Plus

Amateurvoetbalclubs blijven speelbal criminelen

Nedim Imac schudt de handen van koning Willem-Alexander. Beeld Robin Utrecht

Zwart geld blijft een verleiding voor amateurvoetbalclubs, die daarmee een speeltje worden van criminelen. De overheid biedt nog weinig weerstand.

De foto hangt kort na de millenniumwisseling als trofee in de bestuurs­kamer van amateurvoetbalclub Türkiyemspor in Amsterdam-West. Kroonprins Willem-Alexander schudt de hand van een breed lachende Nedim Imaç, die zestien jaar voorzitter en mecenas zou zijn van de multiculturele club die uit het niets doordrong tot de top van het amateurvoetbal.

Boegbeeld
Op de achtergrond glimlacht minister Roger van Boxtel, dan druk met kwesties omtrent 'integratie'. Zó wordt Türkiyemspor in die dagen gevierd, ook in Het Parool: als glanzend boegbeeld van de veelkleurige samenleving.

Op de burelen van de hoofdstedelijke recherche klinkt tandengeknars. Daar kennen ze Imaç niet als succesvolle textielhandelaar, maar als grote speler in de heroïnehandel. Hij gebruikt Türkiyemspor dankbaar als speeltje om zijn imago op te poetsen. De club loopt een belastingschuld van 1,3 miljoen euro op door Imaç' zwarte betalingen aan spelers, maar nog wordt hij binnen de club vooral gezien als oplossing en niet als probleem. Hij zou het regelen.

Het publieke beeld kantelt pas radicaal als Imaç begin 2007 wordt geliquideerd in Osdorp - ultiem bewijs van zijn rol in de onderwereld. Achter een plint in zijn keuken vindt de politie 900.000 euro - waarschijnlijk bedoeld om, eenmaal witgewassen, die belastingschuld mee weg te werken.

Witwassen
Zonder Imaç sterft Türkiyemspor een roemloze dood. Het is in de Amsterdamse voetbalwereld het schrijnendste voorbeeld van een amateurclub die speelbal was van criminelen, maar lang niet de enige. Ook elders in het land brengt (vermoede) criminele betrokkenheid meerdere clubs eerst roem en dan grote problemen: Young Boys in Haarlem, WKE (Woonwagenkamp Emmen) en VV Glanerbrug uit Enschede.

Voetbalclub OFC uit Oostzaan is het actuele voorbeeld. Daar was de voor illegale cd-handel veroordeelde Marwan K. (50) de gevierde man. 'De kroonprins van Jordanië' stuwde de club met enkele getrouwen naar de amateurtop - ook als voorzitter van de Stichting Topvoetbal Oostzaan (STO) die de ambities niet verhult.

Beeld Elmer van der Marel

In 2016 werd hij, na een artikel in Het Parool, gearresteerd in een groot onderzoek van politie, justitie en Fiod naar witwassen en belastingfraude rond betalingen aan spelers. In het pand waarin STO kantoor houdt en waar K. vaak verbleef, werden behalve computers en administratie ook dure horloges, 114,4 gram heroïne en 58 xtc-pillen in beslag genomen. Ook het OFC-clubhuis werd doorzocht.

Drie jaar later is de zaak tegen de club geseponeerd, moet de Belastingdienst de kwestie rond STO nog afdoen en bracht justitie Marwan K. voor de rechter. De rechtbank veroordeelde hem vorige week tot een jaar cel voor het witwassen van in elk geval tonnen. Toch is het de vraag of de veroordeling grote gevolgen zal hebben voor OFC. Tegen de club staan geen maatregelen op stapel.

Ondermijning
Het kantoorpand van STO wordt niet dichtgetimmerd vanwege de daar gevonden heroïne. Burgemeester Rob Meerhof van Oostzaan beschouwt K.'s proces als een zaak van het Openbaar Ministerie, laat hij weten. Een woordvoerder: "We hebben geen informatie die reden is het pand te sluiten, de omgeving ervaart ook geen overlast en een derde belanghebbende gebruikt het pand ook."

Daarmee valt één speler af die wat had kunnen doen. Dat is exemplarisch: voor politie, gemeenten, de Fiod, Belastingdienst en KNVB blijkt criminele sponsoring van amateurclubs lastig te stuiten, ondanks aandacht van het Actiecentrum Ondermijning van de hoofdstedelijke recherche. Dat bestrijdt de inmenging van de onderwereld in de bovenwereld.

Criminele greep
Chef Arno van Leeuwen houdt zich al tijden bezig met de criminele greep op amateurclubs. "Mijn grote klacht is dat er geen beleid is waarin wij als overheid met de politie, gemeenten, de Fiod, de Belastingdienst en de KNVB structureel optreden. Iedereen heeft zijn bevoegdheden en interventies en gezamenlijk zouden we stevig kunnen staan, maar in de praktijk is het toch vaak ieder voor zich waardoor we niet effectief zijn."

Wel proberen overheidsorganen en organisaties onder leiding van het Openbaar Ministerie amateurclubs te helpen criminelen buiten de deur te houden. Als een regionale 'taskforce' slaagt, krijgt die landelijk vervolg. Het is vooral de bedoeling clubs weerbaar te maken tegen de georganiseerde criminaliteit, zoals foute sponsors. Clubbestuurders moeten leren tijdig kritische vragen te stellen.

Maatschappelijke rol
Het primaire doel is de clubs zelf te behouden, omdat die een belangrijke maatschappelijke rol hebben. Het idee is niet tégen maar mét de clubs te strijden, legt een betrokkene uit. Hij wil niet genoemd worden. "Clubs zijn kwetsbaar doordat ze worden gedragen door amateurbestuurders en vrijwilligers. Er is altijd meer geld nodig. We ontwikkelen een systeem om problemen aan de hand van indicatoren snel te herkennen. Zo kan bij 'snelle stijgers' wat aan de hand zijn: clubs waarvan het eerste elftal heel snel naar de top schiet. Een bepaald slag trainers moet ook alarmbellen laten rinkelen."

Zwart betalen is uiteraard ook een indicator. Amateurclubs mogen spelers betalen, zolang ze dat opgeven aan de Belastingdienst, maar forse zwarte betalingen zorgen voor competitievervalsing. Het is bovendien de vraag hoe de sponsor aan dat zwarte geld komt.

Verwondering
Een weldoener bouwt snel krediet op, ook al is de herkomst van het geld onduidelijk. "Voor de overheid wordt optreden dan lastiger, want die komt tegenover de eigen bevolking te staan. We willen bestuurders bewust maken van de risico's, zodat clubs en lokale overheden tijdig tegenkracht kunnen bieden. Het kan heel angstig zijn te moeten ingrijpen als het te laat is." Partijen moeten 'vooral niet schromen elkaar tijdig op te zoeken en hun verwondering uit te spreken'.

Uit wetenschappelijk onderzoek van de Universiteit Tilburg en Bureau Bruinsma bleek vorig jaar dat één op de drie gemeenten te maken heeft met een criminele mecenas die loert op een respectabele positie in de gemeenschap - zoals drugsbaron Pablo Escobar, die speeltuinen, voetbalvelden en andere voorzieningen aanlegde voor 'zijn' volk.

KNVB
De KNVB 'wil zijn rol nemen' om criminele invloed op amateurvoetbalclubs tegen te gaan. Dat is ingewikkeld, zeggen manager Integriteit Jan Peter Dogge en hoofd Corporate Affairs David Pranger, die namens de voetbalbond contacten onderhoudt met bijvoorbeeld politie, justitie en andere overheden.

Pranger: "We zijn allemaal vanuit onze eigen verantwoordelijkheden deel van de puzzel. Wij als KNVB moeten een eerlijke en sportieve competitie waarborgen. Als iemand een negatieve invloed uitoefent, kunnen we kijken of die wel lid mag zijn, of bestuurslid. We kunnen ook naar de vereniging kijken."

Dogge: "Wij stellen bijvoorbeeld in ons licentiestelsel ook financiële eisen, maar op top­niveau zijn die strenger dan bij de amateurs. Wij proberen daar te zien wie de eigenaars van clubs zijn en waar hun geld vandaan komt, maar er zijn juridische barrières voor andere partijen om informatie met ons te delen."

Matchfixing
Sinds 2009 proberen de verschillende instanties beter signalen uit te wisselen - aanvankelijk vooral om matchfixing te voorkomen. Pranger: "Niet met alle informatie kunnen we onmiddellijk iets. Als politie en justitie iemand als crimineel bestempelen, moeten wij nog kijken of degene het voetbal heeft geschaad, of hij activiteiten heeft ontplooid binnen de club en zo ja welke."

Dogge: "Wij zijn geen opsporingsdienst. Bijvoorbeeld bij zo'n strafdossier over OFC is onze vraag of daar voor ons iets in zit. Staat de club in het vonnis van meneer K. en staan bijvoorbeeld privacyregels in de weg aan informatieverstrekking door justitie aan ons? Zo zijn er vele dingen om rekening mee te houden."

Pranger: "Zo'n vonnis is ook nog niet onherroepelijk als er hoger beroep komt. Wij kunnen niets met vermoedens. Optreden vergt een lange adem."

De KNVB kijkt wel met de gemeente Oostzaan of rond OFC gezamenlijk alsnog wat is te doen.

Drugsgeld

Naast Türkiyemspor in Amsterdam-West en het Oostzaanse OFC vielen meer Amsterdamse clubs ten prooi aan criminele sponsoring.

- Zaalvoetbalclub ZVV 't Knooppunt uit De Pijp is de hobby van een Amsterdams-Marokkaanse misdaadgroep die spelers zwart betaalt. Op de tribunes zitten criminelen en straatjeugd. De club wordt landskampioen en wint de beker. Na jaren doet de gemeente de club in 2018 in de ban op advies van de recherche. 't Knooppunt is opgeheven.

- Veldvoetbalclub FC Chabab uit Amsterdam-Nieuw-West bereikt de top van het amateurvoetbal, shirtsponsor Mohamed el Y. krijgt drie jaar cel voor grootschalige hasjhandel. FC Chabab gaat in 2015 op in een Utrechtse club.

- In Amsterdam-Noord stijgt ASV De Dijk tot grote hoogte. Met scheepsbouwer Heino Braspenning als hoofdsponsor droomt de club van betaald voetbal. Braspenning wordt intussen verdacht van een rol bij een enorm cocaïnetransport. Stadsdeel Noord laat duur kunstgras aanleggen. Braspenning wordt uiteindelijk vrijgesproken. Na een ruzie stapt hij eind 2017 op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden