Nieuws

Afvalondernemer Beelen: ‘gechanteerd door de gemeente inzake AEB’

Afvalondernemer Wim Beelen heeft woensdag wild om zich heen geslagen in een gesprek met de gemeenteraad. Na het presenteren van zijn plannen voor het noodlijdende AEB, zei hij dat drie wethouders maandag grote druk op hem hebben uitgeoefend om daarover geen openheid van zaken te geven.

Het Amsterdamse Afval Energie Bedrijf (AEB). Beeld ANP

Volgens Beelen is hem door wethouder Sharon Dijksma (Deelnemingen) te verstaan gegeven dat de presentatie in de gemeenteraad woensdagmorgen maar beter niet kon doorgaan, met een verwijzing naar vergunningen die Beelen nog van de gemeente Amsterdam wil loskrijgen. “U heeft een heleboel files lopen in Amsterdam en die gaan een stuk minder makkelijk lopen als u dit doorzet,” waren volgens Beelen de woorden waarmee hij onder druk werd gezet.

De herinnering van Beelen zorgde voor ontzette reacties bij raadsleden van de oppositie. Zij hadden Beelen uitgenodigd om zijn plannen om AEB over te nemen in het openbaar te presenteren. Dit omdat wethouder Van Doorninck (Duurzaamheid) vorige week in de gemeenteraad niets wilde of kon zeggen over het aanbod van Beelen.

“Tot onze grote verbazing zag ik op tv dat ze ons plan niet kenden. Het werd afgeschoten als een stuk wild,” zegt Beelen. Hij stelt dat hij half augustus het eerste gesprek had met de gemeente over AEB. Wethouder Van Doorninck wist daar vorige week wel degelijk van, volgens Beelen. Dat zou ze Beelen ook hebben bekend.

‘Ongelofelijk gechanteerd’

De bijeenkomst van maandag noemde hij ‘unheimisch’: “Ik voelde me ongelofelijk gechanteerd.” Hij zei bereid te zijn onder ede te verklaren dat het gesprek zo verlopen is. Ook de wethouders Van Doorninck en Laurens Ivens waren daar aanwezig zei hij, net als een handjevol ambtenaren.

Beelen zei verder dat hij vasthoudt aan de intentieovereenkomst die hij heeft gesloten met de AEB-directie. Daarin is afgesproken dat Beelen tot vrijdag 20 september exclusief mag spreken met AEB over een overname. Dat het stadsbestuur in plaats van Beelen de publieke afvalverwerker HVC naar voren schuift om AEB over te nemen, verandert voor hem niets.

Beelen blijft bij zijn aanbod. Maar hij nam woensdag ook meteen de gelegenheid om de gemeente als enige aandeelhouder van AEB onder druk te zetten. Als de gemeente dan toch zo graag met HVC in zee gaat en HVC inzage wil geven in de AEB-boekhouding, dan gaat Beelen daar voor liggen. “Onder één voorwaarde heffen we onze exclusiviteit op en dat is als de gemeente 120 miljoen stort op de rekening van AEB, zodat het bedrijf gered is.”

Het was de aanloop naar de ronduit stekelige climax van zijn presentatie waarin Beelen vertelde over de bijeenkomst van maandag. Het was een groot contrast met de rest van de presentatie die zelfs de coalitiepartijen als muziek in de oren moet hebben geklonken. Die willen AEB onderbrengen bij HVC, het afvalbedrijf van 46 gemeenten en zes waterschappen. AEB heeft van oudsher vooral ingezet op verbranding van afval. Beelen wil daarvan af en belooft veel meer hergebruik van afval als nieuwe grondstoffen.

Selfmade man

Zo is hij 26 jaar geleden ook zijn loopbaan begonnen, vertelde Beelen de raadsleden. De ondernemer presenteerde zich als een selfmade man, op zeventienjarige leeftijd begonnen als opkoper van fruitresten voor de verwerking tot veevoer. Inmiddels is hij een vermogend man, met zoveel geld dat hij de 63 miljoen die hij met de investeerders achter hem in AEB wil steken, kan vrijmaken zonder AEB te belasten met nieuwe leningen. Ook met zijn sloopbedrijf en afvalverwerker concentreerde hij zich al vroeg op hergebruik van afval, ver voordat de term circulaire economie in zwang raakte. “Circulair ondernemen zit in de wortels en het DNA van dit bedrijf.”

Met allerlei Amsterdamse voorbeelden illustreerde hij wat zijn bedrijf al betekent voor de stad. Beelen heeft een mobiel sorteercentrum ontwikkeld dat de raadsleden zouden kunnen kennen omdat ze het Museumplein hebben opgeruimd na de huldiging van Ajax. Beelen maakt hout geschikt voor hergebruik door het te laten sorteren door Amsterdammers met een afstand tot de arbeidsmarkt. Een door Beelen ontwikkelde mobiele composteringsmachine zet gft op locatie om in compost.

Beelen vertelde hoe hij deze zomer betrokken raakte bij AEB toen de gemeente het Amsterdamse huisvuil en rioolwaterzuiveringsslib niet kwijt kon door het stilleggen van de afvalovens bij AEB. “Wij helpen de Amsterdammers van hun stront af.”

Beelen sprong bij door slib op te slaan in Terneuzen en hele partijen afval op te vangen toen Amsterdam deze zomer van gekkigheid niet meer wist waar het dit moest laten. Vanuit de afvalbranche werd hij opgeroepen AEB niet te helpen. Daar zag men een buitenkans om een concurrent buitenspel te zetten. “Help ze niet, ze moeten failliet.”

‘Dan gooi ik het voor de Stopera’

Met veel risico voor zijn eigen bedrijf hielp hij Amsterdam uit de brand, was het verhaal waarmee hij zijn plannen voor AEB inleidde. Want als AEB failliet zou gaan, zat hij met al dat afval opgescheept. Maar toen hij even later vertelde hoe hij de gemeente onder druk zette, klonk dat toch weer heel rauw: “Als zij failliet gaan en jullie komen het niet ophalen, dan gooi ik het voor de Stopera neer.”

Ronduit streng was hij voor de gemeente over de manier waarop AEB zo diep in de penarie is gekomen. De financiële administratie is ‘een bende’, de logistiek van het AEB-terrein is ‘dramatisch’. De scheidingsinstallatie die AEB voor 35 miljoen heeft laten bouwen, kwam drie jaar te laat. En hij vindt het absurd dat AEB jarenlang tonnen bodemas heeft verwerkt in Het Groene Schip, een dijkachtig bouwsel aan de rand van de Amsterdamse haven. Zijn eigen bedrijf werkt de as uit de vuilverbranding op tot ingrediënten voor beton. “Ik vind: uit een afvalverbrander kan geen nieuw afval komen.”

Ruimte voor verbetering

Op dit soort punten ziet hij ook veel ruimte voor verbetering, zodat AEB een winstgevend bedrijf kan worden. De gemeente heeft hem gevraagd om AEB over te nemen, bezwoer hij de raadsleden. “Dat durf ik onder ede te verklaren.” Deze zomer begonnen ze bij Beelen al aan het idee te wennen dat AEB erbij komt. “Gekscherend spraken we al over het Afval Energiebedrijf Beelen.” Vandaar ook dat hij vasthoudt aan zijn plan om AEB te redden. “Ik ben een beetje van die mensen gaan houden.”

Beelen probeerde ook de zorgen van het stadsbestuur weg te nemen dat privatisering van AEB stukloopt op staatssteun-bezwaren. In de intentieovereenkomst werd Beelen beloofd dat het Amsterdamse afval nog twintig jaar wordt verwerkt door het nieuwe AEB. Volgens juridisch advies van de landsadvocaat kan dat echt niet zonder aanbesteding. Maar Beelen zei dat de soep niet zo heet wordt gegeten. In de overeenkomst is geen enkele boetebepaling opgenomen, zei Beelen. Dus als blijkt dat aanbesteding nodig is, dan moet dat maar.

575 euro per burger

Het alternatief om AEB onder te brengen bij HVC is volgens hem veel minder aantrekkelijk. Het vertaalt zich ook direct in hogere afvalkosten voor Amsterdammers, zei Beelen. Met nog een uithaal richting het stadsbestuur: “Dat kost 575 euro meer per burger in Amsterdam.”

Door de bittere verwijten van Beelen lijkt het lastig voorstelbaar dat het stadsbestuur nog bijdraait en alsnog kiest voor het aanbod van Beelen. Maar ondanks alles is hij nog steeds bereid om AEB in veilige haven te leiden, zei hij woensdag: “Ik ga zelf dat bedrijf runnen. Ik denk dat ik dat kan.”

Wethouder Dijksma: ‘Niet gedreigd met consequenties’

Dijksma weerspreekt de aantijgingen van Wim Beelen. “Allereerst wil het college veel waardering uitspreken voor alle inspanningen die de heer Beelen afgelopen weken voor AEB en de stad heeft verricht. Het college heeft afgelopen maandag inderdaad met de heer Beelen gesproken. In dat gesprek heeft hij zijn plannen toegelicht. Daarbij is hem gevraagd om bedrijfsgevoelige informatie van AEB zelf niet in de openbaarheid te brengen, omdat dit de positie van AEB en de gemeente zou schaden.” 

Volgens de wethouder heeft zij de ondernemer niet gedreigd met consequenties als hij de openbaarheid zou opzoeken met zijn overnamepoging. “Dat de heer Beelen op verzoek van de raad, de raad van zijn eigen plannen op de hoogte wil stellen, is niet ter discussie gesteld.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden