PlusAchtergrond

Amstelodamum: bladeren door de historie van Amsterdam

Het Maandblad Amstelodamum (106 jaar oud) verscheen al bijna een halve eeuw niet meer maandelijks, dus heet het tijdschrift nu Amstelodamum. Kersverse hoofd­redacteur Patricia van Ulzen friste de vormgeving op, maar bleef van de bladformule af.

Patricia van Ulzen: ‘Uiteindelijk verzorgen we uit­gaven voor een lezerspubliek dat hoge eisen stelt aan de inhoud en zeer gehecht is aan tradities.’Beeld Jitske Schols

Dat de Reguliersgracht in 1900 niet gedempt is, dankt Amsterdam aan het Genootschap Amstelodamum. Een strijdvaardige groep Amsterdamse notabelen wist dat te voorkomen in het oprichtingsjaar van het genootschap; de lijntjes met de gemeente waren in die tijd kort. Alle gezindten waren welkom als lid, op uit­nodiging van het bestuur, dat wel. De sociaal­democratische tekenaar Albert Hahn jr. kreeg een invitatie, maar ook politicus Hendrik Colijn van de Anti-Revolutionaire Partij. Het activisme is naar de achtergrond verdwenen. Maar het genootschap zit als oudste historische vereniging nog wel het Amsterdam Erfgoed Overleg voor.

In historische kringen bleef de aanstelling vorig jaar van Patricia van Ulzen (1962) niet onopgemerkt. Het leidde tot geruchten, grappen ook. De nieuwe hoofdredacteur van het tijdschrift en jaarboek van de oudste Amsterdamse historische vereniging zou bovenal een Rotterdamexpert zijn.

Gefeliciteerd met de nieuwe vormgeving en naam van het voormalige maandblad. Het resultaat van de Rotterdamse mentaliteit ‘niet lullen maar poetsen’?

“Het Maandblad Amstelodamum was onder de leden echt een begrip, maar het verscheen al sinds 1973 niet meer maandelijks. Het heet nu kortweg Amstelodamum. Bij mijn sollicitatie als hoofdredacteur heb ik al gezegd dat ik het maandblad wilde opfrissen. De vormgeving dateerde uit 1994. Op mijn sollicitatiegesprek heb ik ook mijn interesse in populaire cultuur niet verzwegen. Maar als hoofdredacteur ben ik wel heel voorzichtig. Uiteindelijk verzorgen we uitgaven voor een lezerspubliek dat hoge eisen stelt aan de inhoud en zeer gehecht is aan tradities.”

Dat het maandblad een begrip onder de leden is, bleek wreed genoeg ook in 1941. Joodse leden die van de Duitse bezetter geen lid meer mochten zijn van verenigingen, schreven smeekbrieven of ze in ieder geval wel het maandblad mochten blijven ontvangen.

“In het recent verschenen boek Voorzichtig manoeuvreren, een kritische zelfreflectie op onze verenigingsjaren tijdens de bezetting, staan inderdaad schrijnende verhalen. Zoals van advocaat A.B. Gomperts die bij zijn opgelegde opzegging informeerde of hij wel het maandblad kon blijven ontvangen, tegen de daaraan verbonden kosten.”

Is het vervelend dat we in Amsterdam maar blijven verwijzen naar uw Rotterdamse expertise?

“Het is voor de meeste mensen een grap, maar wel een grap die vaak gemaakt wordt… Ik kan ook niet ontkennen dat ik veel over Rotterdam heb gepubliceerd. Sterker, ik ben zelfs aan de Erasmus Universiteit gepromoveerd op het Rotterdamse culturele leven sinds 1970. Het grappige is dat als je onderzoek doet naar Rotterdam, je bijna niet om Amsterdam heen kunt. Mensen uit de culturele sector die ik sprak voor mijn proefschrift trokken steeds de vergelijking met Amsterdam, zonder dat ik erover was be­gonnen. Rotterdam heeft Amsterdam nodig om zich te profileren, misschien andersom ook wel. De essentie is dat je als onderzoeker van het stedelijk klimaat en de cultuur elke stad kan bestuderen. Ik heb trouwens ook wel gepubliceerd over Amsterdam hoor, en ik woon alweer vijf jaar met veel plezier hier.”

Kende u het Genootschap Amstelodamum wel?

“Ja, maar niet zo goed als de Rotterdamse tegenhanger. Maar die geven weer geen wetenschappelijk tijdschrift uit, wel een jaarboek dat opmerkelijk genoeg Jaarboekje heet. Typisch Rotterdams ook, het downplayen van de eigen prestaties. Terwijl in Amsterdam altijd alles groter wordt gemaakt.”

Het blad heeft nu een nieuwe vormgeving, wat heeft u ervan weerhouden om ook de inhoud op te frissen?

“De bladformule is uniek en waardevol, daaraan moet je niet gaan sleutelen. Wij publiceren gedegen historisch onderzoek over een breed scala aan onderwerpen, van stedenbouw en schilderkunst tot de geschiedenis van Amsterdamse kroegen. Ik kan nog steeds blij worden als ik in een boek een verwijzing aantref naar een Amstelodamumpublicatie. Dat bewijst dat wat wij doen uiteindelijk ook in de geschiedschrijving voor een breder publiek terechtkomt. De enige vernieuwingen die ik in het tijdschrift heb doorgevoerd zijn een hoofd­redactionele introductie en een boekenrubriek. Daarnaast heb ik een oude rubriek nieuw leven ingeblazen, Amsterdamse notities, waarin een actuele kwestie of ontwikkeling wordt beschouwd vanuit de geschiedenis. Uiteraard op gepaste afstand en altijd met goed onderbouwde argumenten.”

Bent u als hoofdredacteur nog steeds de enige betaalde kracht van het genootschap?

“Ja, voor een dag per week. Ik zou graag een eindredacteur naast me willen hebben. En als blad nog veel actiever willen zijn op de sociale media. En vaker een podcast willen maken, zoals we hebben gedaan als alternatieve boekpresentatie van Voorzichtig manoeuvreren. Dat was vanwege de coronarestricties, maar smaakt naar meer. Maar daarvoor moet eerst het aantal leden toenemen.”

Hoe gaat het met het ledenbestand?

“Dat is vrij constant, vorig jaar hebben we af­gesloten met 765 leden. De meeste leden zijn lid voor hun leven. Wat betreft de nieuwe leden: het blijkt dat mensen schrikken van de naam ‘genootschap’. Laatst belde een vriend op, die lid wilde worden maar vragen had over de ballotage. Terwijl we gewoon een vereniging zijn, waar iedereen lid van kan worden.”

Dat elitaire, hoe onterecht ook, zit een beetje in jullie genen. Vroeger konden mensen alleen lid worden op uitnodiging van het bestuur.

“Maar dat was alleen in de beginjaren zo. Dat is al zo lang geleden. Nu is iedereen van harte welkom, zelfs Rotterdammers!”

Lezersactie

Wie zich op 24, 25 of 26 oktober 2020 via redactie@amstelodamum.nl aanmeldt als lid van het Genootschap Amstelodamum krijgt 50 procent korting op het eerste jaar lidmaatschap (normaal € 55). Het lidmaatschap houdt in: jaarlijks vier tijdschriften, korting op excursies en lezingen én het boek Voorzichtig manoeuvreren. De bezettingsgeschiedenis van het Genootschap Amstelodamum 1940-1945.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden