Amsterdam Bewaar

Aantal daklozen weer flink gestegen

Sinds twee jaar is het totaal aantal dak- en thuislozen gestegen tot 31.000
Sinds twee jaar is het totaal aantal dak- en thuislozen gestegen tot 31.000 © ANP

Het aantal op straat levende daklozen is de afgelopen jaren snel gestegen in Nederland, in de grote steden in het bijzonder. Inmiddels slapen er weer duizenden mensen op straat.

Het aantal daklozen in Nederland stijgt fors, nadat het probleem enkele jaren geleden vrijwel was opgelost. Als er niet snel meer woningen voor daklozen komen, komen grotere groepen op straat. Dit zeggen Jules van Dam, directeur van Tussenvoorziening in Utrecht, en Jan ­Laurier, directeur van de overkoepelende hulpverlener Federatie Opvang.

In 2013 waren na de actie 'Niemand Op Straat' in Nederland vrijwel geen daklozen meer buiten, en zaten er 24.000 bij opvanginstanties. Sinds twee jaar neemt het aantal dak- en thuislozen snel toe, ondanks regionale initiatieven om dak- en thuislozen een huis aan te bieden.

Sinds twee jaar is het totaal aantal dak- en thuislozen gestegen tot 31.000, terwijl er ook er weer duizenden daklozen in de steden buiten slapen.

"Per saldo gaan we achteruit," zegt Laurier. Hij wil de problemen volgende maand bespreken op het International Social Housing Festival (ISHF) in Amsterdam. Meer dan de helft van de landelijke stijging vindt plaats in de grote steden en vooral in Amsterdam.

Gebrek aan huizen
Precieze cijfers zijn moeilijk te krijgen. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CSB) hanteert getallen waarbij dak- en thuislozen vooral worden geregistreerd als ze in de opvang zitten of bij familie op de bank slapen. Van daklozen op straat bestaan geen cijfers.

10.000

Op dit moment zijn 10.000 ­woningen nodig om een groep van 16.000 daklozen die klaar zijn om zelfstandig te ­wonen, een eigen onderkomen te bieden.

Oorzaken voor de toename van het aantal daklozen zijn de economische crisis, de bezuinigingen bij de opvang en de onoverzichtelijke decentralisatie van de zorg, waardoor de opvang niet vanuit Den Haag, maar per regio wordt geregeld. Cruciaal is het gebrek aan huizen.

Laurier stelt dat het probleem nog groeit. Voor twintig procent komt dat door het gebrek aan woningen.

Housing First
De landelijke Federatie Opvang signaleert dat er 16.000 van de 30.000 daklozen, onder wie kinderen, in de opvang klaar zijn om zelfstandig te gaan wonen. 10.000 woningen zijn nodig om deze groep weg te werken. Van Dam: "Daklozen kunnen anders niet naar een huis en blijven doelloos rondhangen in het hulpcircuit."

Met corporatiekoepel Aedes en gemeenten hebben de opvangcentra het plan van aanpak 'Weer thuis' opgesteld, om meer woningen vrij te maken. Utrecht lanceert daarbij het eerste grootschalige Nederlandse opvangproject 'Place to-be you' (PTBU) voor daklozen, statushouders en jongeren. Er komen vijfhonderd mensen in wooneenheden van 21 vierkante meter, onder wie zeventig daklozen. De eerste bewoners arriveren deze week.

Over daklozen die op straat leven, bestaan geen officiële cijfers

Acht jaar geleden werd in Amsterdam geëxperimenteerd met 'Housing First'. Daklozen kregen naar Fins voorbeeld zonder voorwaarden vooraf een woning met als enige eis dat zij begeleiding accepteren. Voorheen moesten zij eerst van de drugs af, geen schulden meer hebben of door hun psychiater beter verklaard zijn.

Minder uitval
Van Dam: "We zeggen nu: hier heb je een huis. Wij gaan samen met jou proberen om de woning te houden. Dat werkt motiverend. Daklozen denken: als ik dit huis wil houden, moet ik wat doen aan mijn verslaving. Maar dan moeten woningen beschikbaar komen, zoals in Utrecht begint te gebeuren." Op dit moment zijn er volgens Laurier zelfs geen woningen voor daklozen die klaar zijn met hulpprogramma's.

Maar, zegt Van Dam, het geven van een huis leidt tot meer succes, minder uitval, zelfs bij mensen met ingewikkelde problemen. Internationale studies, onder meer van de Radboud Universiteit in Nijmegen, lijken de aanpak te ondersteunen.

Lees ook: Ex-dakloze: 'Slapen kan ik overal, maar hier voel ik me thuis'

Elke middag het laatste nieuws uit Amsterdam ontvangen? Schrijf je nu in voor de gratis nieuwsbrief van Het Parool.