PlusReportage

Amsterdam is een voedselbos rijker: ‘Zo hoeft ons eten niet meer 30.000 kilometer te reizen’

Samen met wethouder Melanie van der Horst planten Hermela, Kyano en Maha de eerste frambozenplantjes. Beeld Nina Schollaardt
Samen met wethouder Melanie van der Horst planten Hermela, Kyano en Maha de eerste frambozenplantjes.Beeld Nina Schollaardt

In het Amsterdamse Bos, bij Geitenboerderij Ridammerhoeve, is begonnen met de aanleg van een voedselbos. Vijf kinderen uit Nieuw-West plantten vorige week samen met de wethouder de eerste frambozenstruik. ‘Mensen die het écht nodig hebben kunnen hier straks gratis hun eten halen.’

Caroline van Sprang

“We gaan een heel diep gat graven, want hier gaat een plant in.” Vastberaden zet Sidon (8) haar schep in de aarde. Samen met Kyano (12), Hermela (11), Maha (11), Viola (14) en wethouder Melanie van der Horst (Openbare ruimte en groen) plant ze even later in het Amsterdamse Bos de eerste frambozenstruik. Dat de regen met bakken uit de hemel komt en gympjes diep wegzakken in de modder doet er niet doe. “De regen is goed voor de planten.” Kyano kijkt trots naar de geplante struik. De aanleg van het voedselbos is officieel begonnen.

“Arme mensen die honger hebben kunnen hier straks gratis eten halen,” vertelt Maha. Sidon knikt en voegt toe: “Stel je voor dat je groentes wilt, dan kun je die hier plukken. En zo hoeft het eten ook niet ver te reizen.”

“Een regenworm!” Kyano wijst naar het kronkelende diertje van imposant formaat. Hij laat zijn schep vallen en houdt triomfantelijk de worm omhoog. “Ieeeeel!” klinkt het, zijn leeftijdsgenootjes zijn er minder van gecharmeerd. Ze scheppen gestaag door. Een ding is duidelijk: met de passie voor het voedselbos zit het bij deze kinderen meer dan snor.

Als de derde struik in de grond zit en de grasmatten weer zijn aangestampt, glibbert de groep naar de keet aan de rand van het veld. Tijd om te vieren dat hun felbegeerde bos eindelijk kan gaan groeien.

Hoop

Het idee voor een groot Amsterdams voedselbos werd in 2019 door kinderen bedacht tijdens een brainstormsessie van verschillende kinderpersbureaus: een initiatief in Nieuw-West dat kinderen op basisscholen de beginselen van de journalistiek leert. Viola is een van de bedenkers: “In Amsterdam zijn er problemen met het milieu en de natuur. En er zijn ook veel arme gezinnen. We wilden graag iets goeds doen voor de natuur en de mensen.” Boy van Rossum (56), meester van de leerlingen van het kinderpersbureau, licht toe: “Ik heb in de groep gegooid: bedenk een oplossing voor het desastreuze milieunieuws van de afgelopen jaren. Toen zijn ze met deze geweldige oplossing gekomen.”

Een oplossing die in de smaak viel. Van Rossum: “De kinderen mochten hun gedachten over het Amsterdamse voedselbos presenteren aan Geertje Wijten, projectleider van Groenvisie 2020-2050, een plan dat gaat over het toekomstbeeld van groen in Amsterdam. Wijten viel van haar stoel, zo goed vond ze het idee. Ook (VN-kinderrechtenorganisatie) Unicef was enthousiast. De kinderen namen een video op waarin ze alles haarfijn uitlegden. Die werd naar Unicef in New York gestuurd en uiteindelijk werd hun idee zelfs opgenomen in het rapport van de organisatie over gezond voedsel voor kinderen en jongeren.”

Ook wethouder Van der Horst is groot voorstander. “Het voedselbos is bedacht door kinderen en wordt onderhouden door vrijwilligers. Ik denk dat het niet mooier kan. Bovendien is het goed dat mensen op een toegankelijke manier leren waar voedsel vandaan komt. Als kinderen al jong leren om de natuur te koesteren, geeft dat hoop voor de volgende generaties.”

