PlusAchtergrond

Amsterdam heeft weinig haast met uitbreiden openbare toiletten

Wachthuis van de Gemeentetram met daarin gevestigd een kranten kiosk, publieke telefooncel en openbare toiletten.Beeld Collectie Stadsarchief

Amsterdam heeft te weinig openbare wc’s. In Rotterdam zijn mensen met hoge nood stukken beter af, mede dankzij hulp van de horeca. Ook voor Amsterdam is dat een optie, maar er zit weinig schot in de sanitaire zaak.

Hoort een wc niet gewoon bij de standaard uitrusting van de publieke ruimte, zoals een bankje, een prullenbak en een boom? Het was een prikkelende vraag die Jan de Ridder van de Amsterdamse Rekenkamer vorige week in de commissie op tafel legde. De vraag bleef ook op tafel liggen, waarschijnlijk omdat de aanwezige bestuurders en raadsleden wel begrepen dat een jawoord in dit geval ingrijpende ruimtelijke en financiële gevolgen heeft.

En Amsterdam heeft nog een hoop huiswerk liggen. De Ridder was in de commissie om nog even terug te blikken op het in de zomer verschenen rapport over de openbare toiletten in de stad. Een kritisch rapport: de hoofdstad scoort slecht als het gaat om toiletvoorzieningen. Tijdens een rondje door de stad hadden de onderzoekers 112 openbare wc’s geteld, en daarvan is slechts de helft het hele jaar door in gebruik, toegankelijk voor mannen en vrouwen of rolstoelvriendelijk.

“Amsterdam slaat een pleefiguur,” was de conclusie van D66-raadslid Ilana Rooderkerk. Ook de Maag Lever Darm Stichting kijkt kritisch naar de sanitaire ontwikkelingen in Amsterdam en stelt teleurgesteld vast dat de norm van een openbaar toegankelijk toilet op maximaal 500 meter afstand in de hoofdstad bij lange na niet wordt gehaald. Dat is het gevolg van beleid, zegt woordvoerder Ivo Thonon: “Openbare toiletten zijn in Amsterdam een sluitpost op de begroting. Er is wel aandacht voor het onderwerp, maar het is duidelijk geen prioriteit.”

Aarzeling bij ondernemers

De Maag Lever Darm Stichting maakt met een tiental organisaties deel uit van de zogeheten Toiletalliantie, een platform dat sinds de oprichting in 2018 aandringt op betere toiletvoorzieningen. Waar met name in de steden het vizier van de beleidsmakers is gericht op het tegengaan van wildplassen in de uitgaansgebieden, wijzen de belangenorganisaties op de toegankelijkheid van de openbare ruimte. Thonon: “Er zijn circa twee miljoen buik- en blaaspatiënten. Voor hen is de beschikbaarheid van een wc het verschil tussen wel of niet de deur uitgaan.”

Dat het beter kan, bewijst Rotterdam. In 2016 besloot het bestuur daar onder aanvoering van Leefbaarwethouder Joost Eerdmans werk te maken van het gebrek aan wc’s in de openbare ruimte. Er kwam eerst een beleidsdocument, de vermaarde Zeiknota, en daarna ook een fors budget van drie miljoen euro en een projectleider om de plannen uit te voeren. Het geld werd onder meer gebruikt voor de plaatsing van een aantal exemplaren van een innovatieve zelfreinigende wc. “Als bestuur en ambtenaren zich sterk maken, kan er veel,” zegt Thonon.

Dat Rotterdam de 500 meternorm van de alliantie wel haalt, komt ook door de Propere Plee, een project waarvoor de hulp van de horeca werd ingeroepen. In ruil voor een jaarlijkse vergoeding stellen zaken in de Maasstad hun toilet open voor passanten met hoge nood. Er was aanvankelijk aarzeling bij de ondernemers, maar de praktijk leert dat veel mensen die een plas komen doen, daarna opgelucht neerstrijken voor een versnapering. De deelnemers aan het project zijn herkenbaar aan een groene sticker op de deur.

Een zogenaamde Urilift rijst op in Aberdeen. De hydraulische cilinder moet wildplassende mannen voorkomen.Beeld EPA

Heel de rondvaartboot

Ook in Amsterdam zijn plannen om de horeca bondgenoot te maken in de strijd tegen de volle blaas en ook hier is er vooralsnog veel scepsis. Thonon kan daar begrip voor opbrengen. “Het toerisme heeft het niet gemakkelijker gemaakt. Het kwam voor dat hele rondvaartboten naar het café gingen om te plassen, zonder iets te bestellen. Ik kan mij goed voorstellen dat een horecaondernemer daar na verloop van tijd schoon genoeg van heeft. Misschien lukt het om nieuwe afspraken te maken nu het weer wat rustiger is in de stad.”

Die kwestie kwam ook voorbij in de commissievergadering. De raad dringt aan op overleg, maar verantwoordelijk wethouder Laurens Ivens staat op het standpunt dat de horeca andere zorgen heeft sinds de uitbraak van corona.

In reactie op het rapport van de Rekenkamer heeft de gemeente wel mobiele toiletten bij laten plaatsen in de parken, een van de blinde vlekken op de kaart. Een lapmiddel, vindt Thonon: “Het kan best helpen tegen wildplassen, maar als je een stomazakje moet verwisselen, is een dixi geen aantrekkelijke plek.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden