Het stadsbestuur heeft 4 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de eerste werkzaamheden.

PlusAchtergrond

Ambitieuze plannen: Gaasperpark krijgt tweede leven

Het stadsbestuur heeft 4 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de eerste werkzaamheden. Beeld Maarten Boswijk

Tientallen jaren van minimaal onderhoud maakten van het Gaasperpark een verwilderd en verslonsd groengebied. Er zijn nu ambitieuze plannen om het voormalige Floriadeterrein op te knappen. 

Het water van de Gaasperplas ligt er prachtig bij, maar het voormalige Floriadeterrein heeft zichtbaar betere tijden gekend. Wat in de jaren tachtig nog het visitekaartje van de Nederlandse tuin- en bosbouw was, ligt er nu op veel plekken verwilderd en onverzorgd bij. Overwoekerde tuinen, waterpartijen vol vieze drab, verbrokkelde paden: het is de tol van tientallen jaren waarin vanwege een beperkt budget slechts het minimale aan onderhoud kon worden gedaan.

Maar dat gaat veranderen. De behoefte van de groeiende hoofdstad aan kwalitatief hoogwaardig groen heeft ook het Gaasperpark in het zoeklicht gezet. Er ligt nu een ambitieus plan op tafel om het vroegere Floriadeterrein een grote opknapbeurt te geven. De besluitvorming daarover moet dit jaar worden afgerond, zodat de werkzaamheden in 2021 kunnen beginnen. Om te laten zien dat het menens is, heeft het stadsbestuur ruim 4 miljoen euro beschikbaar gesteld.

Museum, paviljoen en zwemplekken

Dat geld is maar een beginnetje, vertelt stadsdeelbestuurder Jakob Wedemeijer tijdens een wandeling door het park. “Alles bij elkaar hebben we waarschijnlijk 13 miljoen euro nodig. We beginnen met het geld dat er nu is.”

De komende jaren zal worden gezocht naar de ontbrekende miljoenen, vult Olga Appelman aan, die als gemeentelijk ontwerper haar handtekening zette onder de plannen die het gebied weer aantrekkelijk en toegankelijk moeten maken.

Op het punt van beheer steekt de Gaasperplas bleek af bij dat andere vroegere Floriadeterrein in de stad, het fraaie Amstelpark. In Zuid ziet alles er na bijna veertig jaar nog steeds spic en span uit. Het verschil zit hem in de financiering, legt bestuurder Wedemeijer uit. “Het Amstelpark is een stadspark. Het onderhoud wordt door Amsterdam betaald. Het park rond de plas is na de Floriade ondergebracht in een recreatieschap met veel minder middelen. Dat is te zien.”

De opknapbeurt valt uiteen in twee doelen: verbetering van de recreatieve functie en versterking van de natuur. In het eerste hoofdstuk passen onder meer een nieuw fietspad rondom de plas, de komst van twee nieuwe zwemplekken en aangewezen velden voor de barbecue. Met name in de zomer strijken in de weekeinden honderden liefhebbers neer in het park. Daar komen ook steeds meer bbq-vluchtelingen bij uit die delen van de stad waar het kookstel in de ban is gedaan.

Door het slechte onderhoud is de biodiversiteit in het park opmerkelijk gering. Beeld Maarten Boswijk

Veel aandacht gaat uit naar de entree van het park, voor de deur van het metrostation Gaasperplas. Appelman: “Vanuit de binnenstad is het een kwartiertje met de metro, en dan is het nog eens vierhonderd meter wandelen voor een duik in het water. Het park heeft alles in zich om een populair stadspark te worden. We gaan de entree aanpakken, zodat er een duidelijke route van de metro naar het water ontstaat. Het maakt nu een wat rommelige indruk.”

Om de bezoekers naar behoren te kunnen ontvangen in het park, wordt er nagedacht over een paviljoen met terras op het zogeheten bolwerk, de stenen wal aan de plas. Een andere wens is een publiekstrekker in de vorm van een ­museum. De komst van die voorzieningen betekent wel dat het bestemmingsplan moet worden aangepast, waarschuwt bestuurder Wede­meijer. “Ook dat gaat tijd kosten.”

De natuur krijgt haar eigen plek in het park. De plannen gaan uit van een recreatief deel, waar veel kan, en een natuurlijk deel, waar weinig kan. Appelman: “De biodiversiteit in het gebied is opmerkelijk gering. Dat heeft ook met het onderhoud maken. De watergangen bij voorbeeld zijn sinds de Floriade niet of nauwelijks gebaggerd. Ze liggen elke herfst weer vol met blad, waardoor het waterleven geen kans krijgt. Dat staat ook op onze to-dolijst.”

Wachten op de ringslang

Om de natuur een kans te geven zijn veel meer maatregelen nodig. In het indertijd met veel zorg aangelegde park is door de jaren heen een wildgroei aan bomen en struiken ontstaan die planten en kruiden het leven zuur maken. Beschermde planten komen in het park niet meer voor. Het doel is de komst van de ringslang, een dier dat in de hele omgeving voorkomt, maar niet op deze plek. “De ringslang is ook een signaal dat het goed gaat met de natuur,” zegt Wede­meijer.

Daar zal misschien nog wel een decennium mee gemoeid zijn, verwacht de bestuurder. Voordat met de uitvoering kan worden begonnen, moet eerst de besluitvorming worden afgehandeld. De komende maanden worden de puntjes op de i gezet.

Dat gebeurt samen met de bewoners. Er is al druk geparticipeerd met informatieavonden, meedenkgroepen en bakfietsacties, maar de komende weken zijn nog eens drie avonden gepland over de plannen, die nog tot en met 18 februari ter inzage liggen. In maart gaat het toekomstplan terug naar de Stopera voor de laatste klap.

4,5 miljoen bezoekers in 1982

Een hoogtepunt in de na­oorlogse Nederlandse park­architectuur, was het enthousiaste oordeel over het Floriadeterrein na de oplevering. In 1982 namen 4,5 miljoen bezoekers een kijkje op de internationale bos- en tuinbouwtentoonstelling aan de Gaasperplas. Er liep een treintje over het terrein, er waren een planetarium en een uitkijktoren van meer dan zeventig meter hoog.

Die attracties zijn verdwenen, en van het veelgeprezen ontwerp zijn vandaag de dag slechts de contouren zichtbaar, als de resten van een verdwenen beschaving. “Het heeft wel een beurt nodig,” vindt ook Paul van Loon, landschapsarchitect en eind jaren zeventig een van de gemeentelijke ontwerpers van het terrein.

Een mooie klus, zegt Van Loon. “We hebben met zeven mensen vijf jaar mogen tekenen aan het ontwerp. Een paar jaar geleden ben ik nog een keer door de gemeente uitgenodigd om in het park uitleg te geven over onze uitgangspunten. De originele stukken zijn helaas zoekgeraakt in de loop van de tijd.”

Het oorspronkelijke ontwerp concentreerde zich op het water van de Gaasperplas. “De ligging van het park is uniek,” legt Van Loon uit. “Er was een paviljoen met een prachtig uitzicht op het water. Dat is na de Floriade afgebroken, maar het viel me bij mijn laatste bezoek op dat het water vanuit het park bijna nergens meer te zien is. Dat is natuurlijk vreselijk jammer.”

Van Loon nam in 1983 afscheid van de gemeente om een eigen bureau te beginnen. Bijna veertig jaar later is hij nog steeds actief, onder meer als ontwerper van botanische tuinen, natuurparken en resorts over de hele wereld. “Ik mag ook nog een klein klusje doen voor de Floriade in Almere. Een Floriade is bijzonder omdat er zo veel partijen bij betrokken zijn. Het blijft leuk om te doen.”

Beeld Laura Van Der Bijl
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden