Plus

200 miljoen extra, maar dan heb je ook wat: zo verloopt de bouw van zeesluis IJmuiden

Voor de bouw van de sluis bij IJmuiden wordt binnenkort het grootste caisson ter wereld afgezonken. Hier lag de oorzaak dat de sluis 200 miljoen euro duurder uitvalt en ruim twee jaar later klaar is.

Het bouwterrein van de aanleg van de nieuwe zeesluis van IJmuiden gezien vanuit het sluiswachterhuis. Beeld Jean-Pierre Jans

Bijna liefkozend spreken ze op de bouwplaats van de sluis bij IJmuiden al van ‘de grote kathedraal’ en ‘de grote schoenendoos’. Op de plek waar vanaf 2022 de schepen de sluis verlaten richting de haven van Amsterdam, laten de bouwers komende maanden een betonnen kolos 18 meter naar beneden zakken. Het gaat om het grootste caisson ter wereld: 81 meter lang, 55 meter breed en 26 meter hoog. Jan Rienstra van Rijkswaterstaat: “Een héél grote schoenendoos.”

Toch is dat de beste manier om uit te leggen wat er nu staat te gebeuren bij de bouw van de grootste zeesluis ter wereld: de betonnen bak lijkt op een schoenendoos, maar dan zo groot als een flatgebouw. Als dit caisson eenmaal is afgezonken in de ondergrond, rolt vanuit de open kant van de schoenendoos straks de drieduizend ton zware sluisdeur open en dicht.

Schoenendoos zonder deksel

Zie het als een schoenendoos zonder deksel, zegt Marylène Reijntjes van OpenIJ, de combinatie van de aannemers BAM en VolkerWessels die samen de sluis bouwen. Dat helpt ook om te begrijpen waar het misging bij het ontwerp van de sluis. Die gaat de bouwers al ruim 200 miljoen euro meer kosten dan ze hadden gedacht. Ook is de nieuwe zeesluis bij IJmuiden pas begin 2022 klaar, terwijl de sluis aanvankelijk al eind dit jaar in gebruik zou komen.

Omdat het caisson aan één kant open is, bleek het risico te groot dat de deurkas zou vervormen en scheuren tijdens het afzinken. ”De Jip en Jannekeversie van het verhaal? Als je aan een schoenendoos zonder deksel trekt, merk je meteen dat die niet zo stijf is,” zegt Reijntjes.

De oplossing werd gevonden in zwaardere fundering van het caisson en extra wapening van het beton. De consequentie was wel dat OpenIJ in 2017 het ontwerp van de caissons moest aanpassen, met als gevolg jaren vertraging en veel hogere bouwkosten. Want juist door het afzinken van de deurkassen in caissons hoopte OpenIJ zulke grote besparingen te boeken dat het de sluis voor 350 miljoen euro kon bouwen.

Geen grote tegenvallers

OpenIJ heeft goede hoop dat geen grote tegenvallers meer volgen. Extra vertraging wordt ‘hoogst onwaarschijnlijk’ genoemd. “We hebben vertrouwen in het proces.” Met het afzinken is al ervaring opgedaan bij het caisson aan de zeezijde van de sluis, het zogeheten buitenhoofd. Zeg maar: ‘de kleine kathedraal’. Het verschil is wel: dat caisson was ‘slechts’ 35 meter breed. In het caisson aan het binnenhoofd komen twee sluisdeuren, want ook de reservedeur wordt hier weggewerkt.

Twee van de drie sluisdeuren liggen intussen nog in de haven van Amsterdam. Daar heeft OpenIJ een logistiek centrum waar alle nodige gereedschappen en materialen op afroep beschikbaar zijn. Per schip komen ze dan naar het sluiscomplex. Transport over land zou ook niet gaan. De wegen naar IJmuiden zijn al een flessenhals en ook het meer dan een eeuw oude sluiscomplex kan die last niet dragen. “Alles wat je hier ziet, is over het water gekomen,” zegt Rienstra.

“Het is werken op een postzegel.” En dan te bedenken dat in totaal 4.300.000 kuub zand wordt afgevoerd. Op het sluiscomplex maakt OpenIJ ook al het beton: 290.000 kubieke meter in totaal. Acht betonmixers rijden af en aan. Voor de gemiddeld tweehonderd mensen die hier tegelijkertijd aan het werk zijn, rijdt een eigen busdienst.

Het scheepvaartverkeer door de oude Noordersluis (uit 1929) gaat intussen gewoon door. Een vletterman helpt bij het aanleggen van de SFL Kent, een bulktransportschip op weg naar het Duitse Rostock. Het is allemaal goed te zien vanuit de al gereedgekomen verkeerstoren, het Sluis Operatie Centrum. De nieuwe sluis moet nog uitgegraven worden, maar de wanden van de kolk liggen er al, met daarop de bolders waar de vletterlieden in 2022 de trossen zullen vastmaken.

Aan de nieuwe sluis kleeft intussen het imago van probleemdossier en de natuurlijke opvolger van de Noord/Zuidlijn als miljoenenverslindend bouwproject. Reijntjes ziet dat etiket nog wel slijten. “Nou, ik denk dat we inmiddels met z’n allen hartstikke trots zijn op de Noord/Zuidlijn. Ik denk dat dit werk uiteindelijk ook heel mooi gevonden zal worden. Bij OpenIJ zijn we al zover.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden