PlusAchtergond

Amsterdammers verruilen de stad voor de rust op het platteland: thuiswerken kan toch overal

Corona geeft veel Amsterdammers een zetje de stad uit, zeker nu thuiswerken de norm is. Na de Randstad zijn het oosten of noorden van het land in trek, waar de huizenprijzen flink stijgen. ‘Corona heeft onze verhuizing versneld.’

null Beeld Van Santen & Bolleurs
Beeld Van Santen & Bolleurs

Op een zonnige dag, eerder deze maand, reed een grote verhuiswagen de straat in. Onze buren die net als wij eind 2018 hun nieuwbouwwoning in West hadden betrokken, gingen er alweer vandoor. Naar de Achterhoek. Een opmerkelijke stap, vonden wij. Want de buren waren juist zo blij dat ze dicht bij hun werk in de Hout­havens woonden. En inderdaad zagen we hen ’s ochtends regelmatig naar hun werk lopen, waar we dan best een beetje jaloers op waren.

Maar nu tilden verhuizers de dozen de vrachtwagen in. De coronapandemie heeft veel veranderd, zo ook de noodzaak voor onze buren om in Amsterdam te wonen. “Corona heeft onze verhuizing versneld,” zegt Sandra Smits (37), onze inmiddels voormalige buurvrouw, die met haar man Jeroen Smits (37) en hun zoontje is neergestreken in de gemeente Bronckhorst.

Net als zoveel andere Amsterdammers werken Jeroen en Sandra al bijna een jaar thuis. Ze hebben van hun werkgever gehoord dat thuiswerken ook in de toekomst mogelijk zal zijn. “Toen we dat hoorden, konden we concreter nadenken over een huis, met tuin, verder buiten Amsterdam,” zegt Sandra Smits. In eerste instantie zochten ze in de regio, maar ook daar zijn de prijzen flink gestegen. “We besloten onze zoek­radius te vergroten tot een straal van 120 kilometer van Amsterdam.”

Niet alleen thuiswerk speelt een rol in hun beslissing, ook de rust en de ruimte in de Achterhoek zijn redenen om te verhuizen. Corona heeft het proces versneld.

Dorpje in Zeeland

Zou dit voor meer Amsterdammers gelden? In de eerste maanden van de pandemie spraken kenners de verwachting uit dat de grote, dichtbevolkte stad minder aantrekkelijk zou zijn door corona: afstand houden is lastig, uitgaan zelfs onmogelijk. Uit bevolkingscijfers blijkt dat de trek uit de stad inderdaad groter is dan ooit, maar komt dit door corona, of is sprake van een langere trend?

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) constateert dat het inwonertal van Amsterdam en omstreken is afgenomen sinds april 2020, toen we in de eerste lockdown zaten. De Veluwe, Drenthe, Groningen en ook de Achterhoek verwelkomden juist meer mensen. Volgens het CBS kan corona ervoor zorgen dat Nederlanders verder van hun werk gaan wonen, maar hier is geen onderzoek naar gedaan. De trek uit Amsterdam is al langer gaande, sinds 2014 neemt die elk jaar flink toe.

De Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) meldde in januari dat 10 procent van de huizenkopers uit de Randstad kiest voor een woning ver weg. Lana Gerssen zit in het bestuur van de NVM en is makelaar in de Betuwe, provincie Gelderland. Zij krijgt veel woningzoekenden uit de Randstad en Amsterdam over de vloer en hoort regelmatig dat corona een rol speelt in hun keuze om te verhuizen. “Doordat ze zoveel thuiswerken, zijn ze zich meer bewust van hoe ze wonen.” Opvallend is dat Amsterdammers voorheen vooral in hun eigen regio naar een woning zochten, denk aan Amstelveen, Haarlem, Zaanstad en Castricum. Daar zijn de prijzen inmiddels flink gestegen, waardoor ze verder kijken. “In het oosten en noorden van het land is de krapte flink toegenomen,” aldus Gerssen. “Door corona gaan mensen hun grenzen verleggen.”

Mensenmassa’s voor de deur

Anton Harfst (61) en zijn partner Laurien van den Hoven (55), voormalig bestuurder in stadsdeel Zuid, verhuisden in coronatijd naar Zeeland. De pandemie gaf hen het beslissende zetje, zegt Harfst. “Voor ons was het emotioneel best lastig om de stad te verlaten.”

Harfst en Van den Hoven leidden hun fotografiebedrijf jarenlang vanuit Amsterdam. Ze gaven hier workshops en in de binnenstad maakten ze fotografiewandelingen met deelnemers. Amsterdam ligt centraal genoeg om mensen uit heel Nederland te ontvangen.

De stad, die jarenlang paste als een oude jas, beviel hen de laatste tijd minder. Vooral de toenemende drukte zorgde voor ergernis. De wandelingen in de binnenstad liepen regelmatig stuk op mensenmassa’s en ook voor hun deur in De Pijp stonden grote groepen. “In coronatijd bleef het druk op straat en konden we moeilijk afstand houden,” aldus Harfst.

De workshops zijn sinds de corona-uitbraak online en dat gaat prima, waardoor er voor Harfst en Van den Hoven geen reden meer is om in Amsterdam te blijven. Ze wonen sinds december in het dorpje Kloosterzande.

Albert Cuyp

Werk is natuurlijk niet de enige reden om in Amsterdam te wonen; met al zijn voorzieningen heeft de stad veel meer te bieden, nietwaar? “Dat klopt,” zegt Harfst. “Ik ging graag naar de Albert Cuyp. Maar voor het overige maakten we al minder deel uit van het stedelijk leven. Vanwege de drukte of door een gebrek aan interesse. Veel restaurants richten zich vooral op expats.”

Jan Willem Duyvendak, hoogleraar sociologie aan de Universiteit van Amsterdam, heeft onderzoek gedaan naar het ‘thuisgevoel’ en stelt dat dit door covid is veranderd. “Thuis heeft een andere functie gekregen, het is de plek waar we wonen én werken. Veel mensen realiseren zich dat het niet ideaal is om met z’n allen de hele tijd thuis te zijn.” De voordelen van de stad zijn door corona afgenomen, zegt Duyvendak. Bioscopen en cafés zijn dicht en steden groeiden uit tot virusbrandhaarden. Logisch dat stedelingen overwegen om te verhuizen naar een plek met meer ruimte en groen. “Maar ik vraag mij wel af of zij daar geen spijt van krijgen. Op een gegeven moment is de stad geen brandhaard meer en gaan cafés weer open. En gaan we na deze pandemie door met thuiswerken?”

Duyvendak denkt dat corona geen zelfstandige verhuisreden is voor Amsterdammers, maar vooral het laatste zetje geeft. “De aantrekkingskracht van de stad is tijdelijk minder en de redenen om Amsterdam te verlaten zijn juist sterker, zoals de drukte, onbetaalbaarheid en gebrek aan ruimte. Het virus heeft vooral voor een versnelling gezorgd bij mensen die toch al een verhuizing overwogen.”

Veel overwaarde op zak

Deze trend, al dan niet tijdelijk, heeft grote gevolgen voor stad én de rest van Nederland. De bevolking van Amsterdam groeit nauwelijks nog, waardoor de huizenprijzen voor het eerst in lange tijd minder snel stijgen. Nu is de rest van het land aan de beurt. Amsterdammers zijn, met hun overwaarde op zak, in staat om flink te overbieden in Gelderland, Groningen of waar dan ook. “Ik moet regelmatig woningzoekenden uit de regio bellen om te vertellen dat ze weggevaagd zijn door iemand uit de Randstad,” zegt makelaar Lana Gerssen. “Zij moeten dan nog langer bij hun ouders wonen.”

Paul Guldemond (40), voormalig D66-raadslid in Amsterdam, is in augustus verhuisd naar Zwolle. Hij hoorde later dat de overbuurman ook interesse had in zijn nieuwe woning. “Hij baalde dat hij het heeft afgelegd tegen Amsterdammers.” Guldemond is met vrouw en twee kinderen teruggekeerd naar zijn roots in Overijssel, een keuze die ze al hadden gemaakt voordat corona was uitgebroken. Dat thuiswerken tijdens de pandemie is uitgegroeid tot de norm is voor hem wel een prettige bijkomstigheid: Guldemond kan in Den Haag blijven werken, op het ministerie van Binnenlandse Zaken. “Ik verwachtte eigenlijk dat ik snel een baan in Zwolle zou gaan zoeken, maar dat is nu niet meer nodig. De verwachting is dat we ook na corona niet zo vaak naar het ministerie hoeven te komen.”

Ommetje langs de paarden

Ook in de Achterhoek is de trek uit de Randstad merkbaar, zegt Sandra Smits. “We horen hier dat het aantal inschrijvingen is gestegen. Ik snap het wel: in de Achterhoek krijgen mensen meer waar voor hun geld.”

Onze ex-buren hebben hun draai al gevonden in de nieuwe, landelijke omgeving. Hun dagelijkse wandeling naar het werk is vervangen door een ommetje langs de paarden, tot groot genoegen van hun zoon. “Het is hier geweldig. En tegelijkertijd is het prettig om te weten dat we nog regelmatig in Amsterdam zullen zijn.”

Overbieden is ook in Doetinchem de norm

De Nederlandse huizenmarkt kende de laatste jaren altijd één grote zekerheid: de prijzen stijgen het meest in Amsterdam. Totdat corona uitbrak en de de groei van de stad stokte. De import van expats ligt nagenoeg stil, terwijl de trek uit Amsterdam doorgaat. Deze trends verlichten de druk op de woningmarkt, waardoor de prijs per vierkante meter eind 2020 ‘maar’ 6 procent hoger lag dan een jaar eerder. In heel Nederland kwam de stijging uit op 11 procent.

Door de verhuizingen van Amsterdammers hebben de prijsstijgingen zich vanuit de hoofdstad als een olievlek over het land verspreid. Eerst was de regio aan de beurt, nu lopen de prijzen ook verder van de Randstad op. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat de huizenprijzen in de provincies Flevoland (+12,1 procent), Zeeland (+10,8 procent), Groningen (+10,4 procent), Drenthe (+10,3 procent) en Gelderland (+9,5 procent) eind 2020 het hardst waren gestegen ten opzichte van een jaar eerder. De Randstad bleef achter, met stijgingen van 7,2 procent in Noord-Holland tot 8,8 procent in Utrecht.

Ook de Nederlandse Vereniging van Makelaars houdt regionale cijfers bij waaruit blijkt in welk deel van het land de huizenmarkt het meest oververhit is. In Amsterdam is het vrij normaal dat kopers veel meer bieden dan de vraagprijs. Welnu, die trend is momenteel veel sterker elders in het land. In Almere en Lelystad wordt het vaakst overboden, bij respectievelijk 88 en 76 procent van de verkochte woningen. In Amsterdam is dit het geval bij 67 procent.

De huizenmarkt in de steden Groningen (74 procent) en Utrecht (73 procent) is momenteel veel meer oververhit en dat geldt ook voor Doetinchem en omstreken (69 procent). De waarneming van onze voormalige buren, Sandra en Jeroen Smits, klopt: de Achterhoek is in trek. Buiten de Randstad zijn overbiedingen ook aan de orde van de dag in West-Friesland, Nijmegen, Arnhem, Tilburg en delen van Drenthe.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden