Amsterdam Bewaar

263 Amsterdammers maken amateurradio

Remy Denker
Remy Denker © VERON

Amsterdam huist een van de jongste zogenaamde 'zendamateurs' van Nederland. Deze tiener, geboren in 2001, hoort bij de drie jongsten van Nederland die radiosignalen mogen uitzenden.

In totaal zijn er 263 Amsterdammers - van tieners tot bejaarden - die zich zendamateur mogen noemen. In heel Nederland gaat het om bijna dertienduizend mensen, blijkt uit cijfers die de datajournalistieke nieuwsdienst LocalFocus opvroeg bij het Agentschap Telecom.

Q-factor

Als je als amateur radiosignalen uit wil gaan zenden, ben je verplicht je te registreren bij Agentschap Telecom. Je wordt dan opgenomen in het frequentiegebruiksregister. Registreren mag pas als je geslaagd bent voor het zogenaamde 'zendexamen'. Dat is zeker geen sinecure. Als je in 2012 had willen slagen voor het F-examen, had je bijvoorbeeld moeten weten waar de Q-factor van een spoel in een resonantiekring vooral invloed op heeft en wat het primaire doel van de hf-versterker in een ontvanger is. Testen of je geschikt bent voor het zendamateurschap? Op de site van VERON staan een aantal proefexamens.

De jongste zendamateurs van het land komen uit Noord-Holland. Deze drie jongelingen - geboren in 2001 en 2002 en dus tussen de dertien en zestien jaar oud - komen uit Vogelenzang (een dorpje bij Bloemendaal), Amsterdam en Amstelveen.

Kinderen onder de twaalf jaar mogen deze hobby nog niet uitvoeren. Het radiozendamateurschap is - afgezien van die beperking - van alle leeftijden: tussen de jongste en oudste zendamateur van Amsterdam zit ruim zeventig jaar.

Remy Denker is algemeen voorzitter van de Vereniging voor Experimenteel Radio Onderzoek in Nederland (VERON), de grootste verenging voor zendamateurs in Nederland. Hij legt uit hoe het kan dat deze jongeren interesse kregen in radiotechnologie. Volgens Denker zijn zij 'bovengemiddeld intelligent', waardoor ze de technische informatie snellen verwerken. Maar: "Stimulans kwam ook van de ouders. In de VERON-afdeling waar zij wonen werd een cursus geven waarvoor zij zich hebben ingeschreven. De docent van die cursus kan zeer enthousiasmerend lesgeven en dat heeft ook geholpen bij het verwerken van de stof."

Hoe oud zijn de zendamateurs en hoeveel wonen er per buurt? Bekijk het hieronder. De tekst loopt door onder de kaart. 

A'dam Toren

Ruim 3,5 jaar lang hadden zendamateurs uit Amsterdam beschikking tot misschien wel het mooiste uitzicht van de stad. Met een zogenaamde repeater, bedoeld om het bereik van de signalen te vergroten, zonden ze onder de roepletters PD6SHELL uit vanaf het dak van de voormalige Shelltoren. De toren werd in 2012 verkocht aan drie ondernemers die er de nieuwe thuisbasis van bedrijven in de muziekindustrie van wilden maken. Na de sleuteloverdracht, twee jaar later, moest de groep verhuizen. De repeaters PI2ASD en PI3ASD staan nu op het dak van het World Fashion Center.

Een zendamateur draait geen muziek - dat is bij wet verboden - maar praat tijdens het zenden vooral over techniek. Denker: "We praten en filosoferen met elkaar over technische mogelijkheden. Je maakt vrienden door met elkaar in contact te treden. Ik ben enkele jaren geleden voor mijn werk naar Amerika geweest en heb daar een amateur ontmoet die ik kort ervoor via de korte golf heb gesproken. Dat zijn leuke bijkomstigheden van deze hobby."

Géén piraat
Een zendamateur is zeker geen piraat, benadrukt de VERON-voorzitter. Denker: "Mensen verwarren etherpiraten vaak met radiozendamateurs. Dat vind ik ontzettend storend." Etherpiraten maken illegaal gebruik van radiofrequenties. "Ik woon zelf in het oosten van het land en hoor daar met regelmaat piraten in de FM-band die plaatjes aan het draaien zijn," aldus Denker. "Ze realiseren zich niet dat ze zo storingen veroorzaken in bijvoorbeeld de luchtvaartcommunicatie." 

Sinds eind 2013 geldt er voor deze 'etherpiraterij' een lik-op-stuk-beleid, waarbij eigenaren van percelen vanaf waar illegaal met antennemasten wordt gezonden direct een boete krijgen. Die kan oplopen tot 45.000 euro. Voorheen werden zij gewaarschuwd voordat ze op de bon geslingerd werden. Dan gebeurde het volgens het agentschap nogal eens dat de zenders simpelweg verplaatst werden. De overlast die illegale zenders veroorzaken is veel minder geworden.

Rustig in de ether
Het ledenaantal van VERON neemt al jaren af. De populariteit van het radiozendamateurschap lijkt dan ook tanende. De piek van het aantal leden van de grootste vereniging van radio-amateurs in Nederland vond plaats in de jaren tachtig. Op het hoogtepunt telde de vereniging ruim 13.000 leden. Volgens Denker kan die piek verklaard worden doordat er toen een vereenvoudigd radio-examen werd afgenomen. "De VERON was erg populair onder de nieuwe radioamateurs."

Sinds eind jaren negentig daalt het aantal leden gestaag. Volgens Denker kan die daling deels verklaard worden doordat meer informatie via internet beschikbaar is gekomen. Daardoor hebben steeds minder mensen behoefte om lid te worden. De vereniging telt op dit moment nog ruim zesduizend leden, ongeveer de helft van alle zendamateurs dus. Ook volgens Agentschap Telecom is het de afgelopen jaren 'een stuk rustiger in de ether'.

Te zien op de kaart:  In het noorden van het land staan relatief gezien de meeste zendamateurs geregistreerd.