Plus Achtergrond

4 plannen om het ov-netwerk rond Amsterdam uit te breiden

Beeld ANP

Bijna een jaar na de opening van de Noord/Zuidlijn duiken overal plannen op om het metronetwerk verder uit te breiden. Geld ontbreekt nog, maar de richting is duidelijk. ‘We zijn hier niet in China dus we doen dit al polderend.’

Ze hebben het niet met elkaar afgesproken, maar er hangt wel iets in de lucht. De afgelopen weken zijn zeker vier serieuze uitbreidingen van het ov-netwerk in de regio Amsterdam aangekondigd. De hoofdstad, de provincie Noord-Holland en zelfs de gemeente Almere durven na jaren van krimp en afwachten weer hardop te dromen van nieuwe lijnen die grote groepen bewoners efficiënt en uitstootvrij van A naar B kan brengen.

Dat het geen proefballonnetjes zijn, blijkt wel uit de budgetten. De vier ton die de provincie vrijmaakt voor het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Zaanstad en Purmerend is natuurlijk veel te weinig, maar voor een fatsoenlijk haalbaarheidsonderzoek is het genoeg. Ook loopt er een serieuze studie naar de manier waarop de IJmeerverbinding tussen Almere Pampus en IJburg bekostigd zou kunnen worden.

Autolobby

In beide gevallen ligt het geld nog niet op tafel, maar er wordt nu wel op gestudeerd en dat is verder dan deze plannen ooit zijn gekomen. “Het is hartstikke positief wat er gebeurt. Nu is het de kunst om het te laten gebeuren,” zegt voorzitter Walter Etty van reizigersvereniging Rover.

De planning van een nieuwe metrolijn duurt zo mogelijk nog langer dan de bouw. Essentieel voor het ontwikkelen van nieuw lijnen is vroeg beginnen. Nu zijn er vanuit Den Haag nog geen extra miljarden te verwachten – voor de huidige kabinetsperiode die loopt tot 2021 zijn de beschikbare budgetten verdeeld –, al helemaal als de metro naar Schiphol wordt aangelegd á 2,7 miljard euro. Maar door nu toch al met plannen en studies te komen, heeft het volgende kabinet iets te kiezen, zo is de gedachte.

Want er hangt verandering in de lucht. Onder druk van het Klimaatakkoord en de woningbouwopgave in de Randstad zien alle betrokken partijen in dat méér ov de enige oplossing is om de regio leefbaar te houden. In de Nationale Omgevingsvisie die donderdag verscheen, staat expliciet dat het ov-netwerk een ‘systeemsprong’ moet maken zodat stedelingen dichter op elkaar kunnen wonen.

Snelwegen gaan de verwachte toename van het aantal vervoers­bewegingen domweg niet kunnen verstouwen, zegt Etty “Geld voor infrastructuur werd altijd verdeeld volgens het principe dat alle modaliteiten – weg, spoor en water – gelijkelijk moesten groeien,” legt hij uit. “Maar door de verduurzaming en de woningbouw realiseert men zich eindelijk dat mensen een veel groter deel van hun reis met het ov en de fiets moeten afleggen.”

In het klimaatakkoord is opgenomen dat er 8 miljard minder zakelijke autokilometers verreden moeten worden in 2030. Dat vergt geen extra station of buslijn, maar een massale verschuiving van de auto naar ov, zegt Etty.

Symbool voor de verandering in het denken is het Deltaplan van de Mobiliteitsalliantie, een verbond van bijna alle bedrijven en overheden die iets met infrastructuur en vervoer te maken hebben. Etty: “Het is voor het eerst gelukt om de autolobby te laten pleiten voor meer ov!” In dit deltaplan wordt niet alleen het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol genoemd, maar ook de aanleg van een Oost-Westtramlijn in Amsterdam.

Slim inzetten

Waarschijnlijk wordt geen van deze nieuwe trajecten voor 2030 operationeel. Dit in tegenstelling tot China, waar maandelijks nieuwe metrolijnen worden geopend. “Het is een grote omslag dat er nu dingen gebeuren, maar er zit veel te weinig tempo in.”

Als belangenbehartiger voor reizigers is Etty ongeduldig, maar de Almeerse wethouder Jan Hoek wijst erop dat deze manier van werken onvermijdelijk is. “Openbaar vervoer kost heel veel geld dat er niet is, dus het is zaak om het zo slim mogelijk in te zetten. Dan leggen we alles naast elkaar en al polderend gebeuren er dan dingen,” zegt hij ­berustend. “Daarom is dit een aanmerkelijk leuker land om in te wonen dan China.”

Beeld Laura Van Der Bijl

1.

Het meest kansrijke project is het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar luchthaven Schiphol en Hoofddorp. Wethouder Sharon Dijksma is dicht bij een deal met Den Haag. Gekscherend wordt het wel een ‘rijkenlijn’ genoemd omdat vooral vliegtuigreizigers ervan zullen profiteren. Om het project maatschappelijk en politiek ­acceptabel te maken probeert Dijksma het project te combineren met het sluiten van de ringlijn, het stukje ontbrekend metrospoor tussen halte Isolatorweg en Centraal Station. Rond Prinsjesdag moet duidelijk worden of het rijk bereid is de portemonnee te trekken

2.

De provincie Noord-Holland wil de Noord/Zuidlijn de andere kant op uitbreiden naar Zaanstad en Purmerend. De afgelopen jaren was de VVD de baas in het provinciehuis en was de aandacht vooral gericht op asfalt. Maar GroenLinks zit nu ook aan tafel en wil de vertraging inhalen. De komende vier jaar komt er een haalbaarheidsonderzoek naar de uitbreiding en wil de provincie afspraken maken over het plan met het rijk en de regio. De lijn zou een verbinding leggen tussen Amsterdam als economische motor van de regio en Zaanstad, waar veel werknemers wonen nu ­Amsterdam zo duur wordt. 

3.

Een Oost/Westlijn zou bijna 10 miljard euro kosten, bijna iedereen is het erover eens dat dit onhaalbaar is. Maar in het deltaplan van de Mobiliteitsalliantie dook een goedkopere variant op: een versnelde, directe tramverbinding tussen Lelylaan en Zeeburg. Ook de Vervoersregio denkt na over deze afgezwakte variant, die dan deels door tunnels geleid kan worden, maar wel aansluit op het ­reguliere, goedkopere tramnet van Amsterdam. Dat zou miljarden euro’s goedkoper zijn.

4.

In Almere wordt weer openlijk gesproken over een nieuwe verbinding tussen Flevoland en IJburg: de ­IJmeerverbinding. Volgens wethouder Jan Hoek (GroenLinks) bestudeert het rijk momenteel de mogelijkheden om de route mede te financieren. Almere heeft een goede onderhandelingspositie, want daar moet een groot deel van de nationale woningbouwopgave gerealiseerd worden. “Wij willen graag meedenken over de bouw van 60.000 woningen in onze gemeente, maar dan moet dat ook van betekenis zijn voor Almere. Het kan alleen samengaan met noodzakelijke investeringen in werkgelegenheid, verduurzaming en natuurlijk mobiliteit,” zegt Hoek. Ook Amsterdam heeft rekening gehouden met de IJmeerverbinding. Op het laatste eiland van IJburg, Strand­eiland, dat nu wordt opgespoten, is ruimte gereserveerd voor de lijn. Metro of lightrail is de meest voor­ de hand liggende vorm, maar dat staat niet vast.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden