Academici slaan handen ineen om integriteit te verbeteren

Wetenschappers moet je blind kunnen vertrouwen. Maar in de praktijk is integriteit niet altijd gewaarborgd. Academici uit Amsterdam slaan met internationale collega’s de handen ineen om de kwaliteit te verhogen. 

Het Amsterdam UMC. Beeld Tammy van Nerum

Met wetenschappelijk onderzoek is veel prestige en subsidiegeld gemoeid, wat de wens om te ‘scoren’ groot maakt. Geen publicaties, dan ook geen subsidies. Dat brengt het risico met zich mee dat wetenschappers hun grenzen van de wetenschappelijke integriteit oprekken en er misschien wel overheen gaan.

Hoog tijd om de grenzen weer duidelijk af te tekenen, vindt Guy Widdershoven, hoogleraar medische filosofie en ethiek van Amsterdam UMC en de VU.

Wrange timing

Dinsdag gaat, mede op zijn initiatief, het platform The Embassy of Good Science de lucht in. Het gaat om een Nederlands idee, met een Europese subsidie van 7 miljoen euro, dat tot doel heeft de wetenschappelijke integriteit te verbeteren. De lancering is in Hongkong op de World Conference on Research Integrity. Amsterdam UMC werkte hierin samen met negentien Europese universiteiten en instituten.

De timing is wrang. Uitgerekend dinsdag  brengt de Universiteit van Amsterdam (UvA) naar buiten dat er een externe commissie komt die onderzoekt of voormalig rector magnificus Dymph van den Boom regels voor wetenschappelijke integriteit heeft geschonden

De aanleiding is een artikel in NRC. Van den Boom zou tussen 2008 en 2017 teksten van anderen hebben gebruikt in haar openingstoespraken, zonder naar de bron te verwijzen. Ook in haar proefschrift uit 1988 zou ze teksten zonder nette bronvermelding hebben gekopieerd. Plagiaat is in de wetenschap een doodzonde.

Grijs gebied

Volgens Widdershoven is integriteit in de wetenschap is niet vanzelfsprekend en staat die regelmatig ter discussie. Er is een grijs gebied. “Er zijn verschillende voorbeelden waar het mis gaat. Er is veel behoefte om te weten hoe het dan wél moet.” 

Het platform is bedoeld om ervaringen te delen. Wetenschappers kunnen ook dilemma’s voorleggen, zodat anderen daarop kunnen reageren. Volgens Widdershoven is het belangrijk dilemma’s te benoemen, om er vervolgens weer van te leren.

Salami-slicing

Het nieuwe online platform biedt naast een verzameling van gedragscodes en richtlijnen voor onderzoek vooral veel praktische hulp bij het goed uitvoeren van onderzoek. Een voorbeeld van een ongewenst fenomeen in de wetenschap is volgens Widdershoven dat onderzoeken worden opgeknipt in verschillende publicaties, om één onderzoek zoveel mogelijk uit te buiten. 

“Deze manier van salami-slicing leidt ertoe dat het overzicht van de onderzoeksresultaten minder wordt.” Ook sneeuwt onder wat echt interessant is. Wel kan de onderzoekers meerdere publicaties op zijn cv bijschrijven, maar het onderzoek wordt er niet beter op.

Ander zorgwekkend voorbeeld: “Positieve resultaten in een onderzoek worden makkelijker gepubliceerd dan negatieve resultaten.” Die laatste verdwijnen veelal in een lade. 

“Een problematisch gevolg: als niet bekend wordt dat een bepaald geneesmiddel niet werkt, blijven de artsen het voorschrijven. Dat is niet alleen verspilling, maar dat kan mogelijk ook schadelijke gevolgen voor de patiënt hebben. We moeten er samen voor zorgen dat de wetenschap gezond en integer blijft. Wetenschappers hebben de verantwoordelijkheid hun onderzoek zorgvuldig, eerlijk en transparant uit te voeren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden