PlusReportage

75 jaar na bevrijding vecht de Indische gemeenschap nog altijd voor eerherstel

Op De Dam verklaarde de Indische gemeenschap symbolisch de oorlog aan de Nederlandse staat. 75 jaar na de bevrijding wordt nog altijd gevochten voor rechts- en eerherstel voor Indische oorlogsslachtoffers.

Ferry Brouwer von Gonzenbach voor het Nationaal Monument op de Dam.Beeld Jean-Pierre Jans

Strak in de houding staat de in KNIL-uniform gestoken Ferry Brouwer von Gonzenbach voor het Nationaal Monument op de Dam, waar zojuist bloemen en kransen zijn gelegd. In Nederlands-Indië droeg zijn vader precies zo’n uniform, zij het dat die als ziekenverzorger een witte band met rood kruis om de bovenarm had.

Precies en gedetailleerd vertelt Brouwer von Gonzenbach (59), in het dagelijks leven politieagent, het verhaal van zijn vader, die in 1935 beroepsmilitair werd in het KNIL (Koninklijk Nederlands-Indisch Leger) en tijdens de oorlog als krijgsgevangene naar Japan werd getransporteerd. Na de bevrijding keerde hij terug naar Nederlands-Indië, na de Indonesische onafhankelijkheid kwam hij naar Nederland.

‘Ik strijd namens mijn vader’

“Mijn vader heeft in de oorlog verschrikkelijke dingen meegemaakt,” zegt Ferry Brouwer von Gonzenbach. “Daar in Japan moesten ze werken in de mijnen, wel 800 meter onder de grond. Mijn vader hoefde als verpleger niet naar beneden, maar wel heeft hij 76 Nederlandse jongens zien doodgaan. Voor die 3,5 oorlogsjaren heeft hij nooit een cent soldij ontvangen. Hij is in 2005 overleden, maar daarmee is die schuld niet voorbij. Ik blijf er namens hem voor strijden.”

Overlevenden van de oorlog in Nederlands-Indië zijn er niet veel meer. Op de Dam hebben zich vooral kinderen en kleinkinderen van Indische Nederlanders verzameld, vaak met foto’s van hun ouders of grootouders op de borst. Er zijn veel Indo’s (voluit Indo-Europeanen; personen van gemengde afkomst), maar ook witte Nederlanders met een familieverleden in de kolonie.

Het Indisch Platform 2.0, dat de manifestatie organiseert, vertegenwoordigt ook anderen groepen, onder wie Molukse Nederlanders, van wie de vaders en opa’s die KNIL-militair waren evenmin soldij over de oorlogsjaren ontvingen.

Backpay

Ambtenaren in Nederlands-Indische dienst konden eveneens fluiten naar hun salaris uit de oorlog, Backpay, zoals het wordt genoemd, is een voornaam strijdpunt van het Indisch Platform. Ook zet men zich in voor erkenning van het leed dat Indische Nederlanders overkwam tijdens de oorlog, maar ook in de jaren daar direct na. In de zogeheten Bersiap-periode ging Indië gebukt onder een - zoals een spreker het uitdrukt - ‘orgie van geweld’.

‘Dag van de Opstand’ heet de manifestatie op de Dam. Er vallen stevige woorden, maar de sfeer is toch overwegend gemoedelijk. Schrijfster Marion Bloem en kunsthandelaar Frans Leidelmeijer (bekend van Tussen kunst en kitsch) spreken; Ernst Jansz en Massada treden op. En waar de Indische gemeenschap zich verzamelt, wordt gegeten. Regelmatig wordt rondgegaan met schalen vol hapjes. En ja hoor, daar mogen ook toeristen van proeven.

Gezongen wordt er ook. Journaliste Griselda Molemans, gespecialiseerd in wat de Indische Kwestie heet (het uitgebleven rechtsherstel van Indische Nederlanders) gaat voor in een aangepaste versie van Alle duiven op de Dam van Gert en Hermien: ‘Alle Indo’s op de Dam / Ja, die weten hoe het kwam / Want de staat heeft hen beroofd / Maar de hoop is nooit gedoofd, sjalalalie, sjalalala.’

De as van de vader van Ferry Brouwer von Gonzenbach is uitgestrooid naast het Indisch monument in Den Haag. “Elke keer als het staatshoofd daar een krans legt, krijgt mijn vader de eer die hij tijdens zijn leven nooit heeft ontvangen.”

Beeld Jean-Pierre Jans
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden