan de nieuwkomers het niet te comfortabel mogen krijgen. Al in 2011 bleek dat huurders veel konden besparen op hun energierekening als de huisbaas dubbelglas zou plaatsen. “Toen al werd berekend dat het ons per huishouden 222 euro per jaar zou schelen,” zegt Sandbrink. “En toen was de gasprijs nog 63 cent per kubieke meter.”

Elly Karmelk (64) laat de slechte staat van de kozijnen zien van haar huis in de Dintelstraat. Beeld Dingena Mol
Elly Karmelk (64) laat de slechte staat van de kozijnen zien van haar huis in de Dintelstraat.Beeld Dingena Mol

Vastgoedbedrijf Aham, verhuurder van de woningen in de Rooseveltlaan en de Dintelstraat, onderstreept dat dubbelglas er snel kan komen als een gemeentesubsidie om de geluidsoverlast terug te dringen wordt afgegeven. Aham gaat niet in op de vraag waarom het er al twaalf jaar niet van komt om de huurders tegemoet te komen met betere isolatie.

Belangenorganisatie van verhuurders Vastgoed Belang verklaart het vele enkelglas bij particulier verhuurde woningen door het versnipperde bezit, wat de aanleg van isolatie extra duur maakt. En vaak gaat het niet alleen om de beglazing, maar ook om de kozijnen, waardoor de investeringen flink in de papieren lopen. Verder komt de opbrengst bij de huurder terecht in de vorm van een lagere energierekening zodat verduurzaming voor de verhuurder onrendabel is. “Dat drukt enorm de bereidheid om te investeren,” zegt Arnoud Vlak van Vastgoed Belang.

Huurverlaging

De Tweede Kamer heeft intussen uitgesproken dat huurders met de slechtste energielabels – E, F en G – huurverlaging moeten krijgen. Huurders moeten daar waarschijnlijk zelf om vragen. In het bestaande puntensysteem dat de huur bepaalt, worden dan aftrekpunten in rekening gebracht. Voor woonminister Hugo de Jonge heeft dit systeem de voorkeur boven een alternatief plan om enkelglas te bestempelen tot een gebrek aan de woning, dat de gemeente Amsterdam bepleit.

Vastgoed Belang is met allebei de opties niet blij. De lagere huren zullen ten koste gaan van de ruimte om te investeren in verduurzaming, zegt Vlak. Die is nu al minimaal, volgens Vastgoed Belang, omdat zittende huurders in Amsterdam veel minder dan de marktprijs betalen. De woningen zijn wel veel meer waard geworden, maar dat geld zit vast in de stenen. “Het is geen onwil, maar onmacht.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden