Plus We make the city

Amsterdammers mopperen graag, toch zijn ze erg gelukkig

Amsterdammers mopperen graag. Op de drukte, het vuil en de hoge prijzen in de stad. Toch zijn ze er erg gelukkig, blijkt uit onderzoek. Inwoners geven hun leven zelfs een dikke voldoende: 7,8.

Beeld ANP

Het leven in Amsterdam is zo slecht nog niet. Dat is goed om te weten, een opluchting ook, want Amsterdammers mopperen nogal. Op inspraakavonden, in ingezonden brieven, op straat, langs de lijn, in de rij, op feestjes en natuurlijk op sociale media.

Dat gemopper hoort bij onze volksaard, maar heeft ook een grondslag. De huizenprijzen stijgen, de binnenstad is druk en wordt alleen maar drukker, een plek op een middelbare school is afhankelijk van een loterij en het verschil tussen arm en rijk groeit. Het leven in ­Amsterdam heeft nu en dan veel weg van een ‘survival of the richest’.

Maar toch, we houden van onze stad. Uit onderzoek dat de dienst Onderzoek Informatie en Statistiek (OIS) in opdracht van Het Parool uitvoerde onder 668 Amsterdammers, blijkt dat we ons leven in de stad een 7,8 geven.

Een rapportcijfer om mee thuis te komen, zegt Jeroen Slot, hoofd onderzoek bij OIS. “De stad heeft in de basis enorm veel te bieden.”

Bij dit onderzoek is nadrukkelijk gevraagd naar het leven in de stad en welke kenmerken van Amsterdam een positieve of negatieve uitwerking hebben op het geluk. Persoonlijke omstandigheden – echtscheiding, een winnend staatslot of een nieuwe baan – blijven, als het goed is, buiten beschouwing.

Schoonheid

Wat blijkt? Amsterdammers houden van hun stad. De schoonheid van de stad heeft de meest positieve invloed op ons geluk: niet het gemopper over drukte, verval en vervuiling voert de boventoon, maar onze mooie stad. Slechts één procent van de ondervraagden oordeelt negatief.

De goede bereikbaarheid per fiets is de tweede belangrijke geluksfactor, gevolgd door het feit dat mensen zich thuis voelen in hun buurt, het brede en goede cultuuraanbod en de keur aan voorzieningen.

Het gemopper is wel te begrijpen, zegt Slot. Amsterdammers beschouwen hun stad als een prettige plek om te wonen en willen dat koste wat kost zo houden. “Als je de hoofdprijs hebt, wil je die niet kwijtraken,” zegt Slot. “Er staat iets op het spel.”

De grote vraag is natuurlijk of Amsterdammers met hun 7,8 gelukkiger of ongelukkiger zijn dan mensen buiten de stad. Het Sociaal en Cultureel Planbureau doet elk jaar onderzoek naar de kwaliteit van leven van Nederlanders. In 2018 kwam daar ook een 7,8 uit. Maar hierin spelen wel persoonlijke omstandigheden mee, zoals gezondheid, koopkracht en stress.

Het is dus te kort door de bocht om te stellen dat Amsterdammers net zo gelukkig zijn met hun stad als alle Nederlanders met de omgeving waarin zij leven.

Gunstig woonklimaat

Martijn Burger weet alles van geluk. Hij is wetenschappelijk directeur van onderzoeksbureau EHERO van de Erasmus Universiteit, dat zich bezighoudt met geluk en de verschillen daarin tussen stad en platteland.

Uit zijn onderzoek blijkt dat Amsterdammers over het algemeen minder gelukkig zijn dan mensen elders in het land. “Dat ligt niet aan de stad, maar aan de bevolking,” zegt hij. Amsterdam telt meer alleenstaanden en niet-westerse migranten en die zijn over het algemeen minder gelukkig.

Maar als we alleen kijken naar de woonomgeving, zoals is gedaan in het onderzoek van OIS, zijn stedelingen wel gelukkiger. “Het woonklimaat in Amsterdam is gunstig,” aldus Burger. Dan gaat het om cultureel aanbod, voorzieningen, maar ook om de kansen op werk en op een relatie, wat met name voor alleenstaanden belangrijk is. Ook niet-westerse migranten vinden elkaar makkelijker in de stad en dat samenzijn levert geluksmomenten op.

Burger: “Deze positieve punten overtreffen de minder aantrekkelijke kanten van het leven in de stad, zoals drukte, stress en vervuiling.” Niet voor niets staat Amsterdam nummer een op de lijst van meest aantrekkelijke steden om in te wonen, samengesteld door de Atlas voor gemeenten.

Migranten en expats

De samenstelling van de bevolking is een belangrijke factor voor het geluk in de stad. En juist die samenstelling van de bevolking verandert. Amsterdam is een emancipatiemachine van geluk. Jongeren komen naar de stad, omdat ze kansen ruiken, bijvoorbeeld op werk en een relatie. Als ze die baan en partner eenmaal hebben, verhuizen ze naar een plek buiten de stad, om daar in een eensgezinswoning te genieten van hun succes. Gezinnen vertrekken, zij zoeken hun geluk buiten de stad.

Voor hen in de plaats komen vooral niet-westerse en westerse migranten, veelal expats uit voornamelijk Amerika, Duitsland, Engeland, Italië en India. Het aantal alleenstaanden groeit en de gezinnen die wel in de stad blijven, kiezen daar bewust voor, of kunnen het betalen.

De Amsterdamse bevolking is hierdoor steeds meer een selectie van bewoners, die kiezen voor een grootstedelijk klimaat en die een plek in de stad kunnen betalen. Mensen die het hier te druk of te duur vinden, vertrekken. Met als kanttekening dat veel lagere inkomens misschien best buiten de stad willen wonen, maar daartoe geen mogelijkheden hebben.

Als de Amsterdamse bevolking steeds meer bestaat uit mensen die bewust kiezen voor een ­leven in de stad, neemt de waardering voor grootstedelijke voordelen als musea, fietspaden en een multiculturele samenleving, vanzelf toe.

Betaalbaarheid

Dit blijkt ook uit de onderzoeksresultaten. Dat Amsterdam een mix is van culturen en natio­naliteiten, is voor veel Nederlanders misschien een gruwel, gezien de opmars van het populisme, maar bijna driekwart van de Amsterdammers vindt dit positief of zelfs heel positief.

Dat het gemeentebestuur de auto wil terugdringen, leidt tot veel boegeroep uit de provincie. Toch stelt 57 procent van de Amsterdammers dat de maatregelen bijdragen aan het geluk. Mensen die chagrijnig worden van een autoluwe stad zijn goed voor slechts 21 procent. Niet voor niets winnen progressieve partijen de verkiezingen in de stad.

Opvallend is dat vooral Amsterdammers van Nederlandse afkomst positief zijn over het terugdringen van de auto. Mensen met een niet-westerse achtergond noemen de autoluwe stad als een negatieve geluksfactor. Dit verklaart ook het verzet tegen een verhoging van de parkeertarieven van partij Denk, die een multiculturele achterban heeft.

Als we kijken naar de negatieve factoren voor het geluk van Amsterdammers, staat betaalbaarheid bovenaan. De respondenten geven een 4,3 voor de betaalbaarheid van de stad en iets meer dan de helft zegt dat dit kenmerk hun geluk negatief beïnvloedt.

Driekwart van de ondervraagden denkt dat de betaalbaarheid de komende jaren nog verder achteruit zal gaan.

Ook de ongelijke kansen in de stad, is reden tot zorg. Amsterdammers geven de gelijkheid een 5,7 en 41 procent denkt dat die alleen maar zal afnemen. “De stad biedt veel voordelen,” zegt Slot, “maar die zijn niet voor iedereen weggelegd.”

Beeld Laura Van Der Bijl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden