PlusAnalyse

Amsterdam kan die 20 miljard van het kabinet wel gebruiken: plannen zat

Midden in de coronatijd begint het kabinet een fonds om ons de crisis uit te investeren. Kom maar op met de plannen. ‘Dertig miljoen euro heb ik zo weggezet.’

Verlanglijst van Amsterdam - wat te doen met de 20 miljard? De verbeelding aan het woord.Beeld Rosa Snijders

De pepernoten liggen dit jaar alweer vroeg in de winkel. En niet alleen de pepernoten. In Den Haag hebben de ministers Wopke Hoekstra van Financiën en Eric Wiebes van Economische Zaken een grote zak geld neergezet: 20 miljard euro, uit te delen in vijf jaar tijd. Een Nationaal Groeifonds, bedoeld om het ‘verdienvermogen’ van Nederland in de toekomst te waarborgen.

Grote vraag: wat gaan we doen met al dat geld? Wat zou een stad als Amsterdam ermee op kunnen schieten?

Een klein voorzetje wisten de ministers deze week al te geven: het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol komt in aanmerking en de aanleg van de IJmeerverbinding tussen Amsterdam en Almere. Maar het herstel van bruggen en kades dan weer niet. Te lokaal, blijkbaar te onbetekenend voor het land.

Ondernemers, (mkb-)bedrijven en kennis­instellingen mogen plannen inleveren, minimaal 30 miljoen euro groot. Ze moeten gaan over infrastructuur, kennisontwikkeling of innovatie en mogen niet op een normale manier uit de markt gefinancierd kunnen worden. Direct rendement wordt niet verwacht. Om politiek handjeklap te voorkomen bepaalt een commissie van deskundigen welke plannen voldoen.

Een vaag verhaal? “Noem 20 miljard euro maar vaag,” zegt Hans Bakker, voorzitter van VNO-NCW Metropool Amsterdam.

Nee zeg, prima plan. “We hebben het als VNO-NCW zelf bedacht, al voor corona. Na de kredietcrisis zijn we zo de bezuinigingen ingehobbeld. We moeten voorkomen dat dat nog eens gebeurt. We moeten onze plek in de wereld behouden, ook over dertig jaar. Als we alles weer op een rij hebben staan, kunnen we lekker door met geld verdienen.”

Mooie nieuwe dingen

Niet dat hij nu zomaar ‘een paar projecten op de plank heeft liggen’. Maar toch: “De stad heeft twee universiteiten binnen de gemeentegrenzen. Die moeten toch vrij snel met iets kunnen komen.”

Dat klopt, zegt Mirjam van Praag, collegevoorzitter van de Vrije Universiteit Amsterdam, om in één moeite door te verwijzen naar het prestigieuze Amsterdamse kennisproject AI technology for people, waarin universiteiten, kennisinstellingen en overheid samenwerken en zelf al een miljard euro in investeren. Drie grote thema’s voeren de boventoon: gezondheid, bedrijfsinnovatie en leefomgeving.

Van Praag: “Met dat geld kunnen we mooie nieuwe dingen doen, al moeten we ons ook realiseren dat er de laatste jaren door de overheid steeds minder wordt geïnvesteerd in onderzoek en innovatie. De basis van de wetenschap wordt hiermee niet versterkt. Maar afgezien daarvan: een fantastisch vooruitzicht.”

Groot denken

Gratis geld. Maar bij architect André van Stigt voert toch teleurstelling de boventoon. Hij windt zich al jaren op over de slechte staat waarin de bruggen en kades in de stad zich bevinden en moet nu tot zijn verbijstering vaststellen dat het Nationaal Groeifonds daar niets aan zal veranderen.

Hoezo te lokaal? “Sinds wanneer is 600 kilometer kade in de hoofdstad van het land een puur lokale aangelegenheid? Bovendien: de stad kan de kosten helemaal niet dragen en door corona waart op de Stopera het bezuinigingsspook rond.”

Hij snapt het wel: zo’n fonds is natuurlijk niet bedoeld om gaten mee te stoppen. “Maar waarom gebruiken we het geld dan niet voor een integraal plan, waarin we het herstel van de kades combineren met de aanleg van een nieuw warmtedistributienet of verbetering van de riolering?”

Een zucht: “Dat zal wel niet sexy genoeg zijn. Een metro naar Schiphol wel. Maar zitten we daar nou op te wachten? Ik zou liever de blik op duurzaamheid richten.”

Duurzaamheid? “Ik ben blij dat het kabinet daar een keertje niet over is begonnen,” gruwt Bakker. “Ik ben erg voor duurzaamheid, je zou het prima als een randvoorwaarde kunnen stellen, maar om nu heel Nederland vol te zetten met biocentrales en zonnepanelen? Daar hebben we nog nooit wat mee verdiend.”

Cultureel park

Nee, de gemeenschappelijkheid is in Amsterdam voorlopig ver te zoeken. Gelukkig zijn er nog de onverbeterlijke optimisten. “Kom maar op,” zegt cultureel ondernemer Duncan Stutterheim, onder meer verantwoordelijk voor de A’DAM Toren. Hands on. “Ik zou wel een cultureel park willen opzetten, bijvoorbeeld als onderdeel van Havenstad. De cultuursector in de stad kan wel een steuntje gebruiken na alle ellende.”

Groot denken. “Dertig miljoen heb ik zo weggezet. Verdomd, ik ga het nog doen ook. Waar kan ik die aanvraag indienen?”

In Amstelveen steekt Melvin Tjoe Nij zijn vinger op. Met zijn bedrijven The Other Network en Young Global People is hij onder meer actief op de Amsterdamse arbeidsmarkt, waar hij zich richt op diversiteit. “We hebben het hier,” zegt hij, “over het vergroten van de slagkracht van de economie. Dan zouden we ons eens druk moeten maken over al het verborgen talent dat we nu laten liggen.”

Wat hij wil? Banenmarkten, workshops, trainingen, een on- en offline infrastructuur om werkgevers en werknemers bij elkaar te brengen, die elkaar nu niet zien staan. “Wat ik schets is zo groot, daar ga je normaal gesproken geen financiering voor vinden. Het is gecompliceerder dan een rails naar Almere, maar het heeft wel meer impact.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden