Amsterdam Bewaar

Amsterdammer verbreekt wereldrecord vogels spotten

Arjan Dwarshuis.
Arjan Dwarshuis. ©

Amsterdammer Arjan Dwarshuis (30) heeft het wereldrecord vogels spotten verbroken. Maandag kwam hij thuis na een jaar lang iedere dag naar vogels zoeken - zonder een enkele dag vrij.

In totaal spotte Dwarshuis in 366 dagen tijd 6833 vogelsoorten, ruim de helft van de grofweg 10.700 vogels die ter wereld bestaan. Om een klein idee van zijn route te krijgen: hij begon zijn trip om middernacht 1 januari 2016 in Nederland, zodat hij zoveel mogelijk vogels uit onze contreien kon vastleggen.

2 januari vertrok hij naar de Verenigde Arabische Emiraten voor anderhalve dag. Daarna verbleef hij 5 dagen in Sri Lanka, 21 dagen in India, 7 dagen in Thailand, 14 dagen in Maleisië, en 10 dagen op de Filippijnen. En toen had hij nog tien maanden te gaan.

Dwarshuis heeft in totaal 40 landen bezocht en is op alle continenten behalve Antartica geweest. Het houden van een zogenaamd Big Year, een jaar waarin je zoveel mogelijk vogels probeert te spotten, is een langgekoesterde droom van veel vogelaars, zo ook van Dwarshuis. 

Vorig jaar zette de Amerikaan Noah Strycker het record op 6042 soorten. Dwarshuis heeft dat nu dus met ruim 750 verbroken. En volgens Dwarshuis is zijn record kwalitatief beter omdat hij minder soorten alleen op gehoor heeft geteld, ruim 300 van Strycker, tegen minder dan 250 van hem.

Dwarshuis' doel was om minimaal 6000 vogels te zien. "Iets minder dan 250 soorten van mijn lijst zijn gebaseerd op geluid, en die heb ik allemaal geverifieerd met geluidsopnames en duidelijk genoteerd. Sowieso heb ik van vrijwel alle vogels een gids of reisgenoot als getuige. Allemaal om de betrouwbaarheid van het record te vergroten. Ik zou nooit sjoemelen: dan is de lol van wat ik het liefste doe helemaal weg."

Hoe heb je het jaar voorbereid? 
"Vanaf anderhalf jaar voor mijn vertrek ben ik begonnen met plannen en gaan schaven voor de beste route. Alleen de eerste drie maanden in Azië, Australië en Papoea-Nieuw-Guinea had ik vantevoren geboekt. De rest heb ik tijdens mijn reis gedaan, zodat ik kon inspelen op de vogels die ik al gezien had. Soms kreeg ik wel bijna een paniekaanval als ik zag hoe veel ik nog moest doen. Toch was het jaar fysiek en mentaal minder zwaar dan ik had verwacht. Ik heb er net 24 uur over gedaan om naar Vietnam naar Nederland te reizen, maar ik ben helemaal niet moe. Het reizen went heel snel."

Had je elke dag een lijst met vogels die je wilde afstrepen?
"Op het extreme af. In Ecuador had ik een goede lokale gids, die met mij de 68 soorten moest proberen vast te stellen die ik nog moest zien - allemaal zeer zeldzaam. We stonden elke nacht om twee uur 's nachts op om de nachtvogels te vinden, en kwamen na het donker pas weer terug. Gemiddeld liepen we 17 kilometer per dag achter de zeldzaamheden aan." 

Waar heb je de meeste soorten gescoord?
"In Zuid-Amerika, het rijkste continent ter wereld wat vogels betreft. Ik heb er ook de meeste tijd besteed, ongeveer vier maanden. Peru was mijn succesvolste land: daar heb ik 574 soorten in 24 dagen gezien. Maar ook in Ecuador, Suriname en Argentinië heb ik goed gescoord." 

Heb je echt geen enkele dag vrij gehad?
"Nee, geen enkele dag. Ik ben ook weinig ziek geweest. Wel heb ik een infectie van grasluizen opgelopen, daar kreeg ik hele grote pusblaren op mijn enkels van. Maar na een antibioticakuurtje was dat ook weer beter. In India heb ik iets verkeerds gegeten en had ik een dagje voedselvergiftiging. Dat was het."

Welke vogel voelde als de grootste overwinning? 
"Bedoel je er één? Dat is echt onmogelijk, maar ik heb wel een top drie. Ten eerste de koning van de vogels, de apenarend, gezien op de Filipijnen. Een supermooi, gigantisch beest, dat apen eet. Er zijn nog minder dan honderd paartjes. Ik was al heel lang aan het wachten, en hoorde ineens een heleboel makaken kabaal maken: toen vlogen er zo twee voorbij."

"Met de witnekkaalkopkraai in Ghana was ik ook heel blij: een compleet unieke vogel, met een schitterend verenkleed. Met die vogel had ik mijn eigen David Attenborough-momentje: toen ik iets voor de camera aan het uitleggen was, vloog hij ineens achter me het beeld in."

"De hoorngoean in Guatemala vond ik ook extreem gaaf, echt een mythische vogelsoort. Ik heb 2,5 kilometer verticaal een vulkaan op gelopen en daarna nog een ravijn in. Zat 'ie daar op een tak, lekker om zich heen te kijken. Ik was helemaal van m'n apropos." 

Denk je dat je record snel verbroken wordt? 
"Ik denk eigenlijk van niet. Naast dat ik nauwelijks ziek ben geweest heb ik ook heel veel mazzel gehad met het weer. Ik ging midden in de regentijd naar landen: er viel geen spat. In Costa Rica trok drie dagen na mijn vertrek een tropische orkaan over, in India was er een aardbeving toen ik net weg was. Elk record is er om verbroken te worden, maar met de dosis geluk die ik heb gehad wordt dat wel erg moeilijk."

Als er in totaal 10.700 vogels bestaan, ga je natuurlijk de rest van je leven door tot je ze allemaal hebt gezien.

"Nee hoor, dat is echt niet mijn doel. Het vestigen van het record was mijn hele leven een droom, maar een andere hele belangrijke reden was het ophalen van geld voor het Birdlife Preventing Extinctions Programme, een programma  dat zich bezighoudt met de 500 meest bedreigde vogels - en dus ecosystemen - ter wereld."

"Ook vind ik het heel belangrijk om lokale gidsen, ecolodges en beschermingsinitiatieven te promoten. Door alle vluchten heb ik een enorme CO2-voetafdruk achtergelaten, daar ben ik niet trots op. Maar in dit geval vind ik dat het doel de middelen heiligt. De komende tijd ga ik verder met geld ophalen voor mijn fundraiser, door het geven van lezingen. Er is ook een documentaire over mijn reis in de maak, die dit jaar uitkomt. Een vriend van mij is regisseur en heeft me gevolgd in Indonesië en Ghana. Mijn ambitie is om wereldwijd mensen enthousiast te maken voor vogels en natuur. " 

Je kan nu zeker eventjes geen vogel meer zien?
"Nee joh, ik zal ook deze week weer op pad gaan met mijn kijker om mijn nek. Het lijkt me juist heel ontspannen om buiten te zijn zonder dat ik bepaalde soorten moet zien. Ik zal toch echt even moeten afkicken."