Inheemse soorten

Voor de inrichting van het veld aan de oostkant van Geitenboerderij Ridammerhoeve zijn ontwerpers van voedselbossen Arja Helmig (45) en Xavier San Giorgi (40) verantwoordelijk. Hun werd gevraagd een thuis te geven aan inheemse planten, struiken, bomen en gewassen, én om te sparren met Amsterdammers. Helmig: “Qua bomen zie je hier straks tamme kastanje, gewone walnoot en de hazelaar. Allemaal bomen die je van oorsprong in Nederland vindt of die al heel lang in Nederland groeien.” Productieve soorten kregen de voorkeur: “Appelbomen, perenbomen en pruimen hebben een grote opbrengst. Het zijn bovendien herkenbare soorten en met de nectar die ze leveren toppers voor de biodiversiteit.”

Je zou je kunnen afvragen of dit het juiste seizoen is om de boel te planten. Helmig: “Dit is juist het moment! De bomen zijn in rust. Doordat ze geen blad hebben verdampen ze geen water en slaan ze beter aan.” Een voorproefje van wat er in het voorjaar gezaaid wordt: bloedzuring, selderij en engelwortel.

In het hart van het veld, tussen de randen met voedselbos waar mag worden gewildplukt, worden onder meer wilgen geplant waaraan de geiten van de aangelegen boerderij kunnen knabbelen; de combinatie van veeteelt en landbouw wordt agroforestry genoemd, of boslandbouw. Hier krijgen ook minder bekende groenten zoals haverwortel en aardaker een plekje. “Veel van de dingen die we vroeger dicht bij huis verbouwden, eten we nu niet meer. Door ze hier te planten leren mensen vergeten smaken weer kennen.”

Het idee is om, als de opbrengst het toelaat, samen met lokale ondernemers de oogst te verwerken. “Dat is fijn én nodig: een gemiddelde Amsterdamse maaltijd legt namelijk 30.000 kilometer af. Eten van Amsterdamse bodem is milieuvriendelijk, leuk en leerzaam.”

De educatieve functie wordt benadrukt door Manou van der Noort (57), beheerder van het voedselbos. “De hoofdzaak van dit project is om volwassenen en kinderen te leren hoe je voedsel kan produceren met behoud van biodiversiteit en op een duurzame manier. We gaan workshops en lessen aanbieden waarin dit wordt uitgelegd en waar we ook de oogst in verwerken.”

Tekst gaat verder onder de foto.

Achteraf interviewen de kinderen Van der Horst: ‘Zorgt u voor meer groen in de stad of meer verkeer in de stad?’ Beeld Nina Schollaardt
Achteraf interviewen de kinderen Van der Horst: ‘Zorgt u voor meer groen in de stad of meer verkeer in de stad?’Beeld Nina Schollaardt

Meer auto’s of meer groen?

In de keet zitten de kinderen samen met de wethouder aan lange biertafels. Het is niet alleen tijd voor een verdiend stuk taart, maar ook hét moment om Van der Horst te interviewen. Een A4’tje met vragen komt tevoorschijn. “Die hebben we van tevoren samen bedacht. Wie neemt de antwoorden op?” vraagt Van Rossum aan de kinderen. “Dat doen we zodat we alles kunnen terugluisteren en op de blog kunnen zetten,” vertelt Kyano.

Sidon leest voor: “Zorgt u voor meer groen in de stad of meer verkeer in de stad?” “Nou ik wil voor veel meer groen zorgen in de stad!” reageert Van der Horst (D66). “Hebben we dat genoteerd?!” roept Van Rossum erdoorheen. De wethouder laat zich niet uit het veld slaan en gaat door: “We proberen te voorkomen dat iedereen een auto gebruikt. Zo is er meer ruimte over voor groen.” De kinderen knikken blij en stellen om de beurt de rest van hun vragen. Tot slot lees Hermela voor: “Wij vinden het heel erg irritant dat er zo weinig voedselbossen in Amsterdam zijn!”

De dag zit erop. De groep van het kinderpersbureau gaat zo weer richting Nieuw-West. Licht overprikkeld door de opwindende dag, maar niet minder vastberaden licht Viola toe: “We hebben het voedselbos echt niet alleen maar bedacht omdat we het leuk vinden. Het is belangrijk om mensen te helpen. Eerst dacht ik niet zoveel na over waar m’n eten vandaan komt, nu wel meer. Ik heb wel zin om te komen plukken, maar ik heb liever dat de mensen die het écht nodig hebben hier hun eten komen halen.”

Groene vingers gezocht

Het voedselbos zoekt vrijwilligers die volgend jaar structureel betrokken willen zijn bij het onderhoud. Interesse? Mail naar: m.van.der.noort@amsterdam.nl

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden