Plus

5 procent positief geteste mensen in regio Amsterdam is volledig gevaccineerd

null Beeld Lin Woldendorp
Beeld Lin Woldendorp

Vijf procent van de positief geteste mensen in Amsterdam-Amstelland is volledig gevaccineerd. De deltavariant zorgt inmiddels voor 91 procent van de besmettingen in de regio. Dat zegt Yvonne van Duijnhoven, hoofd infectieziekten van de GGD.

Het is niet verrassend dat volledig gevaccineerde mensen toch besmet kunnen raken. Een studie uit Engeland van eind mei liet immers al zien dat vaccinatie niet honderd procent beschermt tegen besmetting met de besmettelijkere deltavariant. Volledige vaccinatie met Pfizer – twee prikken – beschermt 88 procent tegen covid-symptomen. Bij AstraZeneca gaat het om 66 procent – ook twee prikken.

Het zal een kwestie van tijd zijn voordat volledig gevaccineerde Nederlanders in het ziekenhuis worden opgenomen na een besmetting met de deltavariant. Die bescherming tegen ziekenhuisopname is weliswaar hoog (96 procent bij Pfizer, 92 procent bij AstraZeneca), maar het is geen honderd procent, zo blijkt uit Engels onderzoek. Ook tegen de alfavariant bood vaccinatie geen volledige bescherming.

Amsterdam UMC

Net als in de rest van de stad zijn in Amsterdam UMC volledig gevaccineerde mensen besmet geraakt. “Wij testen ons zorgpersoneel laagdrempelig,” zegt klinisch viroloog Matthijs Welkers (Amsterdam UMC). “Van de ongeveer zeventig medewerkers met een positieve test, weten we inmiddels dat velen al enkele weken of langer volledig zijn gevaccineerd. Het onderzoek loopt nog, dus dat aantal kan toenemen. Onder zorgpersoneel in Leiden (LUMC) en Nijmegen (Radboud UMC) zijn vergelijkbare resultaten gevonden.”

Het is reden tot alertheid, maar niet onmiddellijk reden tot grote zorg, zegt Welkers. De Amsterdamse medewerkers hadden vooral milde klachten zoals keelpijn, spierpijn en een loopneus. “Niemand hoefde in het ziekenhuis te worden opgenomen met ernstige klachten. Ook de medewerkers met onderliggende ziektebeelden niet.”

Virustransmissie

Volgens RIVM-epidemioloog Susan van den Hof kunnen besmette, gevaccineerde mensen het virus ook doorgeven. Dat is niet alleen van belang in een ziekenhuissetting, maar ook in de rest van de maatschappij. Van den Hof adviseert gevaccineerde mensen met klachten om zich te laten testen en afstand te houden.

Het Amsterdam UMC onderzoekt of de virussen van de gevaccineerde medewerkers aan elkaar gerelateerd zijn. Dat gebeurt door het uitlezen van de genetische informatie van het virus; sequentieonderzoek.

“Maar zelfs als de virussen gerelateerd zijn, is niet met honderd procent zekerheid te zeggen dat medewerker A collega B heeft besmet,” aldus Welkers. “Het is ook mogelijk dat ze allebei in een café zijn geweest waar een derde persoon hun allebei heeft geïnfecteerd.”

Het bron- en contactonderzoek dat het Amsterdam UMC met de Amsterdamse GGD uitvoert, kan meer licht werpen op de transmissie door besmette gevaccineerden. “Maar de virusoverdracht is vaak moeilijk aan te tonen,” aldus Van Duijnhoven (GGD). “Nu de maatschappij weer grotendeels open is, hebben mensen zoveel contacten dat het lastig is om te achterhalen wie de bron van de besmetting was. Je hebt grote, gecombineerde epidemiologische en microbiologische onderzoeken nodig om aan te tonen in welke mate volledig gevaccineerde mensen het virus kunnen doorgeven.”

null Beeld Lin Woldendorp
Beeld Lin Woldendorp

Drijvende kracht

Van Duijnhoven stelt dat besmette gevaccineerden in elk geval niet de motor zijn van de recente virusopleving in Amsterdam. “Dat kwam door het loslaten van de maatregelen. Nu nachtclubs en festivals weer gesloten zijn, neemt het aantal nieuwe infecties weer minder snel toe.”

Zo’n week geleden zat Amsterdam-Amstelland rond de 1300 nieuwe gevallen per dag, nu rond de 500 tot 600. “Als besmette gevaccineerden de belangrijkste drijvende kracht waren geweest, zou dat getal niet zo snel meeveranderen met de aanscherping van de maatregelen,” aldus Van Duijnhoven. “Ik zou echter niet durven stellen dat besmette gevaccineerden helemaal niets bijdragen aan de virustransmissie.”

De deltavariant is 40 tot 60 procent besmettelijker dan de alfavariant. Een van de redenen daarvoor is dat geïnfecteerde mensen meer virusdeeltjes uitscheiden. “Het is echter niet duidelijk of die virusdeeltjes bij volledig gevaccineerde mensen net zo infectueus zijn als bij niet-gevaccineerde mensen,” aldus Welkers. “Mogelijk dragen ook volledig gevaccineerden bij aan de virustransmissie, maar in welke mate, dat moet verder worden onderzocht.”

Aanscherpen maatregelen

Als de overheid het risico op virustransmissie wil beperken, zouden volledig gevaccineerde mensen bij de toegang tot evenementen kunnen worden verplicht om een negatieve test te overhandigen, zegt Welkers. “Indien anderhalve meter afstand houden niet kan, zoals bij een concert, kun je daaraan denken. Het OMT heeft dat ook al eens geopperd.”

Het is de vraag hoe relevant de overdracht van besmette gevaccineerden is, zegt epidemioloog Frits Rosendaal (LUMC). “Gebeurt het vaak? Ik vermoed dat ze niet altijd besmettelijk zijn. En hoe lang blijven ze besmettelijk? Naar mijn idee korter dan ongevaccineerden. Ik zie dan ook geen reden om direct de maatregelen aan te scherpen. Wel lijkt me dat superspreading events nu echt niet meer mogen plaatsvinden. Dus geen clubavonden of festivals meer tot in elk geval eind 2021.”

Veel besmettelijker

De deltavariant is besmettelijker doordat hij beter bindt aan longcellen, suggereren laboratoriumproeven. Mensen die besmet zijn met deze variant van het coronavirus hebben ongeveer duizend keer zoveel virusdeeltjes in hun keel en neus dan mensen die besmet waren met het oorspronkelijke Sars-CoV-2-virus.

Dat maakt de in India ontstane deltavariant 51 procent besmettelijker dan de (Britse) alfavariant, die volgens het RIVM al 40 procent besmettelijker was dan het oorspronkelijke coronavirus.

‘Janssen-vaccin minder effectief tegen Delta-variant’

Het vaccin van Janssen (Johnson & Johnson) is veel minder effectief tegen de deltavariant dan tegen het oorspronkelijke coronavirus, blijkt uit de voorlopige resultaten van een onderzoek waarover onder meer The New York Times bericht.

Het Janssenvaccin, waarvoor slechts één prik wordt gebruikt, produceert volgens de studie, die nog niet gepubliceerd is in een wetenschappelijk tijdschrift, relatief weinig antistoffen tegen de deltavariant. Onderzoekers van de universiteit van New York concludeerden dat het middel ongeveer vijf keer minder beschermende antistoffen produceert tegen deze mutant dan tegen het niet-gemuteerde longvirus.

“We willen mensen niet ontmoedigen om het Janssen-vaccin te nemen, maar we hopen wel dat het in de toekomst mogelijk wordt om een tweede prik te krijgen, van Janssen zelf of van Pfizer of Moderna,” zegt viroloog Nathaniel Landau van de Universiteit van New York, die de studie leidde.

Ook de vaccins van Pfizer en Moderna produceerden volgens de studie relatief minder antistoffen tegen de Delta-variant, maar dit verschil zou minder groot zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden