Update

Amsterdam wil stemrecht voor 16- en 17-jarigen, Groot Wassink enthousiast

Jongeren uit Noord motiveren leeftijdsgenoten om naar de stembus te komen. Beeld Jakob van Vliet
Jongeren uit Noord motiveren leeftijdsgenoten om naar de stembus te komen.Beeld Jakob van Vliet

Jongeren van 16 en 17 jaar mogen, als het aan de gemeenteraad ligt, vanaf 2022 stemmen en gekozen worden in Amsterdam. De stadsdeelverkiezingen worden toegankelijk gemaakt voor minderjarigen én voor nieuwe Amsterdammers uit het buitenland. Verantwoordelijk wethouder Groot Wassink omarmt de plannen en zou zelfs 14 jarigen willen laten stemmen.

Het zou de eerste keer zijn dat Amsterdamse jongeren hun stem kunnen uitbrengen in democratische verkiezingen. Dit is juridisch mogelijk doordat verkiezingen voor de zeven stadsdeelcommissies niet onder de Kieswet vallen, maar plaatselijk worden georganiseerd. Een raadsmeerderheid van D66, GroenLinks, PvdA, Denk en Bij1 wil dat wethouder Rutger Groot Wassink (Democratisering) nog voor de zomervakantie met een uitwerking komt.

Groot Wassink omarmde het voorstel woensdagavond, en kondigde zelfs aan dat hij wil kijken of de leeftijd niet nog wat verder naar beneden kan. “Stemmen is een democratische ervaring, die pril burgerschap bij jongeren kan activeren”, zei de wethouder. “In alle eerlijkheid, als u mij toestaat zou ik dit willen onderzoeken vanaf 14 jaar. Verkozen worden is ingewikkeld, maar 14-jarigen laten stemmen zou ik wel leuk vinden.”

Al een tijdje is een discussie gaande over het openstellen van verkiezingen voor jongeren. In grondwetsartikel 54 en in de Kieswet staat dat alleen mensen van 18 jaar en ouder mogen stemmen (bij landelijke, provinciale en plaatselijke verkiezingen). De Raad voor Openbaar Bestuur (ROB) riep het kabinet in 2019 al op experimenten voor jongere kiezers mogelijk te maken tijdens bijvoorbeeld provinciale verkiezingen. Dit verhoogt, aldus de ROB, de belangstelling en de deelname van jongeren aan het politieke proces. “Jongeren van 16 en 17 jaar kunnen de gevestigde politiek een beetje opschudden met nieuwe ideeën en energie,” hoopt GroenLinks-raadslid Lene Grooten.

Jongere politici

Oostenrijk en Malta zijn al zover, daar is de kiesgerechtigde leeftijd voor alle niveaus verlaagd naar 16 jaar. Dit had onder meer tot gevolg dat de gemiddelde leeftijd van gekozen politici lager werd. In Rotterdam mochten jongeren in 2018 in sommige buurten al meedoen aan de wijkraadsverkiezingen.

Een meerderheid van de raad wil daarnaast dat ook Amsterdammers die geen Nederlandse nationaliteit hebben maar wel legaal in de stad verblijven, mogen stemmen bij de stadsdeelverkiezingen. Hoe lang ze precies in Amsterdam wonen maakt niet uit; bij raadsverkiezingen moet dat minimaal 5 jaar zijn. Groot Wassink zal woensdag reageren op deze ambitie.

De voorstellen horen bij een pakket maatregelen om de stadsdeelcommissies een impuls te geven. Eind 2020 maakte een evaluatie duidelijk dat het Amsterdamse lokale bestuur slecht georganiseerd is, dat Amsterdammers geen idee hebben waar ze moeten zijn met hun bezwaren en dat stadsdeelcommissies niets in de melk te brokkelen hebben.

‘Liefde voor de stadsdelen’

Een brede meerderheid van zowel oppositie- als coalitiepartijen in de raad wil daarin verandering brengen. Stadsdeelcommissies krijgen, als het aan de raad ligt, in 2022 meer ondersteuning, meer bevoegdheden en mogelijk zelfs weer eigen budgetten. Het bestuurlijk stelsel gaat hierdoor weer lijken op dat uit de periode tussen 2014 en 2018, met een duidelijke taakverdeling tussen het stadhuis en de stadsdelen. De taakverdeling wordt ook beter en duidelijker uitgelegd, zodat inwoners weten waar ze moeten zijn. “Ik voel voor het eerst sinds lange tijd weer liefde voor de stadsdelen op de Stopera,” zegt D66-raadslid Jan-Bert Vroege.

Het aantal stadsdeelcommissieleden wordt niet uitgebreid. Wel verdwijnt de huidige structuur waarbij stadsdelen worden opgedeeld in gebieden met eigen vertegenwoordigers. De wethouder gaat de komende maanden uitwerken hoe het nieuwe stelsel er precies uit komt te zien. Zo is nog niet besloten of de stadsdeelbestuurders vanaf volgend jaar gekozen moeten worden door kiezers in hun eigen stadsdeel, of dat zij opnieuw worden aangewezen door het college van b. en w.

Geen vreemde suggestie

John Bijl, deskundige lokale democratie bij het Periklesinstituut, vindt het de hoogste tijd dat 16- en 17-jarigen bij de verkiezingen worden betrokken. “De kiesdrempel is ook al eens verlaagd van 21 naar 18 jaar, dus het is geen vreemde suggestie. Deze groep werkt vaak, betaalt belasting en doet op allerlei manieren mee in de samenleving. Politieke participatie hoort daarbij.”

Volgens hem heeft de deelname van deze potentiële kiezersgroep geen enorme impact op de uitslag. In Rotterdam ging ongeveer een kwart van deze jongeren naar de stembus. “De opkomst wordt in grote mate bepaald door de stembereidheid van de ouders.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden