Nieuws

Amsterdam schiet kwetsbare ouders te hulp om kinderen gelijke start te geven

Om kansenongelijkheid tegen te gaan schiet Amsterdam ouders te hulp: bewoners van Nieuw-West, Zuidoost en Noord die een kind krijgen, zullen de eerste twee jaar extra steun krijgen. ‘De eerste duizend dagen van een kind zijn levensbepalend.’

null Beeld Shutterstock / GagliardiPhotogra
Beeld Shutterstock / GagliardiPhotogra

De ene wieg staat in de Watergraafsmeer, de ander aan het Bos en Lommerplein. Bij het ene kind ontwikkelen de hersenen zich optimaal en zijn drie gezonde maaltijden per dag de standaard. De ander heeft al snel last van de longen, overgewicht en stress, ook omdat de ouders inkomensproblemen hebben.

Het is een stereotypering die helaas nog te vaak klopt, ziet ook hoogleraar Tessa Roseboom. Ze doet al ruim 25 jaar onderzoek naar vroege ontwikkeling van kinderen en is ambassadeur van het landelijk programma Kansrijke Start. Roseboom: “Nooit in het leven worden er meer biologische mijlpalen behaald dan tijdens de eerste duizend dagen. Het immuunsysteem wordt dan ontwikkeld, het heeft invloed op verslavingsgevoeligheid, overgewicht en kansen op school. Die eerste jaren zijn letterlijk levensbepalend.”

De gemeente wil de komende jaren daarom investeren in kinderen die worden geboren in Nieuw-West, Zuidoost en Noord. In deze stadsdelen, zo laten cijfers zien, ligt bijvoorbeeld de babysterfte hoger. In Zuidoost is de kans op sterfte 10,5 op de 1000 baby’s, terwijl dit in Oost om 3,6 op 1000 baby’s gaat – het landelijke gemiddelde is 4,5. Ook de kans dat baby’s geboren worden met een laag geboortegewicht, hartproblemen of een slechte ademhaling is aanzienlijk groter in de buitenste wijken van Amsterdam.

Voorlichting, zorg en ondersteuning

Wijkteams moeten zorgen dat aanstaande ouders nog voor conceptie goede voorlichting, zorg en ondersteuning krijgen. Verpleegkundigen gaan meekijken naar persoonlijke omstandigheden, er komt begeleiding door middel van huisbezoeken, experts gaan sturen op gezonde voeding en er komen meer gezondheidscontroles. “Na een valse start is niet alles verloren, maar we weten wel vanuit de biologie, pedagogie en economie dat een goede start echt effectiever is,” zegt Roseboom. “Het is de slimste manier om kansenongelijkheid terug te brengen.”

Eerder liet onderzoek al zien dat baby’s van rokende moeders gemiddeld 200 gram lichter zijn bij de geboorte. En kinderen die opgroeien in gezinnen waar weinig tegen ze gepraat wordt, weinig voorgelezen of liedjes gezongen, horen 30 miljoen woorden minder in de eerste drie jaar van hun leven. Dit heeft effect op de hersenen en de kansen op school en kan weer leiden tot mentale problemen. Ook die cijfers zijn nu niet gelijkwaardig over de stad verdeeld: in Nieuw-West heeft 1 op de 8 inwoners psychologische klachten, in het centrum geldt dit voor 1 op de 16 inwoners.

Verontrustende cijfers, maar Roseboom waarschuwt wel: de acties die gemeente nu wil nemen, moeten geen ‘individuele zaken’ worden. “We moeten niet tegen ouders zeggen dat ze het beter moeten doen. De schuldvraag ligt namelijk niet bij hen, maar bij de stad. Hoe kan het dat de verhoudingen scheef zijn gegroeid?”

Invloed van de stad

De onderzoeker wijst bijvoorbeeld op de ‘externe’ factoren: veel huizen in Noord hebben loden leidingen waardoor schadelijke stoffen in het snel groeiende kinderlijf en de organen terecht kunnen komen en schade kunnen toebrengen aan het leervermogen van kinderen. Fijnstof is een ander voorbeeld: denk aan woningen naast de snelweg Ring A10. Door uitlaatgassen ontwikkelt het hart van een baby minder goed. Fijnstof zie je bijvoorbeeld terug in de placenta. Roseboom: “Je bouwt je hart maar één keer en na de geboorte komen er geen cellen meer bij. De stad kan hier iets aan doen.

De ontwikkelingen om zorg preventief aan te pakken, zijn in lijn met maatregelen die wethouder Simone Kukenheim (Zorg) eerder nam in de jeugdzorg. De gemeente stelt 1,1 miljoen euro beschikbaar per jaar en verwacht de eerste resultaten in 2024 te kunnen zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden