Plus Achtergrond

20 jaar Roze in Blauw: ‘Wij zijn voorlopig nog nodig’

Homonetwerk Roze in Blauw van de politie speelt een belangrijke rol bij het oplossen van homogerelateerde misdrijven. Twee agenten kijken terug op de afgelopen twintig jaar.

In Amsterdam zijn ongeveer 120 Amsterdamse agenten betrokken bij Roze in Blauw. Beeld Van Santen & Bolleurs

Een van de misdrijven waarbij Roze in Blauw succesvol werd ingezet, was de ‘Oosterparkmoord’ uit 2017. Een 33-jarige Poolse man werd tijdens het cruisen op een mannenontmoetingsplaats in het Oosterpark doodgestoken. De politie ging uit van een uit de hand gelopen beroving. “Het leek niet op homogerelateerd geweld, maar op moord en beroving. Er waren tot dan toe geen andere aangiftes binnengekomen van mannen, die eerder op die plek waren beroofd. Roze in Blauw is er toen bijgehaald en op zoek gegaan naar andere slachtoffers,” zegt Martin de Jong van Roze in Blauw.

Hij toog ’s avonds met collega’s – in burger – naar de cruiseplek, die in het midden van het park ligt, en benaderde mannen die uit de bosjes kwamen. “Ik stelde me voor als agent van Roze in Blauw. In Amsterdam hoef je dat begrip niet meer uit te leggen. Aanvankelijk schrokken de aangesproken mannen, maar na drie avonden vonden we een man die ook was beroofd. Via ons eigen netwerk kwamen er nog drie slachtoffers naar voren. Alle vier herkenden ze de dader op foto’s.” De 18-jarige dader, die ten tijde van de beroving van de Pool nog zeventien was, kon enkele maanden later worden aangehouden.

Agent Mark Achterbergh: “In deze zaak was Roze in Blauw essentieel. Anders was het mogelijk niet opgelost. De dader bleek daar nog tien tot vijftien andere mannen te hebben beroofd, maar niemand had daar aangifte van gedaan. Men was toch bang om uit de kast te komen.”

Roze in Blauw is in 1999 opgericht. De oude slogan Proud to be your friend wordt nog steeds gehanteerd. “We zijn destijds opgericht om de aangifte­bereidheid na homogeweld te verhogen, en om die reden bestaan we nog steeds,” zegt De Jong.

Veel meer meldingen

Tien jaar geleden kwamen er jaarlijks 150 telefoontjes binnen bij het netwerk, tegenwoordig is dit aanzienlijk meer: 700 tot 800 per jaar. Het gaat niet alleen om meldingen van homogeweld, maar er komen ook telefoontjes voor informatie over de activiteiten van Roze in Blauw. De Jong: “We vinden het belangrijk om onszelf te laten zien. We gaan bijvoorbeeld op de koffie bij lhbt-vriendelijke bejaardentehuizen en zijn aanwezig op events als Gay Pride. We hebben goed contact met het COC en Meldpunt Discriminatie.”

Roze in Blauw speelde in 2015 ook een rol bij de vluchtelingenopvang van homoseksuele Syriërs. De Jong: “Syrische lhbt’ers werden in de opvang regelmatig bedreigd en lastiggevallen door andere vluchtelingen. Wij hebben voorlichting gegeven op de opvanglocaties en hebben de Nederlandse wetgeving hierover uitgelegd. Er zijn posters met de Arabische tekst opgehangen dat in Nederland iedereen gelijk is. Er is overleg geweest met de gemeente hoe we lhbt’ers een veilige plek konden bieden. Uiteindelijk is er in de Marnixstraat een aparte af­deling voor lhbt’ers gemaakt.”

Niet altijd bij de aangifte

In Amsterdam zijn ongeveer 120 Amsterdamse agenten betrokken bij Roze in Blauw. Zij kunnen worden ingezet bij aangiftes van slachtoffers van lhbt-geweld. De Jong: “Dat betekent niet dat agenten van Roze in Blauw altijd zo’n aangifte opnemen, maar wel dat ze erbij zijn als het slachtoffer daarom vraagt. Sommige mensen praten gemakkelijker als een van ons aanwezig is.”

Vorig jaar deed een slachtoffer van homofobe doodsbedreiging, Dirk van Baren, het homonetwerk af als ‘een wassen neus’. Zijn aangifte deed hij bij iemand van Roze in Blauw, en daarna werd de zaak overgenomen door de recherche. Die liet al vrij snel weten dat ze niet verder ging met het onderzoek, omdat er volgens de rechercheurs te weinig aanknopingspunten waren die naar de verdachte konden leiden. Vanwege de schaarse recherchecapaciteit kreeg de zaak geen prioriteit. Van Baren spoorde de dader uiteindelijk zelf op; die werd veroordeeld tot 120 uur taakstraf en een schadevergoeding van 2000 euro.

Achterbergh: “De recherche heeft deze zaak opgepakt en vond het niet nodig ons erbij te betrekken. Wij hebben ook geen invloed op hoe een zaak door de recherche wordt afgehandeld. Maar we zijn er niet blij mee dat er op een negatieve manier over Roze in Blauw wordt gesproken. We hebben overigens via een tussen­persoon nog wel steeds contact met het slachtoffer.”

Homogeweld is volgens Achterbergh en De Jong in twintig jaar niet toegenomen. “Het lijkt misschien zo, doordat slachtoffers van mishandelingen of bedreigingen of hun vrienden of familieleden incidenten, soms met foto’s erbij, sneller op Facebook, Twitter en Instagram plaatsen. Het is daardoor zichtbaarder geworden, wat met zich meebrengt dat lhbt’ers zich onveiliger voelen.”

Het doel voor de komende twintig jaar staat de agenten van Roze in Blauw al voor ogen. “We hopen dat de lhbt-gemeenschap zo geaccepteerd is dat wij niet meer nodig zijn. We willen onszelf het liefst opheffen, maar zolang homo’s niet hand in hand kunnen lopen, blijven we bestaan,” aldus Achterbergh.

Tal van festiviteiten

Roze in Blauw viert deze maand haar twintigjarig bestaan. Voor de Stopera hangen sinds begin deze week twaalf levensgrote foto’s over de geschiedenis van het netwerk. Donderdag is er een receptie in de ambtswoning en vrijdag wordt een symposium gehouden, waarbij de Anne Frank Stichting een workshop geeft over discriminatie van bepaalde groepen. Socioloog Laurens Buijs van de Universiteit van Amsterdam houdt een lezing. Hij is gespecialiseerd in homofobie en deed in 2007 onderzoek naar antihomogeweld, met name op mannenontmoetingsplaatsen. Ook wordt op het symposium besproken wat het doel van Roze in Blauw is voor de komende jaren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden