Amsterdam Bewaar

Amsterdam krijgt archief voor geschiedenis van zwarte Nederlanders

Het nu nog gesloten Black Archive op de Zeeburgerdijk.
Het nu nog gesloten Black Archive op de Zeeburgerdijk. © Mitchell Esajas

Anderhalve eeuw na de afschaffing van de slavernij en dik veertig jaar sinds de Surinaamse onafhankelijkheid opent deze zomer het eerste specifiek op zwarte geschiedenis gerichte archief in Amsterdam: The Black Archives.

Initiatiefnemers Mitchell Esajas en Jessica de Abreu hopen de deuren van het archief voor het publiek open te stellen op 1 juli, de nationale herdenkingsdag van de afschaffing van de slavernij.

Er zijn volgens Esajas in Nederland wel instellingen en bibliotheken met boeken en collecties over de zwarte geschiedenis, maar die zijn niet zo grootschalig of openbaar. "Onze collectie laat een veel groter verhaal zien," zegt Esajas. 

Meer dan het slavernijverleden
Volgens De Abreu, de coördinator van het archief, heeft de collectie een heel belangrijke historische waarde - en vertelt een verhaal dat nog altijd zwaar onderbelicht is. De Abreu: "Ons archief laat zien dat zwarte geschiedenis veel meer is dan het slavernijverleden."

Het zijn verborgen verhalen, waar jonge mensen volgens mij heel veel lessen uit kunnen leren

Mitchell Esajas

Het samenstellen van het archief begon in 2015, toen de initiatiefnemers Mitchell Esajas, Jessica de Abreu en Miguel en Thiëmo Heilbron de privécollectie van de overleden UvA-socioloog Waldo Heilbron als nalatenschap openbaar maakten. Die boeken waren tijdelijk te zien in een kleine bibliotheek in Amsterdam-Noord.

De stichting Ons Suriname, die in 2019 honderd jaar bestaat, bleek ook nog een omvangrijke collectie te hebben. In vele dozen vonden zij bij het intrekken in het gebouw nog veel meer belangrijke boeken en documenten, die al jaren waren vergeten.

Verborgen verhalen
De collectie bestaat uit zeer uiteenlopende historische teksten van en over zwarte mensen in en buiten Nederland. Ook worden in de collectie iconische artefacten getoond. Esajas: "Het zijn verborgen verhalen, waar jonge mensen volgens mij heel veel lessen uit kunnen leren." 

Esajas hoopt dat al deze verhalen jonge mensen zullen inspireren samen over zwarte cultuur en geschiedenis na te denken en te praten. Dat zou volgens hem kunnen bijdragen aan huidige maatschappelijke discussies. 

Het ziet er positief uit qua planning. Esajas sluit echter niet uit dat 1 juli niet wordt gehaald. "We streven ernaar, maar de collectie bestaat uit vele negentiende- en twintigste-eeuwse boeken, die heel zorgvuldig moeten worden behandeld. We nemen liever de tijd dan dat we deze boeken beschadigen."