Nieuws

Amsterdam wil mensen uit bijstand stimuleren: bonus voor werknemers én werkgevers

Een bonus voor Amsterdammers die vanuit de bijstand aan het werk gaan én voor werkgevers die mensen aan het werk houden. Het aantal mensen in de bijstand daalt volgens de gemeente niet hard genoeg; een pakket van 20 miljoen euro moet daar verandering in brengen.

Tim Wagemakers
null Beeld remko de waal/ANP
Beeld remko de waal/ANP

Werken loont te weinig en in de krappe arbeidsmarkt staan te veel Amsterdammers aan de kant. Met nieuwe plannen hoopt wethouder Rutger Groot Wassink (Werk & Inkomen) het aantal Amsterdammers in de bijstand binnen vier jaar te verminderen van 35.686 naar maximaal 30.000.

“Werk is zoveel meer dan alleen een inkomen,” aldus Groot Wassink. “Het zorgt voor zelfvertrouwen en zelfstandigheid.”

Zo komen er experimenten met een werkbonus bij werkgevers: als werknemers uit de bijstand langdurig worden aangenomen en meetbaar vooruitgaan in hun werk, krijgt de werkgever een bonus. De gemeente wil verder bemiddelen bij parttime werkenden die meer willen werken. Bijstandsgerechtigden zelf moeten door middel van een ‘uitstroompremie’ geprikkeld worden om werk te zoeken.

Toeslagen vallen weg

De hoogte van zo’n premie is nog niet bekend, maar volgens Groot Wassink moet het genoeg zijn om te voorkomen dat werkenden een armoedeval maken. Nu gebeurt het nog dat sommige bijstandsgerechtigden die gaan werken door het wegvallen van toeslagen uiteindelijk minder overhouden dan toen ze niet werkten. In onder meer Groningen bestaat de uitstroompremie al en gaat het om een bedrag van tussen de 300 en 1200 euro.

De plannen komen bovenop de al lopende om- en bijscholingstrajecten en bouwen voort op de 20 miljoen euro die in 2019 al werd geïnvesteerd in banenplannen. Groot Wassink kondigde toen aan alle 40.000 Amsterdammers in de bijstand te gaan spreken om te kijken waar perspectief zat.

Het aantal Amsterdammers in de bijstand is daarna met bijna 5000 gedaald, de helft van de 10.000 die toen als doel werd geformuleerd. Dat is volgens Groot Wassink vooral een gevolg van de coronacrisis.

Daarnaast had de gemeente niet met 40.000 bijstandsgerechtigden een gesprek, zoals was voorgenomen, maar met 18.000, van wie 16 procent vervolgens uitstroomde. Slechts een derde van hen (iets minder dan duizend mensen) kreeg betaald werk; bij de anderen ging het bijvoorbeeld om doorverwijzing naar zorg of beëindiging van de uitkering omdat ze er geen recht op hadden.

Toch is Groot Wassink positief over de resultaten. “Je hebt een permanente in- en uitstroom van mensen in de bijstand, maar zonder de plannen hadden we nooit het bestand weten te verkleinen met in totaal bijna 5000. En onder de mensen die niet zijn uitgestroomd, zitten ook mensen die bijvoorbeeld vrijwilligerswerk zijn gaan doen.”

Al 5 jaar in de bijstand

Groot Wassink zegt bij de nieuwe plannen ‘lessen getrokken te hebben’. Meer dan de helft van de Amsterdammers in de bijstand zit daar al 5 jaar of langer in. “Het bijstandsbestand daalt, maar de inspanning per individu stijgt. Ik denk echt dat we nog een stap kunnen zetten.”

Een manier is volgens hem de grens tussen bijstand en werk lager te maken. Wie zijn baan verliest en bijstand wil, moet veel gegevens aanleveren. Met een speciale ‘stopknop’ wil Groot Wassink mensen die kortdurend een baan hebben en die onverhoopt verliezen, versneld bijstand geven. “Heel veel mensen zijn namelijk bang dat als ze uit de uitkering komen, ze er moeilijk weer recht op krijgen.”

De gemeente constateert ook dat steeds meer mensen begeleiding nodig hebben vanwege ziekte of handicap om aan werk te komen én aan het werk te blijven. Sinds 2015 kunnen werkzoekenden die op afstand staan niet meer instromen in de Wajong of de sociale voorwerkvoorziening en moeten gemeenten uit eigen zak hun ondersteuning betalen.

De stad verwacht dat deze groep zal groeien van 5 naar 15 procent. Om daarop in te spelen maakt de gemeente de pot geld voor loonkostensubsidie groter. Dat is geld dat werkgevers kunnen krijgen als ze mensen met een ziekte of handicap willen aannemen en begeleiden.

Lobby naar het Rijk

Volgens de landelijke regels kent Amsterdam te veel mensen in de bijstand ten opzichte van het uitkeringsbudget dat de gemeente krijgt. Landelijk is er een tekort van 1,5 miljard euro bij gemeenten. Er komt daarom een lobby om meer geld bij het Rijk los te krijgen.

Dat de gemeente voor de komende vier jaar toch al 20 miljoen euro vrij kan maken, is dankzij een greep uit de zogeheten egalisatiereserve Inkomen, een spaarpot die bedoeld is voor slechte tijden.

Luister naar onze wekelijkse podcast Amsterdam wereldstad:

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden