PlusAchtergrond

Alternatief voor matching: voorrang voor scholier uit eigen stad

Er zijn twee alternatieven bedacht om de matching van achtstegroepers te verbeteren. In één daarvan krijgen Amsterdamse leerlingen voorrang op kinderen uit de regio.

Beeld ANP / Robin van Lonkhuijssen

Voorzitter Rob Oudkerk van Osvo, de koepel van Amsterdamse schoolbesturen, is stellig: “Leerlingen moeten echt meer kans krijgen om op hun voorkeursschool te komen.” In 2020 kwam ruim 80 procent van de Amsterdamse achtstegroepers terecht op de middelbare school van eerste voorkeur. 277 van de 7672 scholieren (3,6 procent) werden echter ingeloot op een school buiten hun top 5. Een te grote groep, vindt Osvo; de organisatie schaaft nu aan twee alternatieve scenario’s voor de plaatsing van scholieren.

Loting in tweede ronde

Het eerste scenario lijkt op het matching­systeem dat Amsterdam vóór 2015 had. Leerlingen kunnen zich bij een of meerdere scholen aanmelden. Op scholen met genoeg plek ­worden alle aanmelders automatisch geplaatst; op scholen met meer aanmeldingen dan plaatsen wordt geloot. Achtstegroepers die in deze eerste ronde niet op hun voorkeursschool terecht­komen, worden in een tweede ronde via matching geplaatst op scholen waar nog wel plek is.

Het verschil met de situatie van voor 2015 is dat leerlingen die niet op hun voorkeursschool worden geplaatst, niet zelf op zoek hoeven naar een alternatieve school; dat gebeurt via centrale matching. Steden als Utrecht, Den Haag en Rotterdam werken al met een dergelijke methode.

In het tweede scenario krijgen Amsterdamse achtstegroepers voorrang op leerlingen van buiten de stad. Leerlingen melden zich via een centraal systeem aan voor een aantal scholen. Achtstegroepers die op Amsterdamse basisscholen zitten, krijgen voorrang bij plaatsing; daarna volgen leerlingen van buiten Amsterdam waar geen volledig onderwijsaanbod is. Als laatste worden de leerlingen geplaatst die uit ­regio’s buiten Amsterdam komen waar wel een volledig onderwijsaanbod is.

Oudkerk benadrukt dat beide scenario’s nog in ontwikkeling zijn. De definitieve keus voor het nieuwe matchingsysteem wordt gemaakt bij de algemene ledenvergadering van Osvo, op 14 september.

Onderwijswethouder Marjolein Moorman vindt dat aan beide scenario’s haken en ogen zitten, maar geeft de voorkeur aan optie 2. “Het proces blijft transparant, de regels zijn vooraf helder en de kans is groter dat meer kinderen op een school uit hun top 5 worden geplaatst dan nu het geval is.” Niettemin zou Moorman liever geen voorrang geven aan Amsterdamse scholieren: “We hebben toch een regiofunctie.”

Grotere kansongelijkheid

Bij het eerste scenario komen er waarschijnlijk wel meer kinderen op de eerste voorkeursschool terecht, denkt Moorman, maar minder kinderen op een school uit hun top 5. “Bovendien werkt het strategisch kiezen in de hand. Dat zorgt voor meer kansongelijkheid. Daarnaast krijg je dat de populaire scholen na de eerste ronde helemaal vol zitten, zodat er voor de tweede ronde nog maar een beperkt aanbod is. Uiteindelijk zullen er zo meer leerlingen teleurgesteld zijn over hun plaatsing.”

Elisabeth Bootsma van Stichting Vrije Schoolkeuze Amsterdam verwacht dat beide scenario’s een verbetering zullen zijn, al valt er over het tweede scenario nog niet veel te zeggen ‘omdat het nog zo beperkt is uitgewerkt’. “Anderen loten nu al volgens het eerste scenario en je ziet dat daar betere resultaten behaald worden dan in Amsterdam – al is nog niet duidelijk hoe die methode hier zal uitpakken.”

Bootsma vindt het jammer dat de oplossing vooral aan de vraagkant wordt gezocht. “Zolang het aanbod bewust krap wordt gehouden, blijft er een kloof tussen vraag en aanbod bestaan.” Op de Amsterdamse scholen zijn dit jaar zo’n tienduizend plekken beschikbaar voor 7672 achtstegroepers.

Zo werkt matching nu

In het huidige systeem maken alle achtstegroepers een lijst met scholen waar ze geplaatst willen worden. Voor vmbo-bk volstaat een lijst met 4 scholen, voor vmbo-t moeten 6 scholen worden opgegeven en voor havo/vwo zelfs 12. Iedere leerling krijgt een willekeurig lotnummer; de leerlingen worden vervolgens op volgorde van hun lotnummer geplaatst.

Als de voorkeursschool van een leerling vol is, wordt diens lijst afgewerkt tot een school waar wel plek is. Achtste­groepers die een volledige lijst opgeven, worden gegarandeerd geplaatst op een van hun voorkeursscholen.

Dit is geen garantie voor tevredenheid: omdat niet iedereen 12 scholen bezoekt, worden de laatst plekken op de voorkeurslijst soms willekeurig ingevuld. Een leerling kan zo terechtkomen op een school die hij niet kent of waar hij eigenlijk niet heen wil. Leerlingen die op een basisschool met een speciaal onderwijsconcept zitten, bijvoorbeeld montessori, dalton of vrije school, krijgen voorrang op een middelbare school met dezelfde insteek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden