PlusAchtergond

Amstelveen wil geen struikelsteentjes, tot woede van nabestaanden

StruikelstenenBeeld ANP

De beslissing van de burgemeester van Amstelveen, Tjapko Poppens, om geen individuele herdenkingstekens toe te staan voor slachtoffers van de nazi’s in de Tweede Wereldoorlog leidt tot woede bij de aanvragers.

Ronald Vecht is laaiend, nu hij van Poppens twee afwijzingen heeft gekregen op een aanvraag voor een gedenkteken voor de ouders en oma van Fred Ashner in de Margriete van Clevelaan. Vecht deed de aanvraag namens Ashner, 90 jaar oud en overlever van de Holocaust.

Als tiener zorgde Ashner, inmiddels decennia woonachtig in de VS, er in de oorlog met een listige truc voor dat hij en de moeder van Vecht aan een razzia ontkwamen bij een Joodse school in de Jekerstraat in Zuid. Ashner deed zich voor als zoon van een passerende vrouw die haar hond uitliet en trok zijn schoolvriendin aan de mouw mee. Van de weggevoerde klasgenoten keerde niemand terug na de oorlog.

De kern van het geschil tussen Vecht en Amstelveen is terug te brengen tot de vraag hoe nazislachtoffers in de openbare ruimte herdacht worden. Individueel, gezamenlijk of in beide vormen? Gemeenten in Nederland hebben zelf de keuze.

Amsterdam

Zo zijn in Amsterdam tussen de 650 en 700 zogenoemde Stolpersteine ofwel struikelstenen geplaatst, in Europa zijn het er in totaal meer dan 75.000. Op de stenen, die in het trottoir voor woningen worden geplaatst, staat op een messing plaatje naam, geboorte- en overlijdensgegevens van nazislachtoffers die er woonden.

Vecht heeft aanvragen gedaan voor drie van deze steentjes, te plaatsen voor het voormalig ouderlijk huis van Ashner aan de Margriete van Clevelaan in Amstelveen. De ouders en oma van Ashner zijn vermoord in vernietigingskampen.

Amstelveen weigert de Stolpersteine te plaatsen. In de gemeente staat sinds afgelopen zomer een monument in de bocht van de Amsterdamseweg en de Prins Bernhardlaan voor alle 166 Joodse ingezetenen die zijn omgebracht in de oorlog. Al hun namen staan op het gedenkteken.

Behoefte genegeerd

Vecht vindt dat elke nabestaande zelf de manier van herdenken mag kiezen. “Het monument is mooi en betekenisvol, maar tegelijkertijd bepaalt Amstelveen klaarblijkelijk hoe Ashner zijn ouders en oma moet herdenken. Zo wordt zijn behoefte om als individu drie dierbaren te herinneren op de plek waar zij hebben geleefd genegeerd. In het jodendom is het verdwijnen van de naam van een overledene onbestaanbaar. Voor de overlevenden van de Holocaust kwam daar nog bij dat hun vermoorde dierbaren zijn weggemaakt en uitgewist. Als herinneren niet mag op de dierbaarste plek, is het net alsof ze opnieuw zijn vermoord.”

Burgemeester Poppens begrijpt de emoties bij Vecht en Ashner, maar betreurt de toon van Vecht in de briefwisseling. “Ik laat me niet in een hoek drukken. Dit voelt als een soort emotionele gijzeling en ik wil benadrukken dat ik met deze kwestie niet lichtvaardig ben omgegaan. In tijden van polarisatie is het aan mij om ratio en emotie met elkaar te verbinden.”

“Er zijn niet veel gemeenten die een monument hebben met de namen van al hun Joodse slachtoffers. Ook Amsterdam niet,” zegt Poppens, die Vecht inmiddels heeft uitgenodigd om zijn standpunt toe te lichten. “Het is van belang om onderscheid te voorkomen. Veel slachtoffers hebben geen nabestaande om een gedenkteken aan te vragen.”

Vecht noemt het besluit van de burgemeester ‘uiterst pijnlijk’ en ‘huiveringwekkend’; Ashner wil dit jaar nog eenmaal terugkeren naar zijn ouderlijk huis, als eerbetoon aan zijn overleden dierbaren en om zijn herinnering levend te houden. “Premier Mark Rutte bood vorig jaar excuses aan voor de houding van de overheid tijdens de Holocaust en dan gaat de lokale overheid er zo mee om. Wat betekenen die excuses dan?”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden