Amsterdam UMC: keizersnede kan nieuwe zwangerschap bemoeilijken

Vrouwen die een keizersnede hebben gehad, lijken minder kans te hebben op een volgende zwangerschap. Dat blijkt uit onderzoek van Amsterdam UMC.

Het litteken van een keizersnede is een zwakke plek in de baarmoeder. Een volgende bevalling kan daardoor lastiger zijn.  Beeld Getty Images
Het litteken van een keizersnede is een zwakke plek in de baarmoeder. Een volgende bevalling kan daardoor lastiger zijn.Beeld Getty Images

De onderzoekers vermoeden dat een ‘niche’ – een niet goed herstelde snijwond in de baarmoeder – de boosdoener is. Meer dan de helft van de vrouwen ontwikkelt een niche na een keizersnede. In deze holte kan zich bloed ophopen, waardoor vrouwen nog lang na de menstruatie bloed blijven verliezen. Niches kunnen ook pijnklachten veroorzaken.

De link tussen verminderde vruchtbaarheid en niches wordt al langer gelegd, maar dit is het eerste grotere onderzoek naar het fenomeen.

De onderzoekers van Amsterdam UMC hebben vrouwen in hun eerste ivf-behandeling met elkaar vergeleken. Alle deelnemers waren daarvoor één keer bevallen. In de ene groep zaten 334 vrouwen die eerder een keizersnede hebben gehad, in de andere groep zaten 983 vrouwen die vaginaal waren bevallen. Gekeken werd of het embryo na terugplaatsing in de baarmoeder innestelde.

Van de groep die eerder via een keizersnede een baby kreeg, werd 36 procent zwanger, bij de groep die eerder vaginaal beviel was dat 10 procentpunt hoger: 46 procent. Ook leidde die zwangerschap bij de laatste groep uiteindelijk vaker tot een levend geboren baby: 16 tegen 23 procent.

“Dat is een belangrijk verschil,” zegt hoogleraar gynaecologie en onderzoeksleider Judith Huirne. “Als we inzoomen op de vrouwen die een niche hebben, zijn de verschillen nog groter.”

Bij een niche blijft er vaak een laagje vocht in de baarmoeder staan. Dat zou om meerdere redenen kunnen leiden tot een verminderde vruchtbaarheid.

“Naar de exacte onderliggende oorzaken moeten we nog veel meer onderzoek doen, maar we hebben daar wel theorieën over. Wellicht dat zaadcellen minder goed doordringen langs dat vocht en slijm. En als ze dat al lukt, dan heeft een embryo het vermoedelijk lastiger. Die maakt door het laagje vocht minder contact met de binnenbekleding van de baarmoeder. Daardoor gaat het innestelen moeizamer.”

Zoveel factoren

Allemaal voer voor meer onderzoek, zegt ook gynaecoloog en niche-onderzoeker Lucet van der Voet, die niet bij de UMC-resultaten betrokken is. “Dit is een mooi onderzoek, omdat er heel specifiek wordt gekeken naar de innesteling van het embryo. Dan zie je echt wel een verschil tussen vrouwen die eerder vaginaal zijn bevallen en vrouwen die een keizersnede hebben gehad.”

Maar betekent dit nu dat een keizersnede, gemiddeld genomen, minder vruchtbaar maakt? “Dat lijkt aan de hand van deze uitkomsten logisch. Maar om dat vast te stellen, is meer onderzoek nodig. Hier is toch een heel specifieke groep bekeken, namelijk de vrouwen die een vruchtbaarheidsbehandeling krijgen.”

Huirne koos juist voor onderzoek bij ivf, omdat het andere factoren die de vruchtbaarheid belemmeren, zoals bijvoorbeeld eileiders die niet doorgankelijk zijn, omzeilt. Maar ook Huirne pleit voor meer onderzoek, en is daar al druk mee bezig.

Zo wordt in Amsterdam UMC ook gekeken naar het effect van hersteloperaties van grote niches bij vrouwen die moeilijk zwanger kunnen worden.

Baby in nood

Uit onderzoek van de KU Leuven in 2013 bleek al dat de bevruchte eitjes bij vrouwen die eerder een keizersnede hadden gehad, vaker op een ongunstige plek in de baarmoeder innestelden. “Wij zagen bij die groep ook meer miskramen,” zegt professor Dirk Timmerman van de KU Leuven, die het onderzoek destijds deed. Hij noemt de resultaten van Huirne heel belangrijk. “Nu de tendens is dat er wereldwijd steeds meer keizersneden worden gedaan, is het belangrijk om ook de nadelen van een keizersnede te kennen.”

Wereldwijd is het aantal vrouwen dat bevalt met een keizersnede in vijftien jaar tijd bijna verdubbeld, zo bleek in 2018 uit cijfers. Ter illustratie: in China bevalt 55 procent met een keizersnede, in Brazilië in enkele klinieken zelfs 80 procent. In Nederland worden jaarlijks 25.000 keizersneden gedaan. Dat is al jaren rond de 15 procent van het totaal aantal bevallingen. “Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is dit het meest wenselijke gemiddelde.”

Huirne benadrukt dat een keizersnede soms echt nodig is. “Als de baby in nood is, heb je geen keuze. Dan is een keizersnede een goede oplossing. Maar soms hebben vrouwen wel een keuze. Bijvoorbeeld bij een stuitligging. Als je een keuze kan maken, maak hem dan bewust.”

Nadelen keizersneden

- Het herstel na een keizersnede duurt langer dan na een vaginale bevalling.

- Het litteken is een zwakke plek in de baarmoeder. Een volgende bevalling kan daardoor lastiger zijn. Heel soms kan de zwakke plek bij een volgende bevalling opengaan door de druk van langdurige weeën.

- Zestig procent van de vrouwen ontwikkelt een niche, een holtevormig litteken waar bloed zich in kan ophopen. Twintig procent van de vrouwen houdt na een keizersnede last van ‘spotting’ – bloed dat lekt tussen de menstruaties door. Vrouwen met een niche hebben ook vaker last van buikpijn. Een niche kan de oorzaak zijn voor vocht in de baarmoeder. Dat vermindert mogelijk de vruchtbaarheid.

- De moederkoek kan bij een volgende zwangerschap in het litteken groeien. Dat kan complicaties geven en meer bloedverlies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden