Amsterdam Bewaar

Amsterdam gaat kunstenaars helpen ondernemen

Van links naar rechts, met boekjes in de hand: cultuurwethouder Kajsa Ollongren, staatssecretaris van Sociale Zaken Jetta Klijnsma en wethouder Arjan Vliegenthart (Werk).
Van links naar rechts, met boekjes in de hand: cultuurwethouder Kajsa Ollongren, staatssecretaris van Sociale Zaken Jetta Klijnsma en wethouder Arjan Vliegenthart (Werk). © twitter.com/MinisterieSZW

Na hun opleiding blijven veel jonge kunstenaars hangen in laagbetaalde opdrachten en bijbaantjes. Via de sociale dienst leren zo'n vijftig beginnende kunstenaars daarom hoe ze zakelijker kunnen worden.

De grote les voor Babette Voets: "Ik hoef mezelf niet te verloochenen." Bedenken wie haar schilderijen en tekeningen zou willen kopen, voelde altijd zo commercieel. "Ik koppelde geld en het kunstenaarschap altijd los." 

Maar na de workshops bij Het Fundament, het cursusprogramma waar jonge kunstenaars in vier maanden leren ondernemen, weet ze wel beter. Een beetje marketing, jezelf verkopen, is ook voor zzp'ers in de cultuursector bittere noodzaak. En dat wil allerminst zeggen dat ze hun oren laten hangen naar hun opdrachtgevers, integendeel. 

Slecht betaalde klussen
"Hier leer je juist: je moet uniek zijn," zegt Chantal Brink (21). Als fotograaf van heel expressieve modellen die het goed doen op kleding werd ze keer op keer door modelabels en nachtclubs gevraagd voor inwisselbare en slecht betaalde klussen. Toen dacht ze: toch weer honderd euro om boodschappen van te doen. Maar als kunstenaar schoot ze daar weinig mee op. 

Je gaat niet voor 2,50 per uur werken

Chantal Brink

"Nu zie ik in dat er geld zit in wat ik persoonlijk doe." Bij Het Fundament leren de jonge kunstenaars ondernemersvaardigheden als promotie en acquisitie. Maar het heeft Brink ook zekerder van haar zaak gemaakt. "Je gaat niet voor 2,50 per uur werken. Dan moet je zeggen: zoek maar iemand anders."

Aan lager wal
Bezuinigingen, met name op de kunstenaarsuitkering WWIK, hebben erin gehakt bij beginnende kunstenaars, zegt staatssecretaris van Sociale Zaken Jetta Klijnsma. "Behoorlijk wat zijn aan lager wal geraakt. We moeten ze leren hun vleugels uit te slaan en hun eigen broek op te houden."

Vandaar de cursussen die de gemeente Amsterdam geeft met steun van haar ministerie. "De rest van Nederland kan hier van leren," hoopt Klijnsma.

"Jonge kunstenaars krijgen een eerlijke kans om hun brood te verdienen," volgens wethouder Arjan Vliegenthart (Werk). Gedurende vier maanden krijgen ze zo nodig een uitkering en zijn ze ook vrijgesteld van de sollicitatieplicht. "Bij de opleidingen leren ze heel veel op artistiek vlak, maar weinig als het gaat om ondernemerschap," vindt cultuurwethouder Kajsa Ollongren. Dat is bij wel meer opleidingen een gemis, vindt zij.

De eerste negentien kunstenaars - beeldende kunst, maar ook dans, theater en muziek - presenteerden zichzelf donderdag met een expositie. Later dit jaar volgen nog twee lichtingen van Het Fundament.

Best commercieel
"Ik miste technieken om mijn werk te verkopen," zegt illustrator Liselotte Wijma. "We hebben geleerd onszelf de vraag te stellen: welke klant zou hier iets aan hebben?"

Dat klinkt commercieel, maar dat hoeft helemaal niet. Geen strak omlijnde opdracht, geen onderdanige positie. "Ik werk dan nog steeds vanuit een autonoom idee, maar koppel dat aan een klant." Nu weet ze: "Kunst is de kritische onderlaag van de maatschappij en bedrijven kunnen daar ook veel aan hebben. Kunst kan best commercieel zijn, zonder dat het vies hoeft te smaken."