Plus Reconstructie

Achter de schermen knetterde het tussen Ajax en de Arena

Vanaf het voorjaar van 2018 heet de Arena eindelijk officieel Johan Cruijff Arena. Beeld Shutterstock

Een nog altijd slepende rechtszaak, mediation en het vertrek van een directeur. In het afgelopen succesjaar knetterde het achter de schermen tussen Ajax, als huurder van de Johan Cruijff Arena, en het stadion.

Een nieuw Ajaxstadion elders in de stad? Rutger Arisz lanceert de gedachte half november 2017 in Ajax Life, het blad van de supportersvereniging. “Wij moeten naar onze eigen toekomst kijken,” zegt de operationeel directeur. “Kunnen we onze sportieve ambities in het huidige stadion verwezenlijken?”

Andere media besteden er nauwelijks aandacht aan. Binnenskamers is dat anders. De gemeente is not amused. Er is niet 32 miljoen euro meebetaald voor een stadion dat na 30 jaar leeg komt te staan. Bij de Arenadirectie valt de uitspraak nog slechter. Zonder Ajax verliest het stadion zijn bestaansrecht.

Arisz’ opmerkingen komen op een lastig moment. Tot onbegrip van de buitenwacht is de vernoeming van het stadion naar Johan Cruijff nog steeds niet geregeld, door commerciële belangen en gedoe over de machtsverdeling.

Grasmat

Bij Ajax heerst onvrede over de huisbaas, vooral over de maandelijkse huisvestingskosten van zo’n 1 miljoen euro. Bij het opstellen van de huurovereenkomst, in 1996, was uitgangspunt dat Ajax gemiddeld 30.000 bezoekers zou trekken. Vanaf de opening zijn het er veel meer: 50.000. Dat betekent ook veel extra inkomsten voor de Arena. Het leidt in 2011 tot een korting op de huurprijs van 15 procent, maar bij Ajax blijft het idee bestaan dat vooral de Arena profiteert.

Wrevel is er ook over de grasmat, die lijdt onder concerten en andere evenementen. De club heeft het gevoel dat de stadionleiding de belangen van Ajax uit het oog verliest.

Als Nice in augustus 2017 Ajax uitschakelt voor de Champions League, klaagt Ajax over de sporen die een U2-concert vijf dagen eerder heeft nagelaten. Nog vóór het contracteren van U2 waarschuwt algemeen directeur Edwin van der Sar de Arena schriftelijk dat Ajax mogelijk een belangrijke thuiswedstrijd speelt vlak na het concert. De Arena negeert die tegenwerping, ontdekt Ajax als Mojo opeens U2-tickets aanbiedt voor de Arena.

U2 tijdens het optreden in de Arena. Beeld ANP Kippa

Bij de Arena hebben ze het idee dat de gras­discussie vooral oplaait na een slechte uitslag. Inmiddels is er een meet- en monitoring­systeem dat 24 uur per dag de conditie van de grasmat in beeld brengt. Zo is objectief vast te stellen hoe het gras erbij ligt.

Andere twistpunten draaien om geld. Bij een miljoenenverbouwing doet de Arena in de ogen van Ajax te weinig met adviezen van de club. En het eindresultaat levert Ajax niet direct meerwaarde op, meent de directie, omdat het niet zomaar hogere toegangsprijzen kan vragen.

Er is ook een conflict over reclamerechten. Als de Toppers optreden of Oranje speelt, levert de Arena het stadion vrij van reclame op. Maar bij wedstrijden van Ajax zijn de reclameopbrengsten voor de Arena. Dat gaat wringen als Ziggo in 2015 hoofdsponsor wordt van Ajax. Met lede ogen ziet de kabelmaatschappij bij thuiswedstrijden reclame van concurrent KPN.

Zwaargewicht

In 2016 begint Ajax een rechtszaak die draait om de vraag wie over de reclame gaat op wedstrijddagen en wie de inkomsten mag opstrijken: de club of het stadion?

Oud-roeier Rutger Arisz treft die kwestie op zijn bureau als hij eind 2016 aantreedt als directeur. Hij bijt zich erin vast. Ingewijden vinden het typerend. “Hij is van huis uit advocaat, dat speelde een rol.”

De rechtszaak, die dan niet doordringt tot de publiciteit, wint Ajax met vlag en wimpel. De Arena moet het stadion op wedstrijddagen leeg opleveren aan de club, die zelf mag bepalen wie er reclame maakt, bepaalt de Amsterdamse rechtbank in januari 2018. Dat is niet het laatste woord; het beroep van de Arena loopt nog.

Algemeen directeur Edwin van der Sar en oud-operationeel directeur Rutger Arisz. Beeld ANP

Arisz’ speculaties eind 2017 over een nieuw stadion bemoeilijken de gesprekken waarmee de gemeente en Ajax medezeggenschap willen verkrijgen (zie kader). Nu zijn de club en Amsterdam geen aandeelhouder, maar certificaathouder zonder stemrecht. Maar wat als het stadsbestuur en Ajax de handen ineenslaan? De stadiondirectie vreest dan opzij te worden gezet. Om dat te voorkomen neemt de Arena bij de onderhandelingen over nieuwe statuten een zwaargewicht uit de advocatuur in de arm, Peter Wakkie.

Met de voeten op tafel denken ze er bij Ajax wel eens over na, een nieuw stadion. Dan hoeft het huurcontract met de Arena, dat afloopt in 2026, niet verlengd. Dat het de stad opzadelt met een lege Arena, achten voorstanders overkomelijk. Dankzij het stadion heeft Zuidoost een enorme upgrade ondergaan, met voor het stadsbestuur als bonus hogere grondprijzen. Waarom dat kunstje niet herhalen in Noord?

Van tijd tot tijd zijn er ook speculaties dat Ajax de Arena wil kopen. Dan zou de club verlost zijn van de moeizame gesprekken over naamswijziging van het stadion en aanpassing van de zeggenschapsstructuur. Arisz’ uitspraken over een nieuw stadion zijn bedoeld om het verzet van de Arena te breken in de onderhandelingen hierover. Het belast zijn toch al kille relatie met Arenadirecteur Henk Markerink.

Om de kou uit de lucht te halen volgt een bijeenkomst met de belangrijkste betrokkenen, onder wie Hennie Henrichs, voorzitter van de Bestuursraad van Ajax. Die raad is als grootaandeelhouder van de nv Ajax de invloedrijkste instantie binnen de club. Henrichs verzekert dat Ajax niet de Arena wil verlaten en het stadion evenmin wil kopen. Het geld moet in de spelers zitten, niet in de stenen, redeneert de Bestuursraad.

Overrulen

Arisz is niet degene die bepaalt waar Ajax speelt, luidt de boodschap. Het is een uitzonderlijke interventie. De Bestuursraad beheert een ‘gouden aandeel’, waarmee het de clubcultuur bewaakt en beslissingsbevoegd is op cruciale onderwerpen, maar in de dagelijkse praktijk maakt de directie de dienst uit.

Het overrulen van Arisz levert hem gezichtsverlies op. De ijzige verhouding met de stadiondirectie wordt hem binnen Ajax toch al aangerekend. Een ingewijde: “Je kan wel naar de letter in je recht staan, dat betekent niet dat je je gelijk altijd moet claimen.”

Om de verhoudingen te verbeteren met wat vanaf het voorjaar van 2018 eindelijk de Johan Cruijff Arena heet, fungeren oud-Ajaxbestuurders Joop Krant en Hein Blocks als mediators. Een traject dat nog altijd niet is afgerond, al is het einde in zicht.

De nieuwe statuten krijgen pas dit voorjaar ieders instemming. De Arena gaat akkoord met stemrecht voor Ajax en de gemeente. Arisz maakt het niet meer mee. Zijn aandeel in de verstoorde relatie met de Johan Cruijff Arena speelt volgens betrokkenen een rol bij zijn vorige maand bekendgemaakte vertrek. Zij bezweren ook dat de verhoudingen tussen het stadion en de club nu goed zijn.

Voor dit artikel is gesproken met acht betrokkenen die anoniem willen blijven. Ajax, Rutger Arisz en het stadion weigeren commentaar.

Wie beslist?

Ajax, de Johan Cruijff Arena en de gemeente zijn het na bijna vijf jaar touwtrekken eens over een ­andere bestuursstructuur van het stadion. Ajax en de gemeente krijgen stemrecht, maar kunnen zonder instemming van de Arena geen eigenaar worden. In de oude situatie hadden Ajax en de gemeente niets in te brengen. Hoewel club (13 procent) en gemeente (48 procent) samen de meerderheid van de certificaten hadden, lag de beslissings­bevoegdheid bij het stadion.

In de nieuwe situatie geldt: belangrijke besluiten vergen een tweederdemeerderheid. Met 39 procent van de aandelen heeft de Arena zich gewapend tegen een overname door bijvoorbeeld Ajax of een Chinese investeerder.

De onderhandelingen over de Arena begonnen in 2014, toen D66 medezeggenschap eiste over de Arena. Het proces werd ook beïnvloed door het overlijden van Johan Cruijff in 2016. De partijen moesten het toen eens worden over de naamsverandering van de Arena in Johan Cruijff Arena.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden